Özgün KUTAN BARAN
  Güncelleme: 25-11-2022 15:50:00   25-11-2022 15:03:00

Karanlıktan Aydınlığa

"Kapımızın önündekileri anlamaya çalışmak, daha ötelerde yatanları anlamak için en iyi hazırlıktır." Hypatia

 Yazmak istiyorum evet yazmak… Garip ama gerçek, eğer hakikat yolunda ilerlemek gibi bir derdiniz var ise etrafınızda gül atandan çok, taş atan olur. Lakaplar, sıfatlar, karalamalar, dedikodular, fişlemeler hatta prangalar arkası… Hırsız, düşkün, asi, isyankar, cadı, büyücü, makam sevici, egoist, ahmak, bölücü, ayrıştırıcı, budala… Gibi gibi...

Dün olduğu gibi bu gün de böyledir durum. Zaman, kişi, yer değişse de ortadaki mesele aynı kalmıştır. Hele kadının işi daha da zordur. Kadını vurmanın, uzaklaştırmanın yolu daha acımasız, cinsiyetçi olmuştur.

 Mısır'da bundan yüzyıllar önce yaşamış Hypatia… Bir filozof, bir matematikçi, bir astronom… Felsefe, matematik yanında gezegenlerin konumu, yıldızların yüksekliğini ve açılarını ölçmeye yarayan "usturlap" ve sıvıların göreceli yoğunluğunu belirlemeye yarayan "hidrometri" icat eden kadın… Doğayı bilimle anlamaya çalışmış bir öncü, ilk kadın filozof, özgürlük savunucusu… Sonradan "cadı avı" olarak bilinen kadın düşmanlığının ilk kurbanı… Tarihte her ne kadar yok sayılıp, aşağılanmaya çalışılsa da kibirle "Neden kadın düşünür yok?" dese de erk zihniyet, bu soruya yaşamı, duruşu ve acı sonuyla cevabı Hypatia vermiştir.

 İlk öğretmeni, Matematikçi ve aynı zamanda üniversite yöneticisi babasıydı. Onu küçük yaşlarda eğitmeye, soru sormaya yöneltti. Atina'da, Roma'da eğitim aldı ve daha sonra yurduna döndü. İskenderiye Kütüphanesi'nde farklı dinlerden (Paganlar, Museviler, Hristiyanlar) mensup kişilere dersler verdi. Platon'un ve Aristo'nun fikirlerini yurduna taşıdı. Avrupa'dan, Afrika'dan, Asya'dan onu dinlemeye geldiler. Ders verdiği sınıfı, evi bilginlerle, öğrencilerle dolup taşardı. Hypatia, herkes herseyden faydalansın, konuşulsun tartışılsın isterdi. Bu sebeple halka açık, meydanlarda dersler verir, anlatırdı. Platon'un, Aristo'nun fikirlerini dinlemek isteyenler etrafına dolardı. Bu bir erkek filozof için gayet normal iken, bir kadın tarafından bu tür davranışların gösterilmesi sıra dışıydı. Hypatia aynı zamanda çok güzeldi. Onlarca evlilik teklifi almasına rağmen her seferinde "ben gerçekle evliyim" diyerek kibarca geri çevirirdi. Bu durum, dönemin Hristiyan bağnazlarının hoşuna gitmemişti, doğmatik fikirlerine tersti, yerlerinden, iktidarlarından olmak korkutucuydu. Onu, Hypatia'yı tehlike olarak görüyorlardı, seveni, sayanı, dinleyeni, öğrencileri çoktu. Öğrencileri arasında o dönemin İskenderiye Valisi Orestes, Piskopos Synesius da vardı. Günden güne itibar kazanıyor, etrafındakilere ışık oluyordu Hypatia. Aydınlık, karanlığın hoşuna gitmemişti. Kendi iktidarlarına tehlikeydi, buna uygun bir çözüm bulmalıydılar. Bu çözüm de öyle olmalıydı ki ibret-i alem olmalıydı.

 Öyle olmalıydı ki kimse bir daha, hele bir kadın aydınlığın peşinden gitmemeli, doğruyu anlatmamalı, düşünmemeli, sorgulamamalıydı. İtaat yoksa cezası da büyük olmalıydı. Sinsice bekliyordu karanlık, karanlığın sözcüsü İskenderiye Vali'si oldu (kendisi daha sonra Aziz ilan edildi). Hypatia'yı İncil'den ayetler göstererek "iffetsiz, büyücü, şeytan" ilan ettiler. Gün be gün dedikodular, provokasyonlar, doldurmalar arttı. Hristiyanlar ve Paganlar arasındaki çatışmalar çoğaldı. Bir Pagan düşman seçilmişti çoktan. Karanlık gücünü yavaş yavaş topladı ve pusuya yattı. Hypatia Pagan Vali Orestes'in himayesindeydi (onun da Hypatia ' a aşık olduğu söylenir). Kendisini uyardı ve okula gitmemesini, her an her şeyin olacağını söyledi. Hypatia kararlıydı. İnandığı doğruların arkasında kalacaktı.

"İnanmadan önce sorgula ve bildiklerinin arkasında dur." Hypatia Karanlık pusudaydı, ellerini sıvazlıyor, ağzından salyalar akıyordu. Gözleri zifiri karanlıktı, tek bir düşman vardı, o da aydınlığın neferi Hypatia… Plan belliydi, dedikodular yerini bulmuş, ilan edilmiş, şimdi herkes görmeli duymalıydı. Okulun önünde bekleyen güruh Hypatia'nın saçından tutar, kimileri taşlamaya başlar, yerlerde sürükleyerek, at arabasına bindirirek, Caesarium adı verilen kiliseye götürürler. Arabadan zorla indirirler. Hyptia güzeller güzeli bir kadındı. Bir bilgin, bir mucit olmasının bir önemi yoktu. Kadındı! Hypatia'yı siddet kullanarak, çırılçıplak soydular. Yüzünü tahrip edip gözlerini çıkarttılar, son nefesini verene kadar keskin midye kabuklarıyla derisini kazıyıp, parçaladılar. Parçalanan bedenini, Cinaron denilen yere götürerek, ibret-i alem olsun diye yaktılar. Korkuyu saldılar bir kere. Düşünmek, araştırmak kimsenin umurunda değildi, bir hedef olmalıydı. Taşlanacak biri, iktidar sağlam kalmalıydı, güç elde kalmalıydı. Toplum sinmeliydi ki bir daha ses çıkartan olmamalıydı.

Güzel kadın Hypatia… Bilim insanı filozof, olmuştu iffetsiz, büyücü…

Karanlık o gün kazandı, ama bugün o karanlığın adı yok. Hristiyan bağnaz bir güruh, doldurulmuş kalabalık, çete...

 Hypatia ise MS 415'de öldüğü ya da öldürüldüğü halde yaşıyor. Hypatia'nın tüm eserleri yakıldı ama bilgileri araştırmaları aktarılmaya devam ediyor. Rönesans ressamlarından Raphael "Atina Okulu" resmine konu olmuş ve Vatikan'ın müzelerinden Stanza della Segnatura'da dört duvarından birinde yer alıyor.

Kopernikus'un güneş merkezli evren modelini ortaya koyarken Hypatia'dan etkilendiği söylenir. Hypatia'nın dediği gibi "Düşünme hakkınızı saklı tutun çünkü yanlış da olsa düşünmek, hiç düşünmemekten daha iyidir."

Düşünmeye, sorgulamaya devam! Yine Hypatia'nın dediği gibi, "Bizi birleştiren şeyler ayrıştıran şeylerden daha çok. Hepimiz kardeşiz." Hepimiz kadınız!

Yaşasın Hypatialar!

 Yazımın devamı gelecek…

Özgün Kutan-Baran

  Bu yazı 439 defa okunmuştur.
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  YAZARIN DİĞER YAZILARI
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 21 16 2 3 45 16 51 +29
2 Fenerbahçe 20 14 4 2 51 23 44 +28
3 Başakşehir FK 21 12 5 4 32 21 40 +11
4 Beşiktaş 20 11 3 6 38 22 39 +16
5 Trabzonspor 21 11 5 5 33 27 38 +6
6 Adana Demirspor 20 10 3 7 39 21 37 +18
7 Kayserispor 21 10 9 2 33 29 32 +4
8 Konyaspor 21 6 6 9 24 22 27 +2
9 Gaziantep FK 21 6 8 7 31 29 25 +2
10 Alanyaspor 21 6 8 7 32 39 25 -7
11 Fatih Karagümrük 20 5 7 8 41 40 23 +1
12 MKE Ankaragücü 20 6 10 4 24 31 22 -7
13 Kasımpaşa 21 6 11 4 27 40 22 -13
14 Sivasspor 21 5 10 6 25 31 21 -6
15 Antalyaspor 20 6 11 3 26 35 21 -9
16 Giresunspor 21 5 10 6 20 38 21 -18
17 Hatayspor 20 5 10 5 18 38 20 -20
18 İstanbulspor 21 5 13 3 21 44 18 -23
19 Ümraniyespor 21 3 13 5 26 40 14 -14
Takım O G M B A Y P AV
1 Samsunspor 21 11 2 8 36 18 41 +18
2 Eyüpspor 21 12 4 5 28 17 41 +11
3 Bodrumspor 21 11 5 5 34 21 38 +13
4 Keçiörengücü 21 10 4 7 33 24 37 +9
5 Pendikspor 21 9 5 7 29 15 34 +14
6 Çaykur Rizespor 20 8 2 10 27 15 34 +12
7 Bandırmaspor 20 9 4 7 32 27 34 +5
8 Sakaryaspor 21 11 9 1 34 32 34 +2
9 Boluspor 21 9 5 7 25 23 34 +2
10 Göztepe 21 9 8 3 21 17 30 +4
11 Manisa FK 20 7 5 8 25 25 29 0
12 Adanaspor 21 5 9 7 31 34 22 -3
13 Altay 21 5 8 8 23 27 20 -4
14 Tuzlaspor 21 5 12 4 24 33 19 -9
15 Erzurumspor FK 21 5 10 6 22 32 18 -10
16 Altınordu 21 4 12 5 19 35 17 -16
17 Yeni Malatyaspor 21 4 10 7 21 34 16 -13
18 Gençlerbirliği 21 3 14 4 25 41 13 -16
19 Denizlispor 21 4 13 4 20 39 13 -19
Takım O G M B A Y P AV
1 Kocaelispor 22 14 2 6 43 21 48 +22
2 Bucaspor 1928 22 13 3 6 36 12 45 +24
3 1461 Trabzon FK 22 12 3 7 27 13 43 +14
4 İskenderunspor A.Ş. 22 11 4 7 31 19 40 +12
5 Van Spor FK 22 11 4 7 30 18 40 +12
6 Karacabey Belediye Spor 22 10 3 9 28 17 39 +11
7 Ankara Demirspor 22 10 5 7 33 16 37 +17
8 Zonguldak Kömürspor 22 10 8 4 25 26 34 -1
9 Serik Belediyespor 22 9 6 7 31 25 31 +6
10 Kırklarelispor 22 7 6 9 22 19 30 +3
11 Etimesgut Belediyespor 22 6 9 7 23 30 25 -7
12 Kırşehir FSK 22 5 8 9 19 25 24 -6
13 Sarıyer 22 5 8 9 24 32 24 -8
14 Adıyaman FK 22 5 9 8 22 27 23 -5
15 Kastamonuspor 22 6 11 5 20 29 23 -9
16 Fethiyespor 22 6 11 5 22 33 23 -11
17 Uşak Spor 22 4 13 5 17 34 17 -17
18 Balıkesirspor 22 4 13 5 15 32 14 -17
19 Diyarbekir Spor 22 2 12 8 18 37 14 -19
20 Pazarspor 22 1 13 8 13 34 11 -21
Takım O G M B A Y P AV
1 Yeni Mersin İY 20 13 3 4 26 11 43 +15
2 52 Orduspor FK 20 12 3 5 32 17 41 +15
3 Karaköprü Belediyespor 20 11 4 5 26 14 38 +12
4 Karşıyaka 20 10 4 6 25 12 36 +13
5 Belediye Derincespor 20 9 4 7 25 21 34 +4
6 Belediye Kütahyaspor 20 8 3 9 27 19 33 +8
7 Nevşehir Belediyespor 20 9 5 6 28 23 33 +5
8 Hacettepe 1945 20 8 7 5 30 24 29 +6
9 Ağrı 1970 Spor 20 7 5 8 19 15 29 +4
10 Çatalcaspor 20 7 8 5 25 22 26 +3
11 Amasyaspor 1968 Futbol Kulübü 20 5 9 6 19 26 21 -7
12 1922 Konyaspor 20 6 11 3 22 31 21 -9
13 Elazığspor 20 5 9 6 21 31 21 -10
14 1954 Kelkit Bld.Spor 20 3 6 11 14 18 20 -4
15 Şile Yıldızspor 20 2 8 10 16 27 16 -11
16 Edirnespor 20 5 14 1 15 31 16 -16
17 Yomraspor 20 3 11 6 13 23 15 -10
18 Eskişehirspor 20 3 12 5 22 40 14 -18
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 02/02/2023 Adana Demirspor vs Fenerbahçe
 04/02/2023 MKE Ankaragücü vs Fatih Karagümrük
 04/02/2023 Sivasspor vs Beşiktaş
 04/02/2023 Antalyaspor vs Gaziantep FK
 05/02/2023 İstanbulspor vs Alanyaspor
 05/02/2023 Hatayspor vs Kasımpaşa
 05/02/2023 Galatasaray vs Trabzonspor
 06/02/2023 Ümraniyespor vs Adana Demirspor
 06/02/2023 Fenerbahçe vs Konyaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 03/02/2023 Altay vs Adanaspor
 04/02/2023 Bandırmaspor vs Denizlispor
 04/02/2023 Erzurumspor FK vs Tuzlaspor
 04/02/2023 Boluspor vs Pendikspor
 04/02/2023 Çaykur Rizespor vs Yeni Malatyaspor
 05/02/2023 Manisa FK vs Samsunspor
 05/02/2023 Gençlerbirliği vs Göztepe
 05/02/2023 Sakaryaspor vs Keçiörengücü
 06/02/2023 Eyüpspor vs Bodrumspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/02/2023 Ankara Demirspor vs Bucaspor 1928
 04/02/2023 Diyarbekir Spor vs Fethiyespor
 04/02/2023 Etimesgut Belediyespor vs Balıkesirspor
 04/02/2023 İskenderunspor A.Ş. vs 1461 Trabzon FK
 04/02/2023 Karacabey Belediye Spor vs Pazarspor
 04/02/2023 Kastamonuspor vs Uşak Spor
 04/02/2023 Kırşehir Futbol Spor Kulübü vs Serik Belediyespor
 04/02/2023 Kocaelispor vs Sarıyer
 04/02/2023 Van Spor FK vs Adıyaman FK
 04/02/2023 Zonguldak Kömürspor vs Kırklarelispor
 08/02/2023 Kırklarelispor - Serik Belediyespor Serik Belediyespor ligde deplasmandaki son 5 maçında hiç kazanamadı  Kırklarelispor yenilmez
 08/02/2023 Bucaspor 1928 - Kocaelispor Kocaelispor ligde deplasmandaki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Kocaelispor yenilmez
 08/02/2023 Balıkesirspor - Kastamonuspor Balıkesirspor ligdeki son 7 maçında hiç kazanamadı  Kastamonuspor yenilmez
 08/02/2023 1461 Trabzon FK - Diyarbekir Spor 1461 Trabzon FK ligdeki son 8 maçında hiç kaybetmedi  1461 Trabzon FK yenilmez
 08/02/2023 Zonguldak Kömürspor - Van Spor FK Van Spor FK ligdeki son 9 maçında hiç kaybetmedi  Van Spor FK yenilmez
 08/02/2023 Fethiyespor - Karacabey Belediye Spor Fethiyespor ligdeki son 5 maçında hiç kazanamadı  Karacabey Belediye Spor yenilmez
 08/02/2023 1461 Trabzon FK - Diyarbekir Spor Diyarbekir Spor ligde deplasmandaki son 12 maçında hiç kazanamadı  1461 Trabzon FK yenilmez
 08/02/2023 Pazarspor - Etimesgut Belediyespor Pazarspor ligde evindeki son 12 maçında hiç kazanamadı  Etimesgut Belediyespor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/02/2023 Şile Yıldızspor vs Karşıyaka
 05/02/2023 Edirnespor vs Karaköprü Belediyespor
 05/02/2023 Belediye Derincespor vs Yomraspor
 05/02/2023 Belediye Kütahyaspor vs Çatalcaspor
 05/02/2023 Elazığspor vs Ağrı 1970 Spor
 05/02/2023 Hacettepe 1945 vs Eskişehirspor
 05/02/2023 Nevşehir Belediyespor vs Amasyaspor 1968 Futbol Kulübü
 05/02/2023 Yeni Mersin İdman Yurdu vs 52 Orduspor FK
 05/02/2023 1922 Konyaspor vs 1954 Kelkit Bld.Spor
 05/02/2023 Yeni Mersin İdman Yurdu - 52 Orduspor FK 52 Orduspor FK ligdeki son 12 maçında hiç kaybetmedi  52 Orduspor FK yenilmez
 05/02/2023 Elazığspor - Ağrı 1970 Spor Elazığspor ligdeki son 6 maçında hiç kazanamadı  Ağrı 1970 Spor yenilmez
HABER ARŞİVİ
GAZETEMİZ
Tüm Anketler
Web sitemize nasıl ulaştınız?
ŞANS OYUNLARI
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI