Sibel ÖZBUDUN
  25-09-2022 12:41:00

ÖYKÜDE "MASUMİYET ÇAĞI"NIN SONU[*]

SİBEL ÖZBUDUN-TEMEL DEMİRER

 

"Sabahın sahibi vardır.

Gün daima bulutta kalmaz.

Herhâl ilerdedir

Yaşanacak günlerin en güzelleri."[1]

 

Posta kutumuzda bir kitap... Bu kez Elbistan E Tipi Ceza İnfaz Kurumu'nun "Görülmüştür" damgasını taşıyor. Bir öykü kitabı: 'Herkes Kendine Mahkûmdur'[2]... Uzunca bir süredir yazıştığımız, siyasî tutsaklardan Serdar Koç'un öyküleri.

'Herkes Kendine Mahkûmdur', Serdar Koç'un ilk kitabı değil. Daha önce yayınlanmış bir romanı ('Gidersem Hasret Kalır Bende', 2015), bir şiir kitabı ('Kül'efil', 2015) ve iki ciltlik bir öykü kitabı ('İçeriden İnsan Manzaraları', 2016) var. Ve sonrası: 'Dilek Taşı' ve 'Bozok' (roman, 2018)...

Kitaba aç bir tutsaklık ömrü için ( "Gerçi OHAL'den kaynaklı kitaplara ulaşmakta da ciddi sıkıntı yaşıyoruz. Cezaevi kütüphanesi yeterli olmuyor. Yıllardır bir tek kitap artışı göstermedi kütüphane. Var, bazı kaliteli kitaplar da var, lakin genelde eski kitaplar diyeyim. Yine de idare etmeye çalışıyoruz. İçeride en iyi dostlardır kitaplar," diyor "Görülmüştür" ekibine yolladığı mektubunda[3]...) velut bir yazar, Serdar Koç.

Hergün sokakta karşılaştığımız, bir "öykü"sü olabileceğini, olasıdır ki tahayyül dahi edemeyeceğimiz "sıradan" insanlara dair öyküler yazıyor.

Bir oğlu hastanede, bir oğlu içeride, tutsak anası Fadime... Eşkıya eskisi, İstanbul'da kapıcılık yaparken polisin tongasına düşen Xalȇ Hasan...

Fuarda kitap çalarken stand görevlisine yakalanan kitap sevdalısı öğrenci Hüseyin...

Yıllardır yüreğini kemiren sırrı ölüm döşeğinde kızına itiraf eden asker emeklisi Şevket...

Dilencilik sanatının "maestro"su Çorumlu Cafer...

Dayak yememek için gardiyanlara yaltaklanan Kürt çoban Celalettin...

İstanbul yolunda bir kez daha kimliğinin lanetine uğrayan Dersimli Piro...

Yedi yaşındaki kızının mektubu tutsak edilen mahkûm Yusuf...

Kocasının eve getirdiği polis akraba yüzünden hayatı kararan travesti kadın Menekşe...

Bir lise aşkıyla dünyası değişen "milliyetçi" delikanlı, Tarkan...

Edirneli öğrenci kız, Arzu...

Edebiyatta her gün trende, vapurda, otobüste karşılaştığımız sıradan insanlara değgin öyküler, yeni değil. En azından 1940'lı yıllardan bu yana yazarlar, şairler hiç de "kahraman" olmayan kahramanların sıradan öykülerini anlatıyorlar bizlere. Sevdalarını, düşkırıklıklarını, ihanetlerini, ihanete uğramışlıklarını, ekmek kavgalarını...

Sait Faik gibi onları düşsel bir kurgu içerisinde ağaçlarla, sobayla, kışla, sandalla, velhasıl bilumum canlı-cansız varlıklarla meczedenler de var, Orhan Kemal gibi ekmek kavgalarını, Fakir Baykurt gibi kırsallıklarını, yoksulluklarını dile getirenler de, Bekir Yıldız gibi göçmenlik hâllerini betimleyenler de...

Ama son on yıllarda, özellikle de düşük yoğunluklu iç savaş yıllarının ardından, sıradan insanların öykülerine bir başka burukluk, bir başka acı eklendi: devlet sancısı... Polisle, cezaeviyle, velhasıl devletle karşı karşıya gelmenin, devlet elinden hırpalanmanın, devletin hışmına uğramanın acısı sindi öykülere.

Bu tarihin daha gerilere, 1970'li, 80'li darbe sonrası yıllara dayandığını, okurun bu yıllarda işkencenin edebiyata girişine tanık olduğunu hatırlatabilirsiniz. Ve doğru söylemiş olursunuz. Ama 1970-1980'ler öykücülüğünün/ romancılığının "kahraman"ları çiftçi Recep, ev kadını Nurten, bakkal Remzi, tezgahtâr Hüsniye, tornacı Yusuf değildir ki... Ülkeyi, dünyayı değiştirmek için uğraşan ve dünyayı değiştirmek istemeyenlerin hedef aldığı devrimcilerdir.

Oysa -son yıllarda cezaevlerinden fışkırdığına tanık olduğumuz tutsak Kürt edebiyatçıların sayfalara taşıdığı "devlet hışmı"nın mağdur/kahramanları farklı... Yalın, sıradan, belki Kürtlerin partisine oy vermiş olmaktan, belki 1990'lı yıllarda Diyarbakır'da, Cizre'de, Şırnak'ta yaşamış olmaktan, belki nüfus kayıtlarının Kürt coğrafyasına değgin olmasından, belki türkülerini anadilde söyleyip, meramlarını en iyi bildikleri dille anlatmaya kalkışmış olmaktan gayrı bir "suç"ları yok.

'Herkes Kendine Mahkûmdur' onlara dair öyküler anlatıyor. Çoğu, sadece Kürt olduğu için başı belaya saran küçük insanların öyküleri.

Evinde tenceresini kaynatmaktan başka bir kaygısı yokken ocağına ateş düşen Fadime, cezaevindeki evladı ve bütün tutsak evlatları için kavgaya giriyor örneğin, ve iki gencecik kızı, saçlarından sürükleyen polisin elinden almak için kaplan kesiliyor...

Ya da Yusuf'un, büyüyüşünü izleyemediği kızının yazdığı mektup, küçük kızın çizdiği sarılı-kırmızılı-yeşilli resim yüzünden kendisine verilmeyince bir kez daha dünyası yıkılıyor. Ne için olduğunu dahi bilmeden cezaevine düşen Kürt çoban Celalettin, gardiyan dayağından kaçmak için "Ben ülkücüyüm" deyip de "O zaman dokuz ışığı say bakalım" ahret sorusu ile karşılaşınca feleğini şaşırıyor...

Kışı İstanbul'daki akrabalarının yanında geçirmek üzere yollara düşen Dersimli Piro, kimliğindeki "doğum yeri" hanesinin karşılığındaki isim nedeniyle, polislere "bombacı" olmadığına inandırmak zorunluluğuyla karşı karşıya kalıyor...

Kürtlerin her gün bu coğrafyada salt kimliklerinden dolayı geçmek zorunda bırakıldıkları bir sürü sınav...

Bu nedenledir ki cezaevi yazarları "acıyı bal eylemeye" kalkıştıklarında, mizahi bir dil kullanmaya yeltendiklerinde dahi, hep biraz kekre, biraz buruk olur kalemleri. Serdar Koç bu kekrelikten bağışık değil...

İnsan onları okudukça, 1940-1970 kesiti öykücülüğünün "masumiyet çağı"nı özlemiyor değil... En azından, bir kapıcıyı tuzağa düşürmek için bir itirafçıyla birlikte tekrar tekrar kapısına dayanan "siviller"in kirli oyunlarına, bir travestiye tecavüz edip yola bırakan güvenlik güçlerinin öyküleri yazılmıyordu o yıllarda.

Shakespeare haklı... "Çürüyen bir şey var Danimarka krallığında..."

Ve cezaevlerindeki Kürt yazarlar, bu çürümüşlüğe yöneltiyorlar kalemlerini...

Bu çürümüşlük, özgürlük, eşitlik ve eşitliğe dayalı bir kardeşliğin gübresi olabilecekse eğer, cezaevi yazınının da bu çorbada tuzu olacağına hiç kuşku yok!

 

21 Ağustos 2022 18:21:02, Çeşme Köyü.

 

N O T L A R

[*] Kaldıraç No:254, Eylül 2022...

[1] Nâzım Hikmet.

[2] Serdar Koç, Herkes Kendine Mahkûmdur", Ceren Kültür, Birinci Basım, 2017.

[3] https://www.gorulmustur.org/icerik/tutsak-serdar-kocun-mektubu-ve-yeni-kitabi-geldi

 

 

  Bu yazı 2179 defa okunmuştur.
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  YAZARIN DİĞER YAZILARI
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 19 14 2 3 38 14 45 +24
2 Fenerbahçe 19 13 4 2 46 22 41 +24
3 Başakşehir FK 19 11 4 4 30 20 37 +10
4 Beşiktaş 18 10 3 5 34 21 35 +13
5 Trabzonspor 19 10 4 5 30 25 35 +5
6 Adana Demirspor 19 9 3 7 37 20 34 +17
7 Konyaspor 19 6 4 9 24 19 27 +5
8 Kayserispor 19 8 9 2 28 27 26 +1
9 Alanyaspor 19 6 6 7 32 33 25 -1
10 Fatih Karagümrük 19 5 7 7 40 39 22 +1
11 MKE Ankaragücü 19 6 9 4 24 29 22 -5
12 Giresunspor 19 5 8 6 19 29 21 -10
13 Gaziantep FK 19 4 8 7 25 28 19 -3
14 Kasımpaşa 19 5 10 4 21 34 19 -13
15 Antalyaspor 18 5 10 3 23 31 18 -8
16 Sivasspor 19 4 9 6 21 29 18 -8
17 Hatayspor 18 4 9 5 15 33 17 -18
18 İstanbulspor 19 4 12 3 18 40 15 -22
19 Ümraniyespor 19 3 11 5 22 34 14 -12
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 20 12 3 5 27 15 41 +12
2 Samsunspor 20 10 2 8 34 17 38 +17
3 Keçiörengücü 20 10 4 6 32 23 36 +9
4 Bodrumspor 20 10 5 5 32 20 35 +12
5 Pendikspor 20 9 4 7 29 14 34 +15
6 Çaykur Rizespor 20 8 2 10 27 15 34 +12
7 Bandırmaspor 19 9 3 7 31 24 34 +7
8 Boluspor 20 9 5 6 24 22 33 +2
9 Sakaryaspor 20 10 9 1 31 30 31 +1
10 Manisa FK 19 7 5 7 24 24 28 0
11 Göztepe 20 8 8 3 18 16 27 +2
12 Adanaspor 20 5 8 7 30 32 22 -2
13 Altay 20 5 8 7 22 26 19 -4
14 Tuzlaspor 20 5 11 4 22 30 19 -8
15 Erzurumspor FK 20 5 9 6 21 30 18 -9
16 Altınordu 20 4 12 4 18 34 16 -16
17 Yeni Malatyaspor 20 3 10 7 19 33 13 -14
18 Denizlispor 20 4 13 3 19 38 12 -19
19 Gençlerbirliği 20 2 14 4 24 41 10 -17
Takım O G M B A Y P AV
1 Kocaelispor 21 13 2 6 42 21 45 +21
2 Bucaspor 1928 21 12 3 6 34 12 42 +22
3 1461 Trabzon FK 21 12 3 6 27 13 42 +14
4 İskenderunspor A.Ş. 21 11 4 6 31 19 39 +12
5 Van Spor FK 21 11 4 6 30 18 39 +12
6 Karacabey Belediye Spor 21 9 3 9 26 17 36 +9
7 Ankara Demirspor 21 9 5 7 31 16 34 +15
8 Zonguldak Kömürspor 21 10 7 4 25 25 34 0
9 Serik Belediyespor 21 9 5 7 31 24 31 +7
10 Kırklarelispor 21 7 5 9 22 18 30 +4
11 Sarıyer 21 5 7 9 24 30 24 -6
12 Etimesgut Belediyespor 21 6 9 6 22 29 24 -7
13 Kastamonuspor 21 6 10 5 20 27 23 -7
14 Fethiyespor 21 6 11 4 22 33 22 -11
15 Kırşehir FSK 21 4 8 9 18 25 21 -7
16 Adıyaman FK 21 4 9 8 21 27 20 -6
17 Uşak Spor 21 4 13 4 16 33 16 -17
18 Balıkesirspor 21 4 12 5 15 30 14 -15
19 Diyarbekir Spor 21 2 12 7 17 36 13 -19
20 Pazarspor 21 1 13 7 12 33 10 -21
Takım O G M B A Y P AV
1 Yeni Mersin İY 19 13 2 4 26 10 43 +16
2 52 Orduspor FK 19 11 3 5 30 17 38 +13
3 Karaköprü Belediyespor 19 10 4 5 25 14 35 +11
4 Karşıyaka 19 9 4 6 23 12 33 +11
5 Belediye Derincespor 19 9 4 6 25 21 33 +4
6 Belediye Kütahyaspor 19 8 3 8 26 18 32 +8
7 Nevşehir Belediyespor 19 8 5 6 27 23 30 +4
8 Hacettepe 1945 19 8 6 5 30 23 29 +7
9 Ağrı 1970 Spor 19 7 5 7 18 14 28 +4
10 Çatalcaspor 19 6 8 5 24 22 23 +2
11 1922 Konyaspor 19 6 10 3 22 29 21 -7
12 Elazığspor 19 5 8 6 19 28 21 -9
13 1954 Kelkit Bld.Spor 19 3 6 10 14 18 19 -4
14 Amasyaspor 1968 Futbol Kulübü 19 4 9 6 16 24 18 -8
15 Edirnespor 19 5 13 1 15 29 16 -14
16 Yomraspor 19 3 10 6 13 22 15 -9
17 Şile Yıldızspor 19 2 8 9 15 26 15 -11
18 Eskişehirspor 19 3 12 4 21 39 13 -18
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 27/01/2023 Beşiktaş vs Alanyaspor
 28/01/2023 Sivasspor vs Adana Demirspor
 28/01/2023 Hatayspor vs Trabzonspor
 28/01/2023 MKE Ankaragücü vs Gaziantep FK
 28/01/2023 Antalyaspor vs Ümraniyespor
 28/01/2023 Giresunspor vs Galatasaray
 29/01/2023 İstanbulspor vs Kayserispor
 29/01/2023 Başakşehir FK vs Konyaspor
 29/01/2023 Fenerbahçe vs Kasımpaşa
 31/01/2023 Fatih Karagümrük - Beşiktaş Beşiktaş ligdeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Beşiktaş yenilmez
 01/02/2023 Gaziantep FK - Hatayspor Hatayspor ligdeki son 5 maçında hiç kazanamadı  Gaziantep FK yenilmez
 01/02/2023 Gaziantep FK - Hatayspor Gaziantep FK ligdeki son 9 maçında hiç kazanamadı  Hatayspor yenilmez
 01/02/2023 Trabzonspor - Antalyaspor Trabzonspor ligde evindeki son 10 maçında hiç kaybetmedi  Trabzonspor yenilmez
 01/02/2023 Galatasaray - Ümraniyespor Galatasaray ligdeki son 10 maçında hiç kaybetmedi  Galatasaray yenilmez
 01/02/2023 Trabzonspor - Antalyaspor Antalyaspor ligdeki son 6 maçında hiç kazanamadı  Trabzonspor yenilmez
 02/02/2023 Konyaspor - İstanbulspor Konyaspor ligde evindeki son 6 maçında hiç kazanamadı  İstanbulspor yenilmez
 02/02/2023 Adana Demirspor - Fenerbahçe Adana Demirspor ligde evindeki son 9 maçında hiç kaybetmedi  Adana Demirspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 27/01/2023 Göztepe vs Bandırmaspor
 28/01/2023 Tuzlaspor vs Sakaryaspor
 28/01/2023 Altınordu vs Boluspor
 28/01/2023 Pendikspor vs Gençlerbirliği
 29/01/2023 Adanaspor vs Bodrumspor
 29/01/2023 Keçiörengücü vs Altay
 29/01/2023 Yeni Malatyaspor vs Eyüpspor
 29/01/2023 Denizlispor vs Manisa FK
 30/01/2023 Samsunspor vs Erzurumspor FK
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 29/01/2023 Adıyaman FK vs Zonguldak Kömürspor
 29/01/2023 Balıkesirspor vs Karacabey Belediye Spor
 29/01/2023 Bucaspor 1928 vs Kastamonuspor
 29/01/2023 Fethiyespor vs İskenderunspor A.Ş.
 29/01/2023 Kırklarelispor vs Kırşehir Futbol Spor Kulübü
 29/01/2023 Pazarspor vs Diyarbekir Spor
 29/01/2023 Sarıyer vs Ankara Demirspor
 29/01/2023 Serik Belediyespor vs Kocaelispor
 29/01/2023 Uşak Spor vs Etimesgut Belediyespor
 29/01/2023 1461 Trabzon FK vs Van Spor FK
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 28/01/2023 Çatalcaspor vs Yeni Mersin İdman Yurdu
 28/01/2023 Karşıyaka vs 1922 Konyaspor
 29/01/2023 Amasyaspor 1968 Futbol Kulübü vs Elazığspor
 29/01/2023 Ağrı 1970 Spor vs Belediye Kütahyaspor
 29/01/2023 Eskişehirspor vs Şile Yıldızspor
 29/01/2023 Karaköprü Belediyespor vs Hacettepe 1945
 29/01/2023 Yomraspor vs Nevşehir Belediyespor
 29/01/2023 1954 Kelkit Bld.Spor vs Belediye Derincespor
 29/01/2023 52 Orduspor FK vs Edirnespor
 29/01/2023 Eskişehirspor - Şile Yıldızspor Şile Yıldızspor ligde deplasmandaki son 9 maçında hiç kazanamadı  Eskişehirspor yenilmez
HABER ARŞİVİ
GAZETEMİZ
Tüm Anketler
Web sitemize nasıl ulaştınız?
ŞANS OYUNLARI
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI