Agahi'nin köyü bizim birbirine iki buçuk kilo metre mesafede olsada bir köy gibidir.

Agahi, Kızılırmak'ın öteki gecesinde ki Kerim Ali Baba Tekkesinde kendini geliştirmiş. Yöre birbirine çok yakın, adeta iç içe geçmiş bir yapıda olduğu için birbirlerinin öyküsü dilden dile dolaştığı için herkes bu öyküleri bilir.

Anlatıldığına göre eskiden Sünni alimler ile Agahi gibi Alevi ileri gelen aşıklar, dedeler, dervişler birbirleri ile muhabbet eder hatta bir yerlerde buluşup, tartışırlarmış, o günlerin tabiri ile söylersen atışırlarmış.

Anlatıldığına göre, işte böyle bir atışma sırasında Agahi, Feyzullah Çınar'ın söylediği "Fazilet diye bilinen deyişi, kürsüye çıkıp, irticalen söylemiş:

Deyişte davet edercesine diyor ya: "Çık kürdiye ey vaizi Ali'den söyle bir pend'di"

Ayak anlamına gelen "pend" sözü, böyle tartışmalarda aşıklara verilen, üzerine şiir kurulacak olan mısraya yani ayağa denir.

Agahi bu deyişinin bir yerinde de:

"Ali kimdir Veli kimdir bilem dersen bu esrarı" diyor.

Esrar sözün içinde, çözülmesi gereken muamma yada açılması gereken perde demek; buna rumuz da denir.

Alevi Edebiyatı genellikle rumuzudur, deyişte söylenilen sözü çözümlemek belirli bir bilgi birikimiyin olması gerekir. Hatta bu rumuzlu yani kapalı söyleyiş bazan öyle bir hal alırki, sanki farklı bir dil konuşuluyormuş sanatsın İşte bunun için bu anlatıma Kaygusuz Abdal "Kuş Dili" diyor; Kuş Dili tabiri Yunus'ta da var.

Mesela Kaygusuz divanında, "Bu kuş dilini Süleyman anlar" diyor; Gevhername adlı deyişinde ise "Ben fakirim kuş dilinden anlamam" diyor, sonra da "Söylersen Kaygusuz ârife söyle / Ne bilsin gevheri dana buzağı" diyor.

Bu yüzden Alevi Edebiyatının bu rumuzlu anlatımından dolayı, deyişlerde anlatılan Ali sözünün esrarı anlaşılamamıştır. Mesela Kul Himmet'in "Yedi iklim Çar (dört) köşede Ali'yi gördüm Ali'yi" deyişini düşünün; orada "Musa ile Tur Dağında Ali gördüm Ali'yi" diyor.

"Benlik şeytan işidir" der, benlik güdeni ayıplardı annem, benlik gibi anlaşılsın istemem ama "Kudred Kandili" kitabımda Alevi Edebiyatında ki bu esrar perdesinin kaldırılıp, bu deyişlerin anlaşılmasına çalıştım.

İşte bu yüzden Kudred Kandili kitabı Alevi düşünce dünyasında bir dönüm noktası olacak. Bunun için Kudred Kandili kitabımı doğru bulmasanız, eleştiriyor olmanızda okuyun derim.

Aşk İle