Toplum mühendisliği kavramı, Fransız devrimine ve onunla paralel gelişen ulus devlet projesine dayanmaktadır. Toplumu bir mühendislik çalışması alanı olarak gören kapitalizm, toplumsal kolektivizmi tahrip ederek ve ulus devlet determinizmini kutsayarak, günümüze kadar oluşmuş bütün ulus devlet sistemlerini toplum mühendisliği aracılığıyla şekillendirmiştir.
Toplum mühendisliği başlangıçta, üretim sürecinde pratiklerini geliştirerek aynı zamanda toplumsal alana ilişkin projeleri biçimlendirerek, doğanın ve toplumun yasalarını standartlaştırmaya çalışmıştır. Bu standartlaştırma çalışmalarında uzmanlar sınıfının ve devletin asli bir rol üstlenmesi, söz konusu toplumsal düzenlemenin nasıl yapıldığı konusunda bizlere çok önemli ip uçları vermektedir. Toplum mühendisliğinde yasal ve bürokratik prosedürlerin toplumun üstünde bir yapı olarak dizayn edilmesi, toplumun günlük yaşamına değin her alanında, soyut ve belirlenmiş bir yaşamı amaçlamaktadır. Toplumsal düzenlemenin araçları olan bu yaptırımlar, devlet kontrollü akademisyenler ve elit kesimler tarafından hazırlanmaktadır. İdeal ve gelişmiş toplum modelini, kapitalist moderniteye göre bir sömürü aygıtı olarak geliştiren toplum mühendisliği, tek merkezden toplumu yönetme anlayışını benimsemekte ve kapitalist devlet mantığını ilke olarak ele almaktadır. İçinde bulunduğumuz ulus devletler modelide bu yaklaşımlar üzerine inşa edilmiştir. Toplum mühendisliği tarafından organize edilen toplumlar, toplumsal bir reflekse karşı, mühendislik harikası olarak ve otoriter güçlerce takdir edilen sosyo-politik fikir ve düzenlemeleri, daha başından itibaren toplumsal karşı refleksi bertaraf edici nitelikte ayarlanmıştır. Toplumlara egemen kapitalist iktidar tarafından dayatılan sömürü ideolojisinin yumuşak bir biçimde, yöntemsel olarak toplumlara sunulmasını sağlayan toplum mühendisliği, özellikle 19. yüz yıldan sonra geliştirilen kitle iletişim araçlarıyla, kendi alt yapısını daha çok sağlamlaştırmıştır. Toplumsal düşünceleri, davranışları değiştirmekte etkili ve başarılı olan toplum mühendisliğinin, böylelikle toplum tarafından; 'niteliksel fark' fark edilmeden kabullenilmiştir. Doğal toplumların kökten- uca değişimini tasarlayan toplum mühendisliği, doğal toplumun her türlü düşüncesini, kendi toplumsal tasavvuruna karşı bir tehdit olarak görmektedir. Bu yüzden, toplum mühendisliğinin tüm hukuki ve idari yapılanmaları, kendi amaçlarının içeriğinde toplanmıştır. Toplum mühendisliği konusunda dünyada birinci sırayı alan ABD'nin, toplum mühendisliği rolüyle; özgür dünya diye ortadoğu toplumlarına karşı yürütmüş olduğu tüm faaliyetler, toplum mühendisliğinin gerçek yüzünü görmemiz açısından bizlere somut deliller sunmaktadır. Bilhassa, son çeyrek yüz yılımızın toplum mühendisliğinin kurbanı olan Kürt halkımızın yaşadıkları acılar, emperyalist güçlerin toplum mühendisliğinin icatçıları olduklarına dair çürütülemez ispatlardır. Toplum mühendisliğinin istikrarını sağlaması için, gelecek nesillere karşı yürütmüş olduğu en önemli çalışmalarından bir taneside resmi tarih yazıcılığıdır. Gelecek nesilleri yönlendirme adına, emperyalizmin çıkarları doğrultusunda, genç nesillere uydurulan tarih, mühendislik harikası denilen, toplum mühendisliğinin bir gerçeğidir. Toplum mühendisliğinin toplumsal alanda ahlak ve ahlak felsefesini toplumsal bilinçte yozlaştırması, sistem karşıtlarının yaratılmak istenen toplumsal modele karşı tavır almasını engellemektedir. Toplum içinde bireysel çoğunluğun kapitalist toplumun ilkelerine angaje olması, bu engeli büyüten önemli bir rakamdır. Toplum mühendisliğince bilimin aşırı derecede disipline edilmesi, bilimin bütünlüğünün parçalanmasına ve kolayca iktidara bağlanmasına neden olmaktadır. Bu yüzden toplumsal bilincin hakikati bilimsel olarak sorgulaması imkansızlaştırılmaktadır. Toplumsal gelişimde bilmenin amacının insanın ve doğanın gerçeklerinin keşfedilmesini sağlayan toplumsal 'us'unda, sermeye güçleri tarafından, liberal piyasayı geliştiren toplumsal gücüde bu şekilde bilinçsel ve bedensel olarak büyük bir sömürü potansiyelinin oluşmasına yol açmaktadır.
Toplumlar üzerinde anti-sosyal toplumsal karakter bozuklularına neden olan toplum mühendisliği projeleri, bilinçlere atılan atom bombasını örneklemektedir. Toplum mühendisliğinin kendi zor aygıtlarını kullanarak toplumları baskılayarak biçimlendirmesi, toplumda var olan mitolojik ve dinsel öğeleri, toplumsal kurtuluş adına, toplumu aldatarak diri tutmaya çalışmaktadır. Böylelikle birçok toplumun inanıp, umutla beklediği "kurtarıcı İsa" hayali, toplum mühendisliğinin, toplumları yönetmek için yarattığı (faydalandığı ) bir korku aracıdır. Toplumların kendini özgürce yönetmesini koşullayan toplum mühendisliği, toplumun doğal haklarını gasp eden bir mekanizma görevi görmektedir. Bu nedenle kapitalist çağın başlangıcıyla birlikte toplumsal doğallığın bozulmasını derinleştiren toplum mühendisliği sistemi, emperyalizmin hakimiyet modeli olan global toplumların meydana gelmesinde, gün geçtikçe önemli başarılar elde etmektedir.
(Heybet Akdoğan)
