Evet, artık taşlar yavaş yavaş yerine oturuyor. Bunu ilk söylediğimizde bize “barış düşmanı”, “komplo teorisi üretiyor”, “kendince konuşuyor” diyenler çok oldu. Oysa siyaset yalnızca bugünü okumak değildir; bazen yıllar önce atılan adımların bugün hangi kapıya çıktığını görebilmektir.

Bugün Türkiye’de yaşanan gelişmelere yalnızca iç siyaset penceresinden bakarsak eksik görürüz. Kürt meselesi, Alevi meselesi, yeni anayasa tartışmaları, CHP’nin iç dengeleri, AKP-MHP hattı, devletin yeniden kurduğu kimlik politikası ve Trump yönetiminin Ortadoğu hamleleri aynı büyük tablonun parçaları olarak okunmalıdır.

Trump’ın Ankara’ya gelişi, sıradan bir diplomatik ziyaret değildir. NATO Zirvesi’nin Ankara’da yapılması, ABD’nin Avrupa güvenlik mimarisini yeniden tartışmaya açması ve Türkiye’yi bölgesel denklemde daha merkezi bir yere koyması, yeni bir dönemin işaretidir. ABD artık Türkiye’ye tam demokrasi, özgürlükler ve insan hakları üzerinden değil; kontrol edilebilir, emir alabilir, bölgesel görev üstlenebilir bir ülke olarak bakıyor.

Bu noktada Tom Barrack ismi özellikle önemlidir. Barrack yalnızca ABD’nin Türkiye Büyükelçisi değildir; aynı zamanda Trump yönetimi tarafından Suriye ve Irak dosyalarında da özel temsilci olarak görevlendirilmiştir. Yani Türkiye, Suriye, Irak, Kürt meselesi, İran dengesi ve İsrail güvenliği aynı diplomatik aklın içinde yeniden şekillendirilmektedir.

Bu tablo bana göre eski adıyla Büyük Ortadoğu Projesi’nin yeni biçimidir. Bugün adı değişmiş olabilir, dili değişmiş olabilir, aktörleri değişmiş olabilir; fakat mantık aynıdır: Ortadoğu halklarının kendi kaderini özgürce belirlemesi değil, bölgenin büyük güçlerin çıkarlarına göre yeniden düzenlenmesi.

Türkiye’ye biçilen rol de burada ortaya çıkıyor. Güçlü, demokratik, halkların eşit yaşadığı bir Türkiye değil; zayıflatılmış, içeride kontrol altına alınmış, dışarıda ise Batı’nın ve ABD’nin bölgesel planlarına uyumlu bir Türkiye isteniyor.

Bu yüzden Kürt meselesinde de Alevi meselesinde de gerçek bir demokratik çözümden çok, devletin izin verdiği kadar hak, devletin tanıdığı kadar kimlik, devletin belirlediği kadar temsil modeli öne çıkarılıyor. Devletin Kürdü, devletin Alevisi, devletin gazetesi, devletin televizyonu, devletin dedesi, devletin siyasetçisi yaratılıyor.

Kürt halkının kırk yılı aşkın mücadelesi, onca acı, boşaltılan köyler, yitirilen gençler, cezaevleri, sürgünler ve bedeller; eğer yeni bir demokratik anayasa, eşit yurttaşlık ve halkların özgür iradesiyle sonuçlanmazsa, bu süreç yalnızca kontrollü bir tasfiyeye dönüşür.

Aleviler açısından da benzer bir tehlike vardır. Alevilerin inançsal hakları, cemevlerinin statüsü, eşit yurttaşlık talebi ve asimilasyona karşı mücadelesi gerçek anlamda tanınmak yerine, devlet eliyle yeniden tanımlanmak isteniyor. Alevi Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı gibi yapılar, bu açıdan yalnızca idari kurumlar değil; devletin Aleviliği kendi sınırları içine alma girişimi olarak görülmelidir.

Önümüzdeki dönemde yeni medya organları, yeni televizyonlar, yeni gazeteler, yeni Alevi ve Kürt temsilleri ortaya çıkabilir. Fakat burada sorulması gereken temel soru şudur: Bunlar gerçekten bağımsız mı olacak, yoksa uzun süredir yürütülen planın iletişim ayağı mı olacak?

Benim kaygım şudur: Türkiye halklarına özgürlük değil, kontrollü bir düzen sunuluyor. Kürtlere gerçek eşitlik değil, sınırları çizilmiş bir temsil; Alevilere inanç özgürlüğü değil, devlet tarafından tarif edilmiş bir Alevilik; Türkiye toplumuna demokrasi değil, tek adam merkezli bir meşrutiyet düzeni dayatılıyor.

Bu düzenin adı ister yeni anayasa olsun, ister iç cepheyi güçlendirme olsun, ister bölgesel istikrar olsun; sonuç değişmiyor. Halkların iradesi zayıflatılıyor, devletin merkezi gücü büyütülüyor, toplum ise kimlikler üzerinden yeniden dizayn ediliyor.

Doğu Perinçek’in “iç cepheyi güçlendirme” söylemi de bu bağlamda okunmalıdır. AKP, MHP, devletçi-milliyetçi çizgi ve gerektiğinde CHP içindeki bazı unsurlar aynı büyük restorasyonun parçaları haline getirilmeye çalışılıyor. Bu restorasyonun amacı demokratikleşme değil, rejimin daha geniş bir mutabakatla tahkim edilmesidir.

Bugün Türkiye’nin önüne konulan yol, halkların kardeşliği ve özgürlük yolu değil; zayıflatılmış, denetlenen, dış politikada pazarlık konusu edilen bir ülke yoludur. Bu yol Türkiye halklarına refah getirmez. Kürtlere, Alevilere, emekçilere, gençlere, kadınlara, işçilere, yoksullara gerçek bir gelecek sunmaz.

Asıl mesele şudur: Türkiye halkları bu gidişata seyirci mi kalacak, yoksa kendi demokratik iradesini yeniden mi kuracak?

Çünkü bu süreç böyle devam ederse ne Kürt halkının yıllardır verdiği mücadele gerçek karşılığını bulur, ne Alevilerin eşit yurttaşlık talebi karşılık bulur, ne de Türkiye halkları özgür ve demokratik bir geleceğe kavuşur.

Bugün bize düşen görev, sahte barış söylemleri ile gerçek demokratik çözüm arasındaki farkı görmek ve göstermek olmalıdır. Barış, devletin izin verdiği kadar kimlik tanımak değildir. Barış, halkların eşitliğiyle mümkündür. Demokrasi, tek adamın lütfuyla değil, halkların örgütlü mücadelesiyle kazanılır.

Türkiye’nin geleceği Washington’da, Ankara’daki saraylarda, kapalı kapılar ardındaki pazarlıklarda değil; halkların kendi özgür iradesinde aranmalıdır.

Mehmet Ali Demir