Sibel ÖZBUDUN
  31-10-2023 10:35:00

ÇİÇEK AÇAN HAYATIN DİLİ[*]

 

SİBEL ÖZBUDUN-TEMEL DEMİRER

 

"Bir kitap,

içimizdeki donmuş denizi

kıran balta gibi olmalıdır."[1]

 

Jean-Luc Godard'ın, "Geceyi neyin aydınlattığını biliyor musunuz? Şiir," ifadesi, belki de her şeyin özeti...

Kolay mı? Friedrich Hegel, "Güzel sanatların en üstünü ve en zor olanı şiir sanatıdır," derken, Gülten Akın'ın eklediği üzeredir mesele:

"Şiir edebiyatın en zor dalıdır. Herkes kaşık yapar ama sapını doğru getirtemez denir Anadolu'da. Şiir, sapının doğru gelip gelmediği en çabuk görülen kaşıktır. Bal gibidir de. Hile kaldırmaz gözünü sevdiğim. Şiir bir yandan edebiyatın türleri içinde gözükürken, öte yandan plastik sanatların kurallarına bağlıdır. Yoğundur. En yalın olanı bile okurdan çaba ister. Şiir kitabı okuma, dış elverişlilikle birlikte ve daha çok bir iç yetkinliği gerektirir."

Sahiciliğiyle şairin şiiri, onun kişiliği, aynası, tüm yaşamıdır, diyebiliriz; Hasan Çapik'in "Dizelerim diz çökmez";[2] "Sorulara cevapsız okumaklar/ Kırmızı kalemle çiziyorum/ Üstümü,"[3] dizeleri bunları anımsatıp, doğruluyor okuruna.

Gerçekten de şiirin yapısında vazgeçilemez bir ilkedir özgürlük; ve her daim bir şey anlatır şair aşka ve hayata dair; "Tohumuna göre/ Doğuran tarla" (SR, s.64) dizelerindeki gibi.

"zaman: tomurcuk kıran veba!// zaman: yıldız yutan karadelik!// zaman: mezarkaçkını ortaçağ!// zaman: yağmalansa(k) da -bir yarınsama!" (SÇ, s.64-64)

"Öldürüyor beni/ Böyle yaşamak/ Tadım kalmadı/ Tuzum fazla/ Yanındayım/ Yadsıdıklarımın// İçim çöker/ Bağırmasam" (SR, s.52) dizelerindeki dolup da taşmışlıkla "Molotof kokteylidir hayat!" (SR, s.18) dizesi özetleyiverir bir duruşu.

* * * * *

Hermann Hesse, "Şiir bir çağrı, haykırtı, nefes, işaret, heyecan dolu kalbin tepkisi, duysudur. Hiç bir şiir bu temel, ilk ve en önemli fonksiyonlara göre değerlendirilmiyor. Her şeyden önce o, şairin kendisine dönüşüdür. Onun nefesi, sesi, hayali, tebessümüdür," saptamasından mülhem soru(n)lardan kaçmayan, aksine üstüne üstüne yürüyen bir duruştur o dizeler.

"ölüm çoğul,/ değil mi çocuklar/ değil mi aylan" (SÇ, s.48)

"... düşkünleşmiş dünya/ rahman ve rahim sermaye elinde" (SÇ, s.22)

"gençliğim gerçekliğim çok ucuz/ madenci aldanması: ekmek parası" (SÇ, s.28) gibi.

Ama bu kadar da değil, "külüstür bir isyan kurtarmaz/ kemiğine kadar kanserli bir hayatı" (SÇ, s.24) diye de ekler!

Onun şiiri hayata dokunan itiraz dili içinde var olurken, duyguları biçimlendiren bir şiir dili olarak karşımıza dikiliverir; farklı yoğunluğuyla ve "Şairin paradoksudur şiir"[4] saptamasını doğrulayarak.

Malum: "Şairin sorumluluğu mühendislerin, teknisyenlerin sorumluluğundan bir damla olsun az değildir. Bilakis daha da büyüktür... Şair ruhun mühendisidir. Onun sesi, milyonlarca insana, onların ruhuna hitap etmektedir. Kelimenin bu muazzam gücü, her şairi gururlandırmalı, onu sorumluluk bilincine kavuşturmalıdır. Barış ve ülkelerinin saadeti için mücadele eden namuslu şairler bu görevi gayet iyi bilmelidirler. Şairin hayatı ile edebi faaliyeti arasında hiçbir ayrılık olamaz. Biri pratikte, biri şiirde iki ayrı hayat yaşamıyoruz. Tek bir vücuduz..."[5]

Gülten Akın'ın, "Şair toplumun dışında bir varlık değildir, oradan beslenir, ona katkıda bulunur. İdeolojiyi ayrı, şiiri ayrı düşünme olanağı yoktur. Esas olan, altı çizilecek olan ideolojinin, estetiğin önüne geçmemesidir. Şiir bir ağaç gibi kendi kuralları içinde yetişirken, şairin ideolojisi bu ağaçların özsuyudur. Açıkça görünmez ama varlığı sezilir," ifadesi çok şeyi net biçimde ortaya koyarken, Hasan Çapik'in dizeleri de "Şiirin politikası olur mu olmaz mı" tartışmalarına girmeden içkin politik duruşun hakkını verir:

"neye yarar imge obezi şiirler/ sanat ve hayat süreğinde?" (SÇ, s.30)

"Doğal şiirdir çocuklar" (SÇ, s.15)

"Şiir barikattır, kumandan" (SÇ, s.81)

"Düşler! İşte geliyorum çeşm-i siyahım" (SR, s.38) gibi...

* * * * *

Şiir, hayal gücünü özgürleştirmektir, derler; Hasan Çapik'in dizeleri yaratıcılığın önünü açar, özgür bırakır.

Ölümü hayata, aşkı isyana bağlayan şair "İsyanlaşın onurlu çocuklar"ına (SÇ, s.14), "bir yarın kaldı yükü omuzlanacak/ sür don kişot sür ütopya gözesine" (SÇ, s.7) diye seslenir ki, bunu da "Sır olmaktır aşkın sırrı" (SÇ, s.85) biçiminde formüle edip ekler: "Ferhadım Şirinim aşktır// hayali bile hayatlar bağışlayan" (SÇ, s.69)

Kanımızca onun şiiri Pir Sultan'dan Federico García Lorca'ya, Sandor Petöfi'den Nikola Vaptsarov'a uzanan bir hattın emekçisidir.

"Bu nedir, ne anlatır" mı?

Geleneği geliştiren bir inşa olmalı şiir. Malumun ilanı üzere Nâzım Hikmet, "Sevdalınız komünisttir," dediği için değil; geleneği geliştiren bir inşayı zenginleştirdiği için "Şair Baba"dır.

Şair için sadece sosyalist olmak yetmez; dilin kullanımında, duyarlılıkta "olağan" denileni toptan reddeden duruşla anlamlandırabilmelidir.

Fabrikalarda, meydanlarda hayata dokunan şiirlere ihtiyacımız büyüyor; ve unutulmamalı, iyi şairlerin şiirleri hep çağıyla, toplumuyla yani hakikât ile ilgilenip, hep daim ezilenden, aşktan, insan(lık)tan, isyandan yana olmuştur!

"var oluş için/ gelecek ölümü göğüslemeyi/ ütopyandan sevgim sosyalizm" (SÇ, s.31)

"kurtuluş/ oysa kurtuluş/ ucunda soruların!" (SÇ, s.44) dizelerindeki üzere!

Yeri geldi; sormadan geçmeyelim:  Burjuvaziden, despottan yana şairlerin şiirlerini hatırlayan var mı?

Yok elbette. "Meselemiz bir şiir meselesi değildir. Yaşama meselesidir. Hayatımızda olmayan mesele şiirimizde de olamaz," diyen Tomris Uyar'ın altını çizdiği gibi...

Çünkü kalpsiz ve ruhsuz "modern zamanlar"ın yaşamı(mızı) altüst ettiği kesitte şair, şiirini "İsrafil'in sûr'u gibi heybetli bir dille" okurken; görünmeyeni gösterir; insan(lık)ı allak bullak eder; düşünceyi duygu hâline getirir...

Hasan Çapik de bunu yapanlardan; "Şiir hayatın kanıtıdır; mavi gökyüzündeki sonsuzluktur; zifiri karanlıkta parlayan ışıktır; sessizliğin çığlığıdır; kavganın, mücadelenin, çiçek açan hayatın dilidir," dercesine...

 

N O T L A R

[*] Kaldıraç Dergisi, No:267, Ekim 2023...

[1] Franz Kafka.

[2] Hasan Çapik, Sfenks Çatlağı, İzan Yay., 2020, 89 sahife. (SÇ)

[3] Hasan Çapik, Sismik ve Ritüel, Kanguru Yay., 2011, s.77, 80 sahife. (SR)

[4] Işıl Ezgi Çelik, "Şairin Paradoksu Şiir", Kaos Çocuk Parkı Dergisi, Yıl:1, No:2, 2022, s.26-28.

[5] Nâzım Hikmet, aktaran: Tülay Özekin, Şiirin Yalnızları-Güneş ve Hilal'in Dansı, Neva Kitapevi, 2014, s.369.

 

 

  Bu yazı 3359 defa okunmuştur.
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  YAZARIN DİĞER YAZILARI
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 26 22 1 3 55 14 69 +41
2 Fenerbahçe 26 21 1 4 68 21 67 +47
3 Trabzonspor 26 13 9 4 42 33 43 +9
4 Beşiktaş 26 13 9 4 37 31 43 +6
5 Kasımpaşa 26 11 9 6 47 48 39 -1
6 Çaykur Rizespor 26 10 10 6 28 37 36 -9
7 Antalyaspor 26 8 7 11 31 29 35 +2
8 Sivasspor 26 8 8 10 30 36 34 -6
9 Başakşehir FK 26 9 11 6 33 33 33 0
10 Adana Demirspor 26 7 8 11 39 35 32 +4
11 Kayserispor 26 9 9 8 32 36 32 -4
12 Samsunspor 26 8 12 6 30 36 30 -6
13 MKE Ankaragücü 26 6 9 11 30 32 29 -2
14 Hatayspor 26 6 9 11 32 35 29 -3
15 Alanyaspor 26 6 9 11 31 39 29 -8
16 Fatih Karagümrük 26 7 12 7 31 30 28 +1
17 Gaziantep FK 26 7 12 7 31 38 28 -7
18 Pendikspor 26 6 12 8 31 51 26 -20
19 Konyaspor 26 5 11 10 24 39 25 -15
20 İstanbulspor 26 3 17 6 20 49 12 -29
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 23 18 4 1 57 18 55 +39
2 Göztepe 23 14 5 4 39 15 46 +24
3 Kocaelispor 23 13 6 4 36 25 43 +11
4 Bodrumspor 23 12 5 6 33 15 42 +18
5 Sakaryaspor 23 11 5 7 35 25 40 +10
6 Bandırmaspor 23 10 7 6 31 20 36 +11
7 Boluspor 23 10 7 6 22 24 36 -2
8 Çorum FK 23 10 8 5 37 24 35 +13
9 Gençlerbirliği 23 8 7 8 23 24 32 -1
10 Erzurumspor FK 23 8 6 9 23 20 30 +3
11 Keçiörengücü 23 8 10 5 21 28 29 -7
12 Manisa FK 23 6 8 9 26 24 27 +2
13 Ümraniyespor 23 7 10 6 25 32 27 -7
14 Adanaspor 23 7 14 2 20 35 23 -15
15 Şanlıurfaspor 23 5 11 7 16 28 22 -12
16 Tuzlaspor 23 6 13 4 23 40 22 -17
17 Altay 23 4 16 3 11 47 12 -36
18 Giresunspor 23 2 17 4 11 45 7 -34
Takım O G M B A Y P AV
1 Esenler Erokspor 24 18 4 2 57 21 56 +36
2 Van Spor FK 25 16 4 5 40 26 53 +14
3 1461 Trabzon FK 24 14 4 6 47 22 48 +25
4 Bucaspor 1928 25 13 3 9 34 15 48 +19
5 Yeni Mersin İdman Yurdu 25 13 4 8 37 18 47 +19
6 Ankaraspor 25 12 4 9 35 22 45 +13
7 Diyarbekir Spor 25 11 8 6 29 22 39 +7
8 Ankara Demirspor 24 11 10 3 31 29 36 +2
9 Karacabey Belediye Spor 25 8 8 9 22 21 33 +1
10 Nazilli Belediyespor 25 9 10 6 30 39 30 -9
11 Hes İlaç Afyonspor 24 7 9 8 16 24 29 -8
12 Kırklarelispor 25 7 10 8 20 30 29 -10
13 Beyoğlu Yeniçarşıspor 24 8 12 4 24 28 28 -4
14 Serik Belediyespor 25 6 11 8 19 27 26 -8
15 Altınordu 24 5 11 8 26 27 23 -1
16 Kırşehir Futbol SK 25 4 15 6 24 48 18 -24
17 Zonguldak Kömürspor 24 4 13 7 22 43 16 -21
18 Adıyaman FK 25 3 17 5 17 40 14 -23
19 Bursaspor 25 3 15 7 15 43 13 -28
Takım O G M B A Y P AV
1 Kepezspor FAŞ 18 13 1 4 34 8 43 +26
2 Aliağa Futbol A.Ş. 19 12 0 7 33 10 43 +23
3 52 Orduspor FK 19 10 4 5 25 15 35 +10
4 Ayvalıkgücü Belediyespor 19 9 5 5 20 15 32 +5
5 İnegöl Kafkas GK 19 8 5 6 21 17 30 +4
6 K.Çekmece Sinopspor 19 8 6 5 28 18 29 +10
7 Edirnespor 18 8 6 4 28 16 28 +12
8 Artvin Hopaspor 18 7 6 5 24 16 26 +8
9 Mardin 1969 Spor 19 7 9 3 21 21 24 0
10 Karabük İdmanyurdu Spor 19 7 9 3 15 27 24 -12
11 Talasgücü Belediyespor 19 7 11 1 23 31 22 -8
12 Kırıkkalegücü FK 18 5 9 4 11 22 19 -11
13 Gümüşhanespor 19 2 9 8 11 29 14 -18
14 Malatya Arguvanspor 18 2 13 3 8 27 9 -19
15 Tarsus İdman Yurdu 19 2 14 3 12 42 9 -30
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 23/02/2024 Samsunspor vs Çaykur Rizespor
 24/02/2024 Kayserispor vs MKE Ankaragücü
 24/02/2024 Gaziantep FK vs Başakşehir FK
 24/02/2024 Fenerbahçe vs Kasımpaşa
 24/02/2024 Konyaspor vs Hatayspor
 25/02/2024 Sivasspor vs Pendikspor
 25/02/2024 Fatih Karagümrük vs Alanyaspor
 25/02/2024 Trabzonspor vs Adana Demirspor
 25/02/2024 İstanbulspor vs Beşiktaş
 26/02/2024 Galatasaray vs Antalyaspor
 26/02/2024 Galatasaray - Antalyaspor Galatasaray ligdeki son 14 maçında hiç kaybetmedi  Galatasaray yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 23/02/2024 Altay vs Giresunspor
 24/02/2024 Bandırmaspor vs Ümraniyespor
 24/02/2024 Çorum FK vs Bodrum FK
 24/02/2024 Adanaspor vs Göztepe
 25/02/2024 Boluspor vs Erzurumspor FK
 25/02/2024 Keçiörengücü vs Kocaelispor
 25/02/2024 Manisa FK vs Gençlerbirliği
 25/02/2024 Eyüpspor vs Sakaryaspor
 26/02/2024 Şanlıurfaspor vs Tuzlaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 24/02/2024 Bucaspor 1928 vs Ankara Demirspor
 25/02/2024 Adıyaman FK vs Beyoğlu Yeniçarşıspor
 25/02/2024 Esenler Erokspor vs Van Spor FK
 25/02/2024 Hes İlaç Afyonspor vs Diyarbekir Spor
 25/02/2024 Kırklarelispor vs Ankaraspor
 25/02/2024 Kırşehir Futbol SK vs Nazilli Belediyespor
 25/02/2024 Serik Belediyespor vs Altınordu
 25/02/2024 Zonguldak Kömürspor vs Karacabey Belediye Spor
 25/02/2024 1461 Trabzon FK vs Yeni Mersin İdman Yurdu
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 24/02/2024 Kepezspor FAŞ vs Karabük İdmanyurdu Spor
 25/02/2024 Aliağa Futbol A.Ş. vs 52 Orduspor FK
 25/02/2024 Ayvalıkgücü Belediyespor vs Artvin Hopaspor
 25/02/2024 Edirnespor vs İnegöl Kafkas GK
 25/02/2024 Gümüşhanespor vs K.Çekmece Sinopspor
 25/02/2024 Kırıkkalegücü FK vs Talasgücü Belediyespor
 25/02/2024 Mardin 1969 Spor vs Malatya Arguvanspor
HABER ARŞİVİ
GAZETEMİZ
Tüm Anketler
Web sitemize nasıl ulaştınız?
ŞANS OYUNLARI
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI