Temel DEMİRER
  22-02-2021 12:40:00

ANILAR, SESLER, ŞARKILAR[1]

TEMEL DEMİRER

 

"Zamanla

Zamanla,

Geçer her şey geçip gider, zamanla

Unuturuz yüzü ve sesi unuturuz

Kalp daha da yenilince, gitmek dert olmaz

Aramak daha uzağı, peşini bırakmak gerekir

Ve çok iyidir

Zamanla."[2]

 

Bazı şarkılar, "Sen sus ben meselenin farkındayım," der adeta...

Murathan Mungan'ın, "Yıllardan sonra, yollardan sonra şarkılar söylüyor çocuklar," dizelerindeki "Şarkılar her şeyden daha güçlüdür. Kavgalardan, savaşlardan, silahlardan..."[3]

Tam da bunun için "Teşekkürler, yol arkadaşım şarkılar. Teşekkürler, büyüdüm sizinle,"[4] dedirtir...

Kolay mı? Sadece hissedebilenlere ait olan şarkılar; her daim biz(ler)e bir şeyler anlatan toplumsal olgudur. Bu bağlamda şarkılar müzikten fazlasıdır ve çoğunluk "Sen unuttun galiba, dur hatırlatayım" der sanki!

Çünkü o nağmeleriyle, "Hiçbir dilde söylenmemiş/ Hiç bir dilde yazılmamış/ Sözler ve şarkılar içindeyim"[5] dizelerindeki üzere herkesin içindeki eski bir yaranın hikâyesini deşer; Henrich Heine'in, "Büyük acılarımdan küçük şarkılar yaptım," deyişindeki gibi...

Şarkılar tükenmez, öldürülemez...[6]

Özdemir Asaf'a, "her şarkının götürdüğü yer başka,/ hepsi başka başka sinmiş içime"; Halil Cibran'a, "Yolunuzda şarkılar söyleyerek yürüyün."[7] "Gözlerimde söken umudun şafağını seyrederken, bana geçmişten şarkılar söyle,"[8] dedirten ol hakikât notalardan değil hatıralardan yapılmadır.

Tıpkı Sezen Aksu'nun, "Acıdan geçmeyen şarkılar biraz eksiktir..." veya "Hani şarkılar bizi henüz bu kadar incitmezken..." ibarelerindeki üzere...

Özlemin kol gezdiği şarkılarda, anılar söz dinlemezken; başlayıp, bit(mey)enler açısından anıların yeri ayrıdır.

Metin Altıok'un, "anılardır bir batığın koruyan gövdesini,/ acı verseler bile" veya Edip Cansever'in, "neden buruk bir özlemdir anılar/ ve özlem olarak kalacaktır da," dizeleriyle müsemma zalim ya da müşfik anılar kuşlar gibidir, konacak dal ister.

Ve anların konabileceği dal ise çoğunluk, Cemal Süreya'nın "Güzel anılar gibi hüzünlü/ Hüzünlü şarkılar gibi güzel,"[9] notunu düştüğü, şarkılardır.

* * * * *

Bunlardan söz edince aklıma ilk 'Kördüğüm', 'Sessiz Gemi', 'Anlatamıyorum', 'Bendeki Aşk', 'Yaş 35', 'Olmasa'sıyla Hümeyra gelir...

Kendi ifadesiyle, "Rastlantı sonucu şarkıcı oldu"., Ama lay lay lom yerine Âşık Veysel, Yahya Kemal, Orhan Veli'yi seçti. Hepsi bilinçli seçimlerdi.

Kolay mı? "60'larda, müzik toplumsaldı, politikti. Joan Baez, Bob Dylan, Beatles... Müzikle ilgilenmemek olmazdı. O zaman umutlarımız vardı, ışık vardı..."[10] diyenlerdendi O...

* * * * *

Ve şarkıcı olmaya hiç niyeti olmayan ozandı, besteci ve yorumcu Jacques Brel... Bestelerini, şarkılarını kimse söylemeyince para kazanabilmek için kendi söylemeye başladı ve soluğu Paris'te aldı. "Şarkı söylemesem olurdu. Ama yazmasam ölürdüm," derdi.

Sevmediklerine karşı eleştirisi acımasızdı: Savaş bezirgânlarına "yaşlandıkça daha çirkinleşen burjuvalara"; "asla" ve "sonsuza dek" sözcüklerini ağızlarından düşürmeyen yalancı âşıklara; "Kahraman" olabilmek için savaşı gözleyenlere, "uygarlık" adına gaz odalarını, idam sehpalarını, elektrikli sandalyeyi, atom bombasını keşfeden arsızlara, hep öfkesini kustu.[11]

Kolayı seçenlere, yani "bağışlamak için gözlerini kapayan din adamlarına"; savaş bittikten geçmiş ve gelecekteki ölümleri görmezlikten gelip ahkâm kesenlere; ellerindeki nimeti bilmeyip, "aşklarını habire hırpalayanlara"; özetle "sanki... gibi" yapanlara "kendinize gelin" diye haykırıyordu.

"Serüvene koşmak için trenler bekliyorsan, güneşi yakalayıp gözlerine yerleştirmek için, beyaz yelkenlilerin seni gelip almasını bekliyorsan... Yarına inanmak için günbatımını görmen, gerekiyorsa... Umudu, yaşatmak için yarınları bilmen gerekiyorsa... Derin görünmek için can sıkıntısına, iyi kalpli görünmek için zayıflığa ve güçlü görünmek için öfkeye ihtiyacın varsa... Demek ki hiç bir şey anlamadın" diyordu.

Sevmenin gücü sonsuzdu Brel'de;[12] "Ne me quitte pas/ Terk etme beni" çığlığındaki üzere...

* * * * *

"Yaşım 80 ama geceleri saymazsanız 40 yaşımdayım. Her müzisyenin hayali vardır. Tabii ben de yaşadığım müddetçe şarkı söylemek isteyenlerdenim,"[13] diyen Enrico Macias'ın, "J'ai Quitté Mon Pays/ Yuvamı Terkettim" haykırışı da hâlâ kulaklarımızda çınlar; Brel gibi...

* * * * *

Ve "Bir ezgi yüreğimize dokunuyorsa, bu, sanatçı kendini saklayamadığı içindir," duyarlılığının Leonard Cohen'i

Dünya üzerindeki en iyi şarkı yazarlarından biri olarak değerlendirilen Leonard Cohen, nam-ı diğer Karanlıklar Prensi, müzisyenliği kadar şair kimliğiyle de önemlidir. Özellikle şarkı yazarlığındaki başarısı edebiyatla kurduğu bağda yatıyor demek abartı olmaz. Bundandır her şarkısı bir şiir, her şiiri de aynı zamanda bir şarkıdır onun.[14]

Onun müziği, döneminin "radikal" ve çoğunlukla özensiz "protest" müziğinden daha becerili ve ölçülüyken;[15] Cohen'in sesi farklıdır. Müziğindeki lezzet, sesindeki hırıltıya benzer tını, bıraktığı pürtüklü his hem cazip hem de zehirlidir. Cazibesi; sesindeki kayıtsızlığı sakinlik ya da dinginlik olarak size yansıtmasında yatarken, zehri de melankolinin yarattığı o ağır havanın karanlığında zuhur eder. Yani hem dinginlik hem de yüreğinizdeki huzursuz kıpırtı aynı anda yol alır. Bir nevi mıhlanıp kalma, hareket yeteneğinin kaybolması ya da bilgece durma edimidir bu. Zamanın içinde yok olma, belki de zamansızlık kavramına yaklaşmak da denebilir buna.[16]

* * * * *

Sonra 94 yaşında kaybettiğimiz Ermeni kökenli Fransız şarkıcı Charles Aznavour.

'La Bohème', 'La mamma', 'Et pourtant', 'For me formidable', 'Que c'est triste Venise' gibi şarkılarıyla tanınan 70 yıllık kariyeri boyunca bin 400 şarkı bestelemiş ve seslendirmişti.

"Fransa'nın Frank Sinatra'sı"[17] olarak tanınan; 70'inci sanat yılında, "Sahnede olmaya âşığım... Halk yoksa, bir hiçim,"[18] diyen Aznavour'un hemen hemen bütün parçaları aşkla ilgiliydi ve unutulmazlardandı.

* * * * *

"Avara Kasnak"[19] diye anılan ve "Gelin, toplanın millet/ Nerelerde geziniyorsanız/ Ve itiraf edin, sizi saran/ Sular iyice yükseldi artık/ Ve kabul edin ki yakında/ İliklerinize kadar ıslanacaksınız/ Eğer sizce devriniz kurtarılmayı/ Hak ediyorsa gözünüzde/ Yüzmeye başlayın en iyisi ya da batarsınız taş gibi/ Devir değişiyor artık," diye haykıran Nobel ödüllü şair ve şarkı yazarı Bob Dylan mı?

O da unutulmayanlardandı...

* * * * *

Diyeceklerimi 'Animals' kurucularından Eric Burdon'un sözleri ile noktalıyorum: "Müziğin gücünün dünyayı değiştirebileceğine inanıyorum - veya en azından insanların kalbini."[20]

 

8 Temmuz 2020 23:43:53, İstanbul.

 

N O T L A R

[1] Ümüş Eylül Dergisi, Yıl10, No:38, Ocak-Şubat-Mart 2021...

[2] Leo Ferre, "Avec Le Temps".

[3] Masa Dergisi, No: 42, Temmuz 2020.

[4] Bavul Dergisi, No:58, Temmuz 2020.

[5] Edip Cansever, Gelmiş Bulundum, YKY., 2008, s.84.

[6] "Ah hadi söyle bana, ölünce içimdeki şarkılara ne olacak benim? Onca şarkı, onca melodi, onca ritm? Diyelim ki yarın ben öldüm, şarkılar da ölür mü benimle?" (Mine Söğüt, Deli Kadın Hikâyeleri, YKY., 2011.)

[7] Halil Cibran, Ermişin Bahçesi, çev: Kenan Sarıalioğlu, İş Bankası Kültür Yay., 2016, s.44.

[8] Halil Cibran, Bir Gözyaşı Bir Tebessüm Kum ve Köpük, çev: Kahraman Türel, Parşömen Yay., 2010.

[9] Cemal Süreya, Üstü Kalsın, YKY., 2008.

[10] Zeynep Oral, "Yetenek, Azim: Hümeyra", Cumhuriyet, 9 Ocak 2020, s.13.

[11] Mario Levi, Bir Yalnız Adam Jacques Brel, Doğan Kitap, 2010.

[12] Zeynep Oral, "İyi ki Aşk Var...", Cumhuriyet, 21 Kasım 2014, s.15.

[13] Emrah Kolukısa, "Enrico Macias: Önce Türkiye'de Tanındım", Cumhuriyet, 26 Nisan 2019, s.15.

[14] Leonard Cohen, Sevda Kitabı, Çev: Gökçen Ezber, Aylak Kitap, 2015.

[15] Hiram Lee, "Leonard Cohen (1934-2016) 82 Yaşında Öldü", 27 Aralık 2016... http://www.toplumsalesitlik.org/tr/kultur-sanat/leonard-cohen-1934-2016-82-yasinda-oldu

[16] Deniz Durukan, "Leonard Cohen'den 'Sevda Kitabı'...", Cumhuriyet Kitap, No: 1313, 16 Nisan 2015, s.8.

[17] "Fransız Müziğinin Elçisi Artık Yok", Cumhuriyet, 2 Ekim 2018, s.14.

[18] Bilgehan Uçak, "Halkın Huzurunda Yetmiş Yıl: Aznavour", Cumhuriyet, 21 Eylül 2016, s.14.

[19] Sevin Okyay, "Avara Kasnak Bob Dylan", Birgün, 15 Ekim 2018, s.15.

[20] Emrah Kolukısa "Rock müziğin efsane ismi Eric Burdon: İnsanlara İnanıyorum", Cumhuriyet, 16 Haziran 2019, s.13.

 

  Bu yazı 431 defa okunmuştur.
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  YAZARIN DİĞER YAZILARI
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 26 18 5 3 52 19 57 +33
2 Beşiktaş 25 17 5 3 56 26 54 +30
3 Fenerbahçe 25 16 6 3 47 27 51 +20
4 Trabzonspor 25 14 5 6 32 24 48 +8
5 Hatayspor 26 13 7 6 46 31 45 +15
6 Alanyaspor 26 12 8 6 40 26 42 +14
7 Gaziantep FK 26 10 6 10 37 29 40 +8
8 Fatih Karagümrük 26 11 8 7 41 34 40 +7
9 Antalyaspor 26 7 6 13 24 29 34 -5
10 Göztepe 25 8 9 8 35 31 32 +4
11 Sivasspor 25 7 7 11 28 29 32 -1
12 Konyaspor 25 8 10 7 32 30 31 +2
13 Yeni Malatyaspor 26 7 9 10 33 35 31 -2
14 Kasımpaşa 25 8 12 5 29 40 29 -11
15 Çaykur Rizespor 26 6 10 10 30 42 28 -12
16 Kayserispor 25 6 12 7 17 30 25 -13
17 Başakşehir FK 26 6 13 7 28 44 25 -16
18 BB Erzurumspor 26 6 13 7 24 41 25 -17
19 Denizlispor 26 5 15 6 23 46 21 -23
20 Gençlerbirliği 25 5 14 6 21 46 21 -25
21 MKE Ankaragücü 25 5 15 5 28 44 20 -16
Takım O G M B A Y P AV
1 Giresunspor 23 16 2 5 38 14 53 +24
2 Samsunspor 23 14 2 7 41 21 49 +20
3 Altınordu 24 13 6 5 36 30 44 +6
4 İstanbulspor 23 13 6 4 45 26 43 +19
5 Adana Demirspor 24 12 6 6 40 23 42 +17
6 Ankara Keçiörengücü 23 11 7 5 30 16 38 +14
7 Altay 23 12 9 2 39 28 38 +11
8 Tuzlaspor 23 11 7 5 31 28 38 +3
9 Bursaspor 23 9 10 4 35 36 31 -1
10 Bandırmaspor 24 9 11 4 28 29 31 -1
11 Ümraniyespor 24 8 9 7 27 32 31 -5
12 Adanaspor 23 7 11 5 32 33 26 -1
13 Menemenspor 23 6 9 8 28 37 26 -9
14 Balıkesirspor 23 6 11 6 23 32 24 -9
15 Boluspor 23 6 12 5 21 27 23 -6
16 Akhisarspor 23 5 14 4 20 39 19 -19
17 Ankaraspor 23 3 15 5 13 37 14 -24
18 Eskişehirspor 23 1 15 7 15 54 7 -39
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 25 18 2 5 57 18 59 +39
2 Van Spor 25 14 6 5 40 23 47 +17
3 Bodrumspor 25 13 6 6 56 34 45 +22
4 Sakaryaspor 25 12 4 9 41 26 45 +15
5 Kırşehir Belediyespor 25 12 6 7 33 19 43 +14
6 Turgutluspor 25 14 10 1 34 38 43 -4
7 Serik Belediyespor 25 10 6 9 40 32 39 +8
8 Kırklarelispor 25 9 5 11 29 21 38 +8
9 Etimesgut Belediyespor 25 10 8 7 33 25 37 +8
10 Tarsus İdman Yurdu 25 10 9 6 36 32 36 +4
11 Pendikspor 25 11 12 2 44 31 35 +13
12 Pazarspor 25 10 11 4 37 39 34 -2
13 Sivas Belediyespor 25 8 8 9 39 32 33 +7
14 Karacabey Belediyespor 25 9 10 6 31 30 33 +1
15 1922 Konyaspor 25 7 13 5 31 33 26 -2
16 Bayburt Özel İdare Spor 25 8 15 2 29 43 26 -14
17 Kastamonuspor 25 6 13 6 22 37 24 -15
18 Mamak FK 25 6 14 5 24 63 23 -39
19 Elazığspor 25 7 15 3 32 51 21 -19
20 Kardemir Karabükspor 25 1 22 2 10 71 2 -61
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 20 13 2 5 26 12 44 +14
2 1928 Bucaspor 20 12 2 6 38 14 42 +24
3 Yeşilyurt Belediyespor 20 13 5 2 32 13 41 +19
4 Arnavutköy Belediye 20 10 5 5 30 19 35 +11
5 Ofspor 20 9 5 6 27 24 33 +3
6 Belediye Derincespor 19 7 4 8 29 17 29 +12
7 Artvin Hopaspor 20 7 8 5 26 33 26 -7
8 Edirnespor 20 6 7 7 23 24 25 -1
9 Fatsa Belediyespor 19 6 7 6 15 19 24 -4
10 Kızılcabölükspor 20 5 8 7 19 24 22 -5
11 Payasspor 20 5 9 6 23 28 21 -5
12 Nevşehir Belediyespor 20 5 10 5 19 20 20 -1
13 Antalya Kemerspor 20 5 10 5 18 33 20 -15
14 1877 Alemdağspor 19 5 10 4 23 34 19 -11
15 Çankaya FK 19 5 11 3 13 29 18 -16
16 Manisaspor 20 1 11 8 14 32 11 -18
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 28/02/2021 Göztepe vs Kasımpaşa
 28/02/2021 Trabzonspor vs Fenerbahçe
 02/03/2021 Gaziantep FK vs Gençlerbirliği
 02/03/2021 Yeni Malatyaspor vs Beşiktaş
 03/03/2021 BB Erzurumspor vs Fatih Karagümrük
 03/03/2021 Başakşehir FK vs Konyaspor
 03/03/2021 Sivasspor vs Hatayspor
 03/03/2021 Kayserispor vs Çaykur Rizespor
 03/03/2021 MKE Ankaragücü vs Galatasaray
 04/03/2021 Alanyaspor vs Göztepe
 03/03/2021 MKE Ankaragücü - Galatasaray Galatasaray ligdeki son 8 maçını kazandı  Galatasaray kazanır
 04/03/2021 Kasımpaşa - Trabzonspor Trabzonspor ligdeki son 10 maçında hiç kaybetmedi  Trabzonspor yenilmez
 04/03/2021 Fenerbahçe - Antalyaspor Antalyaspor ligdeki son 11 maçında hiç kaybetmedi  Antalyaspor yenilmez
 06/03/2021 Denizlispor - Yeni Malatyaspor Yeni Malatyaspor ligdeki son 7 maçında hiç kazanamadı  Denizlispor yenilmez
 06/03/2021 Beşiktaş - Gaziantep FK Gaziantep FK ligde deplasmandaki son 6 maçında hiç kazanamadı  Beşiktaş yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 28/02/2021 Ankara Keçiörengücü vs Samsunspor
 28/02/2021 Bursaspor vs Akhisarspor
 28/02/2021 Eskişehirspor vs İstanbulspor
 28/02/2021 Giresunspor vs Altay
 01/03/2021 Tuzlaspor vs Adanaspor
 01/03/2021 Menemenspor vs Boluspor
 01/03/2021 Balıkesirspor vs Ankaraspor
 05/03/2021 İstanbulspor vs Ankara Keçiörengücü
 06/03/2021 Bandırmaspor vs Altınordu
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/03/2021 Bayburt Özel İdare Spor vs Kastamonuspor
 04/03/2021 Bodrumspor vs Van Spor
 04/03/2021 Elazığspor vs 1922 Konyaspor
 04/03/2021 Karacabey Belediyespor vs Pazarspor
 04/03/2021 Kardemir Karabükspor vs Turgutluspor
 04/03/2021 Kırşehir Belediyespor vs Kırklarelispor
 04/03/2021 Mamak FK vs Tarsus İdman Yurdu
 04/03/2021 Pendikspor vs Eyüpspor
 04/03/2021 Serik Belediyespor vs Etimesgut Belediyespor
 04/03/2021 Sivas Belediyespor vs Sakaryaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 03/03/2021 Artvin Hopaspor vs Arnavutköy Belediye
 03/03/2021 Çankaya FK vs Antalya Kemerspor
 03/03/2021 Fatsa Belediyespor vs Edirnespor
 03/03/2021 Kızılcabölükspor vs Diyarbekirspor
 03/03/2021 Nevşehir Belediyespor vs Belediye Derincespor
 03/03/2021 Yeşilyurt Belediyespor vs Ofspor
 03/03/2021 1877 Alemdağspor vs Manisaspor
 03/03/2021 1928 Bucaspor vs Payasspor
 03/03/2021 Artvin Hopaspor - Arnavutköy Belediye Artvin Hopaspor ligdeki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Artvin Hopaspor yenilmez
 03/03/2021 Çankaya FK - Antalya Kemerspor Çankaya FK ligde evindeki son 6 maçını kaybetti  Antalya Kemerspor kazanır
 03/03/2021 1877 Alemdağspor - Manisaspor 1877 Alemdağspor ligdeki son 5 maçında hiç kazanamadı  Manisaspor yenilmez
 03/03/2021 Kızılcabölükspor - Diyarbekirspor Diyarbekirspor ligde deplasmandaki son 9 maçında hiç kaybetmedi  Diyarbekirspor yenilmez
HABER ARŞİVİ
GAZETEMİZ
Tüm Anketler
Web sitemize nasıl ulaştınız?
ŞANS OYUNLARI
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI