Umut ŞENER
  27-03-2023 16:59:00

YAŞAR KEMAL’E DAİR

İskandinav mitolojisi dünyanın en eski mitolojisidir. Konusu nedir diye küçük bir araştırma yapıldığında bile karşımıza, bu mitolojinin “büyük konular”ı işlediği bilgisi çıkar. Edebiyatın da başlangıcı sayılan mitolojiden bugünkü yazınsal üretime kadar geçen tüm bu tarihte, değerleri şekillendiren, temalara esin veren/yön veren de bu büyük olaylardır. Yaratılış, savaşlar, göçler, büyük doğa olayları edebiyatta dönüm noktalarını oluşturmuştur. Hatta her büyük olay, edebiyatın tarihsel olarak kategorize edilmesinde bir başlık olarak karşımıza çıkar.

Tarih asıl olarak emekçilerin doğaya ve egemenlere karşı verdikleri mücadelelerinin tarihidir. Homeros'tan Yaşar Kemal’e uzanan büyük anlatıcıların, büyük anlatımları da bu mücadeleleri işler.

Son eseri “Bir Ada Hikayesi” nehir-romanı ile bugün yaşananlar arasında bağ kurarak anlatmak istiyorum dünyada da çok özel bir yere sahip olan Yaşar Kemal’i.

Coğrafyada deniz seviyesi sıfırdı değil mi? Denizde bir adanın ortasındayken bir dağa tırmandığımı ve doruğa çok az kaldığını hissediyorum oysa! Kolay olmadı buraya kadar gelmek.

Poyraz Musa’yla önce denizde, sonra Karınca Adasında kelle koltukta dolandım günlerce. Sonra Vasili çıktı kendini korumak için gizlendiği karanlıklardan. Sonra her akşam gözlerini yollara yatırıp bekleyen Lena Ana... Derken soylu atların şahı Ağaefendi ve kızları, bir kaptan, bir tetikçi, bir hekim, bir savaşçı, bir bahçıvan... İnsan oluşumuzun en büyük ispatı olarak yaşadıklarının izlerini de yanlarında getirdiler her biri. Ve yine insan oluşumuzun en büyük ispatı sevdayı, emeği, en çok da umudu... Yeni bir yaşam, yepyeni bir düzen kurdular kendi aralarında. Ayrışacakları çok yanları vardı ama onlar birleşecekleri yanları bulup onları büyüttüler...

Yaşar Kemal’in edebiyatının ve yaşamının özeti gibi adeta. Dağın doruğu bu kitap işte.

6 Şubat’ta depremi yaşadık Türkiye Halkları olarak (ve yanı başımızdaki Suriye). Yıkımın, yıkıntıların altında kaldı hayatlar, sevdiklerimiz, anılar, binlerce yıllık kadim maddi-manevi varlığımız... Yüreğimiz sıkışıyor düşündükçe, zaten aklımızdan çıkmıyor yaşananlar. On üç buçuk milyonumuzu etkileyen büyük bir deprem, beşimizden biri somut olarak yaralı, geri kalanlarımız da pek farklı değil...

Böyle büyük yıkımların, yok oluşların yaşandığı zamanlarda aklıma hep şu soru takılır? Ya sonra? Sorunun sadece benim aklımda olmadığını biliyorum. Asıl sorumluların ortada görünmediği o bitmek bilmeyen altmış küsur saatte oralara yüreğiyle koşanlardan, maden işçilerinden, elleriyle enkazları açmaya çalışanlardan, her şeyini bırakıp depremin yaşandığı o koskoca alana gidenlerden..

Ya sonra? Çocuklar ne olacak? Bu insanlar nasıl yaşayacak? Kaç genç okuluna devam edebilecek? Yaralanan, sakat kalanlar nasıl tedavi olacaklar? Hesap kimden sorulacak? Fatura kime kesilecek? Ahlak, vicdan, liyakat? Ağır hastalığı olanlar ilaçlarını içmeye devam edebilecek mi?

Ya bu koskoca yürek yarası? Sahi, o ne olacak?

Tam da bunlara bir cevap bence Bir Ada Hikayesi. O yüzden okuyanı yerin sıfır noktasından alıp da dağın doruğuna çıkarıyor.

Adaya gelenlere bakın, yüreklerinde getirdiklerine, beyinlerini ve bilinçlerini durmadan meşgul eden sorulara, sorunlara... Kayıplar, intikam yeminleri, uğradıkları onlarca haksızlık, sürgünlük, başka birilerinin çıkarı uğruna yollara ve cephelere sürülen halk çocukları, bu dünyadaki hiçbir kötülükte bir gram payı olmadığı halde kötülüğün her türlüsünü yaşayan çocuklar, bir daha göremeyecekleri dostlar, şehirler... Sesler, kokular, renkler, tatlar...

Nasıl da şimdi, şu an kanayan yaramıza benziyor değil mi yaraları? Ve nasıl da sarıyorlar yeni bir hayatı hep birlikte kurarken o yaraları? Yapmamız gerekeni gösteriyor; her bir kişinin iyileşmesini, sağalmasını, üstünde ömür boyu taşıyacağı izlerle yaşamayı öğrenmesini...

Her şey çıplak, her şey ortada... Hakkı olana kavuşuyor bu adada insanlar. Bir şeyi yok sayarak, külleyerek, üstünü bantlayarak değil, hakkı olanla buluştukça ferahlıyor yürekler, giderek her bir beden, adadaki her bir kişi... En çok da umut etme hakkını kazandığını hissetmeye başlayınca değişiyor insanların hayatı. Başlar yerden kalkıyor, gözler yeniden parlıyor, dayanışma ve paylaşım en doğal, en insani ilacı oluyor hepsinin...

Umut haktır! Öyle soyut, hiçbir şey yapmadan boş boş beklentiye girmek değildir çünkü asla!

Türk Psikiyatri Derneği depremden etkilenenlere yaklaşım konusunda hepimize rehber olacak bir broşür hazırladı. Hak temelli bir yaklaşım ve bakış açısının merkeze konulduğu bu broşürde de umut hissinin desteklenmesi gerektiği belirtiliyor.

Umut vermek değil, zaten var olan, hak olan umudun daha somut ve günün ihtiyacına cevap olacak biçimde korunması, büyütülmesi yani... Yalnız olmadıklarını anlatmak, somutlamak; gerçekçi olmak, hatalı ve eksik davrandığımızda özür dilemek umut hakkının korunmasında yapılması önerilenlerin özeti.

Hikayesini okuduğumuz adada da böyle yapıyorlar. Koca Yaşar Kemal, insan ruhu mühendisliğini, umutla bezeyip, umutla yoluna giren her şeyde ve herkeste nasıl da göstermiş ama, aşk olsun ustaya...

Bir Ada Hikayesi’nde mübadelenin bir romanda konu olarak ele alınması, Yaşar Kemal’in edebiyattaki öncü ve kurucu yerini pekiştirmiştir. Mübadelenin üzerinden 100 yıl geçmiş. Bir asır! Değiş-tokuş anlamına gelen bu kelime, bir romanın konusu olduğunda, asıl anlamını bulmuş. Çünkü değiştokuşun öznesi insandır, değiştirilen insanlarla beraber onların yaşamları, düşünceleri, olanakları, hayalleri, hatta kimlikleri değişime uğramıştır. Değişimin sonunda herkesin kaybettikleri vardır. Kiminin kaybettiği evlattır, kimininki bedeninden ya da geçmişinden bir parça...

Depremle birlikte benzer büyük değişimler bir kez daha söz konusu. Depremden önce yaşadıkları, onlara yaşatılanlar da duruyor insanların hayatlarındaki yerlerinde. Hepsinin toplamı bir büyük yangın var harmanın ortasında.

Sanatçı Orhan Aydın’ın kızı Eylem göz göre göre katledildi. Evladıyla, can parçasıyla sınanan baba yüreği, bize söylenenleri not ediyoruz diyerek gözdağı verdiğini sananlara “beni de not edin” diye meydan okudu. Hem de adımı en başa yazın dedi. Peşinden listeye adını yazdırmak isteyenler haykırdı birer birer, Rabia Naz’ın babası gibi!

Yıllardır kayıp evlatlarını isteyen Cumartesi anneleri, sayı kabarmadan inşaatlara başlayalım diye ellerini ovuşturanların iş makineleriyle dümdüz etmeye başladığı enkazlarda yaptılar yüzlerce haftadır yılmadan yaptıkları “kayıplar bulunsun, failleri cezalandırılsın” dedikleri açıklamalarını! Lena Ana geldi aklıma. Bir yetimin hakkını aramayı, bir yetimden daha iyi kim anlatabilir? Son ciltte onu evlatlarına kavuşturarak, büyüklüğünü gösteriyor, umudumuzu koruyor işte Yaşar Kemal.

Depremde annesiz-babasız kalan çocuklarımızı düşündükçe bir mengene yüreğimizi sıkıp sıkıp bırakıyor.

12 Eylül'ün Mamak komutanı işkenceci Raci Tetik, 1939 Erzincan depreminde ailesini kaybetmiş ve devlet tarafından büyütülmüş. Karşılık olarak da “kasap” lakabını alana kan dökmüş, cop vurmuş, haya burmuş, İlhan Erdost’un çocuklarını babasız koymuş! Şimdi yüreğimiz ağzımızda, onurlu avukatların çabalarıyla izini sürebileceğimiz çocuklarımızı istiyoruz. Tarikatlardan, organ mafyalarına kadar irinli çukurlarda kaybetmekten korktuğumuz çocuklarımızı böyle bir umutla istiyoruz biz de! Şimdi bir kez daha başlıyor mübadele de mücadele de! Dayanışma, incelik, kendine hak gördüğün her şeyi hiç tanımadığın biri için de düşünebilmeyi öğrenmek, kapsayıcılık, sahip olduklarının çokluğunu görebilmek, büyük sandığın dertlerin küçüklüğünü ve bunların sadece senin derdin olmadığını fark edebilmek... Güç veriyor, umut aşılıyor solduğunu, yittiğini sandığımız her şeye...

Yaşar Kemal; Umut verir, yaşatır, insanca yaşanacak bir hayata çağrı yapar ve yaşar, hep yaşar Yaşar Kemal!

  Bu yazı 1693 defa okunmuştur.
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  YAZARIN DİĞER YAZILARI
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 38 33 2 3 92 26 102 +66
2 Fenerbahçe 38 31 1 6 99 31 99 +68
3 Trabzonspor 38 21 13 4 69 50 67 +19
4 Başakşehir FK 38 18 13 7 57 43 61 +14
5 Kasımpaşa 38 16 14 8 62 65 56 -3
6 Beşiktaş 38 16 14 8 52 47 56 +5
7 Sivasspor 38 14 12 12 47 54 54 -7
8 Alanyaspor 38 12 10 16 53 50 52 +3
9 Çaykur Rizespor 38 14 16 8 48 58 50 -10
10 Antalyaspor 38 12 13 13 44 49 49 -5
11 Gaziantep FK 38 12 18 8 50 57 44 -7
12 Adana Demirspor 38 10 14 14 54 61 44 -7
13 Samsunspor 38 11 17 10 42 52 43 -10
14 Kayserispor 38 11 15 12 44 57 42 -13
15 Hatayspor 38 9 15 14 45 52 41 -7
16 Konyaspor 38 9 15 14 40 53 41 -13
17 MKE Ankaragücü 38 8 14 16 46 52 40 -6
18 Fatih Karagümrük 38 10 18 10 49 52 40 -3
19 Pendikspor 38 9 19 10 42 73 37 -31
20 İstanbulspor 38 4 27 7 27 80 16 -53
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 34 24 7 3 77 31 75 +46
2 Göztepe 34 21 6 7 60 20 70 +40
3 Sakaryaspor 34 17 8 9 50 35 60 +15
4 Bodrumspor 34 15 7 12 43 22 57 +21
5 Çorum FK 34 16 10 8 55 36 56 +19
6 Kocaelispor 34 16 11 7 48 41 55 +7
7 Boluspor 34 15 11 8 33 35 53 -2
8 Gençlerbirliği 34 13 9 12 39 33 51 +6
9 Bandırmaspor 34 13 10 11 49 32 50 +17
10 Erzurumspor FK 34 12 11 11 30 34 44 -4
11 Ümraniyespor 34 12 15 7 40 47 43 -7
12 Manisa FK 34 9 12 13 40 40 40 0
13 Keçiörengücü 34 10 14 10 34 43 40 -9
14 Adanaspor 34 11 17 6 28 45 39 -17
15 Şanlıurfaspor 34 9 14 11 32 37 38 -5
16 Tuzlaspor 34 9 14 11 35 47 38 -12
17 Altay 34 5 25 4 16 76 10 -60
18 Giresunspor 34 2 28 4 16 71 7 -55
Takım O G M B A Y P AV
1 Esenler Erokspor 36 26 5 5 83 29 83 +54
2 Van Spor FK 36 24 6 6 63 37 75 +26
3 Bucaspor 1928 36 21 5 10 54 25 73 +29
4 1461 Trabzon FK 36 21 6 9 71 39 72 +32
5 Ankaraspor 36 15 8 13 45 35 58 +10
6 Yeni Mersin İdman Yurdu 36 16 10 10 50 36 58 +14
7 Beyoğlu Yeniçarşıspor 36 15 14 7 47 38 52 +9
8 Karacabey Belediye Spor 36 13 11 12 43 37 51 +6
9 Ankara Demirspor 36 15 16 5 43 46 50 -3
10 Diyarbekir Spor 36 12 15 9 39 41 45 -2
11 Kırklarelispor 36 11 14 11 33 41 44 -8
12 Altınordu 36 10 13 13 45 39 43 +6
13 Hes İlaç Afyonspor 36 10 14 12 25 38 42 -13
14 Serik Belediyespor 36 10 16 10 29 45 40 -16
15 Nazilli Belediyespor 36 11 16 9 38 57 39 -19
16 Zonguldak Kömürspor 36 11 17 8 41 57 38 -16
17 Kırşehir Futbol SK 36 5 23 8 38 76 23 -38
18 Bursaspor 36 6 22 8 28 64 23 -36
19 Adıyaman FK 36 4 25 7 28 63 19 -35
Takım O G M B A Y P AV
1 Kepezspor FAŞ 28 22 2 4 67 18 70 +49
2 Aliağa Futbol A.Ş. 28 19 0 9 60 18 66 +42
3 Ayvalıkgücü Belediyespor 28 15 6 7 40 25 52 +15
4 52 Orduspor FK 28 14 7 7 40 28 49 +12
5 İnegöl Kafkas GK 28 13 7 8 37 30 47 +7
6 Edirnespor 28 13 10 5 45 28 44 +17
7 Mardin 1969 Spor 28 12 11 5 40 34 41 +6
8 K.Çekmece Sinopspor 28 10 10 8 41 31 38 +10
9 Karabük İdmanyurdu Spor 28 10 13 5 27 44 35 -17
10 Artvin Hopaspor 28 9 12 7 33 29 34 +4
11 Talasgücü Belediyespor 28 10 14 4 34 45 34 -11
12 Kırıkkalegücü FK 28 8 15 5 31 42 29 -11
13 Gümüşhanespor 28 4 14 10 25 49 22 -24
14 Malatya Arguvanspor 28 3 21 4 21 57 13 -36
15 Tarsus İdman Yurdu 28 2 22 4 20 83 10 -63
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 09/08/2024 Alanyaspor vs Eyüpspor
 09/08/2024 Antalyaspor vs Göztepe
 09/08/2024 Bodrum FK vs Gaziantep FK
 09/08/2024 Çaykur Rizespor vs Başakşehir FK
 09/08/2024 Fenerbahçe vs Adana Demirspor
 09/08/2024 Galatasaray vs Hatayspor
 09/08/2024 Kasımpaşa vs Konyaspor
 09/08/2024 Samsunspor vs Beşiktaş
 09/08/2024 Sivasspor vs Trabzonspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 11/05/2024 Kocaelispor 0 - 2 Sakaryaspor
 11/05/2024 Erzurumspor FK 0 - 4 Eyüpspor
 11/05/2024 Boluspor 2 - 1 Çorum FK
 11/05/2024 Göztepe 1 - 1 Bodrum FK
 11/05/2024 Adanaspor 1 - 0 Bandırmaspor
 11/05/2024 Tuzlaspor 1 - 1 Gençlerbirliği
 11/05/2024 Şanlıurfaspor 2 - 0 Manisa FK
 10/05/2024 Giresunspor 1 - 2 Ümraniyespor
 10/05/2024 Keçiörengücü 1 - 1 Altay
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 27/04/2024 Malatya Arguvanspor 3 - 4 Talasgücü Belediyespor
 27/04/2024 Gümüşhanespor 2 - 4 Kepezspor FAŞ
 27/04/2024 Artvin Hopaspor 0 - 1 52 Orduspor FK
 27/04/2024 Mardin 1969 Spor 4 - 2 İnegöl Kafkas GK
 27/04/2024 Tarsus İdman Yurdu 1 - 1 Karabük İdmanyurdu Spor
 27/04/2024 Ayvalıkgücü Belediyespor 1 - 0 Edirnespor
 27/04/2024 Aliağa Futbol A.Ş. 6 - 3 Kırıkkalegücü FK
HABER ARŞİVİ
GAZETEMİZ
Tüm Anketler
Web sitemize nasıl ulaştınız?
ŞANS OYUNLARI
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI