Tarihte üç olay bir birine benzer: sırasıyla yazarak anmak istiyorum.
Prometheous yani Türkçe ifadesiyle Promete,
İsa Mesih,
İmam Hüseyin.
Bizim Ege Bölgemizde yaşayan eski Grek —Yunan efsanesinde, Titanlar soyundan olan Promete, Tanrı’dan ışığı çalıp, insanlara verdiği için cezalandırılır.
Promete İyi bir iş yapmıştır, haklıdır ama Tanrı’ların gazabına uğrar.
Işığı (ateşi) çalıp insanlara armağan edip- veren Prometeyi Tanrı’lar cezalandırırlar; Tanrı’lar Prometeyi Kafkasların ardındaki bir kayaya zincirlerle bağlarlar. Her gün gelir bir kartal Premetenin ciğerlerini parçalar ama Promete yaptığı işten pişman olmadığı için asla mı asla Tanrılardan af dileyip onlara yalvarmaz. O haklı olduğuna inanıyordur.
Promete insanların özgürlük ışığı, özgürlük ateşi olarak insanlık kültürü içinde bir meşale gibi yanar durur. İnsan olup, insan kalıpta Prometeyi bilmeyen, onunla yüzleşmeyen var mıdır, bilemem.
İkinci kişi ise İsa Mesih.
İsa Mesih öyküsü tıpkı, tıpa tıp demeyim ama İmam Hüseyin öyküsüne çok benzer.
İsa Mesih ile İmam Hüseyin mazlumdurlar.
İsa Mesih’i de Nazlım Hüseyin’i de serseriler katletmez onların ikisinide yaşadıkları çağın zalim devletlerini yöneten, zalim hükümdarların askerleri eza ceza ederek öldürürler; ikisinde de Devletin insanlığa yaptığı zülmünü görürsünüz.
İkiside mazlumdur, ikiside haklıdırlar ama zalim devletleri yöneten zalim hükümdarların görevlendirdiği, zalim askerler tarafından işkence edilerek öldürülürler. Ama insanlık kültürünün yarattığı vicdan, bu mazlumlara yapılan zülmü unutmaz, onları vicdanında yaşatır, yaşatacaktır. “Vicdan insanın içindeki Tanrı’dır”.
Zalim Roma Devletinin askerlerinin yakalayıp, bir tahta Üzerine çar mıhla (dört mıhla) bağlayıp, İsa Mesih’e işkence edilişini insanlık kültürünün vicdanı unutabilir mi?
İsa Mesih asırlar geçsede her yıl anılır. Geçtiğimiz Aralık ayında Viyana yakınlarında bir kilisedeki Çarmıha gerilen Isa Mesih için yapılan anma törenini izledim. Bu zülmü anıp, bu zülmü ananların zülmü lanetleme dışında hiç kimseye karşı bir nefret üretmiyorlardı, hoş bir müzik eşliğinde İsa Mesihi anıyorlardı. Bu anmanın insanlığa ne zararı olabilir diye düşünürken anamgilin yaptığı Muharrem anmasını, Pir Sultan anmalarını düşündüm; bu anmaların birbirinden farkı yoktu.
Benim çocukluğumda bizim köylülerde, tıpkı İsa Mesihe yapılan anmalar gibi, müzik eşliğinde Muharrem anmaları yapar, Nazlım Hüseyin’ine yapılan zulm için göz yaşı dökerlerdi.
Viyana yakınlarında bir kilisede, Isa Mesih anmasını izlerken o söylenen ilahilere kulak verip gözlerimi kapadım, gözlerimi kapayınca gözümün önüne Nazlım Hüseyin’i anan Ebem geldi, sanki gözlerimi yumunca kilisedeki vücudumdan kopan gönlüm bizim eve, bizim köydeki Cem’e gelmiş, ben ebemin o itikatla Cem’e lokma sunup, göz yaşı döküşünü izliyordum. Mekan farklı olsada işin özü aynıydı. İsa Mesih anması bana bizim köyde ki anmayı hatırlattı. Sabah olup, Şafak sökerken Cem’den çıkıp, eve geldiğimiz gibi, Aralık ayının o neol akşamında kiliseden çıkıp eve gelirken huzurluydum. Biz, iki komünist olarak gidip izlediğimiz bu anmadan hiçbir rahatsızlık duymamıştık.
Aşk ile katıldık, aşk ile izledik, aşk ile çıkıp evimize geldik.
Aşk ile.
Eve geldikten Sonra Nazlım Hüseyin ile İsa Mesih’in özelinde Devletin karşısında bireyin güçsüzlüğünü düşündüm.
İsa Mesih ile Nazlım Hüseyin farklı düşündüğü, farklı inandığı için Devleti yöneten iktidarda olan zalim yöneticilerce katladiliyordu. Burada devlet karşısında zayıf olan birey nasıl güvenceye alınır, onu düşünüp konuşmak gerekir diye düşünmüştüm. Şimdi, Muharrem sohbetlerinde devleti yönetenler karşısındaki bireyin konumunu konuşmak gerekir diye düşünüyorum.
Aşk ile
Rıza Aydın.
1 Muharrem 2019. Kaymak Köyü
