WELG | Kahramanmaraş – Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat depremlerinin üzerinden üç yıl geçti. Türkiye’nin 11 ilini vuran büyük felaketin ardından ortaya çıkan tablo, on binlerce insanın “doğal afet” değil ihmal zinciri nedeniyle yaşamını yitirdiğini bir kez daha gözler önüne serdi. Resmî verilere göre 53 bin 537 kişi hayatını kaybetti, yüz binlerce insan yaralandı, milyonlar yerinden edildi. Aradan geçen zamana rağmen yaralar sarılmadı; depremzedelerin büyük bölümü hâlâ konteyner kentlerde yaşam mücadelesi veriyor.

“İki Büyük Sarsıntı Ülkeyi Yıktı”

6 Şubat 2023’te Kahramanmaraş’ın Pazarcık ilçesinde saat 04.17’de meydana gelen 7.7 büyüklüğündeki ilk deprem, ardından saat 13.24’te Elbistan merkezli 7.6’lık ikinci sarsıntı, 11 ili adeta yerle bir etti. Kahramanmaraş, Hatay, Adıyaman başta olmak üzere Adana, Diyarbakır, Elazığ, Gaziantep, Kilis, Malatya, Osmaniye ve Şanlıurfa’da kentler enkaza döndü. Resmî kayıtlara göre 53 bin 537 yurttaş yaşamını yitirdi, 107 bin 213 kişi yaralandı; 37’si çocuk en az 140 kişinin cenazesine ise ulaşılamadı.

“Deprem Değil, İhmal Öldürdü”

Felaketin ardından yapılan incelemeler, yıkılan binaların büyük bölümünün yönetmeliklere aykırı inşa edildiğini ortaya koydu. Malzemeden çalan müteahhitler, kaçak kat çıkanlar, kolonları kesilen yapılar ve denetim görevini yerine getirmeyen kamu görevlileri tek tek açığa çıktı. Enkaz altındaki on binlerce insanın göz göre göre ölüme terk edildiği gerçeği, toplumsal hafızaya silinmeyecek biçimde kazındı.

“Yardımlar Günlerce Ulaşmadı”

Depremin ilk saatlerinde arama-kurtarma faaliyetlerinin yetersiz kalması, binlerce kişinin soğukta donarak can vermesine yol açtı. Türk Silahlı Kuvvetleri’nin bölgeye geç sevk edilmesi ve koordinasyon eksikliği büyük tartışma yarattı. Yakınlarının kurtarılmasını bekleyen yurttaşların feryatları günlerce duyulmadı; iktidar medyası yaşanan dramı görmezden geldi.

“İki Milyon Kişi Göç Yoluna Düştü”

Yıkım yalnızca can kaybıyla sınırlı kalmadı. Bölgeden yaklaşık 2 milyon kişi başka kentlere göç etmek zorunda kaldı. Ekonomik hayat çöktü, eğitim ve sağlık hizmetleri aksadı, aileler parçalandı. Sosyal dokudaki tahribat, üç yıl geçmesine rağmen giderilemedi.

“Konteynerlerde Bitmeyen Kış”

Depremlerde 518 bina tamamen yıkıldı. Barınma sorunu hâlâ çözülemediği için on binlerce aile konteyner kentlerde yaşamaya devam ediyor. Altyapı eksikleri, ısınma ve hijyen problemleri depremzedelerin günlük hayatını çekilmez hale getiriyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan 2023’te bir yıl içinde 319 bini olmak üzere 650 bin konut sözü vermişti. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2025 sonunda 455 bin bağımsız bölümün tamamlandığını açıklasa da sahadaki tablo, kalıcı konut ihtiyacının sürdüğünü gösteriyor.

“Rezerv Alan Mağduriyeti”

Barınma krizi sürerken “rezerv alan” uygulaması yeni bir mağduriyet yarattı. Hatay’ın Antakya ve Defne ilçelerinde 270 hektarlık alanın rezerv ilan edilmesiyle birlikte yurttaşların tapuları tartışmalı hale geldi. Ardından 59 ilde yüzlerce riskli ve dönüşüm alanı belirlendi. Evleri ve toprakları ellerinden alınmak istenen depremzedeler kararlara karşı hukuki mücadele başlattı.

“Deprem Davaları Adalet Arıyor”

Adalet Bakanlığı verilerine göre depremler sonrası 2 bin 380 kişi hakkında ceza soruşturması açıldı. Davalarda 148’i tutuklu, 60’ı hükümlü toplam 208 kişi cezaevinde bulunuyor; 837 soruşturma ise sürüyor. İdare aleyhine açılan 116 bin 696 davanın büyük kısmı sonuçlanmış olsa da on binlerce dosya hâlâ yargı aşamasında. Depremzedeler, gerçek sorumluların hesap vermesini bekliyor.

Üç yılın sonunda tablo ağır: Kaybolan hayatlar, dağılan kentler, yarım kalan adalet… Yaşam tüm acılarıyla hâlâ enkaz altında.

@welgmedya.com