Tarih, çoğu zaman haklı olanların değil, kalabalıkları peşinden sürükleyebilenlerin yazdığı bir sahne gibi görünür. Meydanları dolduranlar, sloganları haykıranlar, alkışlarla iktidara taşınanlar... Fakat zaman geçer; alkışlar susar, meydanlar boşalır ve geriye yalnızca bir soru kalır:

Kalabalık olmak gerçekten haklı olmak mıdır?

İnsanlık tarihi bize bunun tam tersini defalarca göstermiştir.

Bir düşünce vardır; sessizdir. Bilime dayanır, akla dayanır, vicdana dayanır. İlk söylendiğinde yalnızca birkaç kişi onu savunur. O düşüncenin sahibi dışlanır, aşağılanır, hatta hain ilan edilir. Çünkü hakikat, çoğu zaman kalabalıkların alışkanlıklarını bozar.

Bir başka düşünce vardır; öfkeye seslenir. İnsanların korkularını büyütür, düşmanlar üretir, kutsallar yaratır, sorgulamayı yasaklar. İnsanlara düşünmeyi değil, itaat etmeyi öğretir. İşte bu düşünce, milyonları peşinden sürükleyebilir.

Haklı olduğu için değil...

İnsan psikolojisini iyi kullandığı için.

Kitle psikolojisi, insanlık tarihinin en güçlü silahlarından biridir.

Bir birey tek başınayken sorgular. Fakat kalabalığın içine girdiğinde sorgulamayı bırakabilir. Çünkü kalabalık insana güven hissi verir.

"Bu kadar insan yanılıyor olamaz."

İşte en büyük yanılgı tam da burada başlar.

Geçmişten bugüne toplumlar eğitimle, gelenekle, propaganda ile ve tekrar edilen söylemlerle belirli düşüncelere alıştırılmıştır. İnsan doğduğu anda hiçbir ideolojiye, hiçbir mezhebe, hiçbir dine ait değildir. Bunların tamamı sonradan öğretilir.

Çocuk, önce ailesinden öğrenir.

Sonra okuldan...

Sonra çevresinden...

Sonra devletin anlattıklarından...

En sonunda ise kendi düşüncesi sandığı birçok fikrin aslında başkalarının zihnine yerleştirdiği kalıplar olduğunu fark etmez bile.

Asimilasyon tam da budur.

İnsan, kendisine ait olmayan düşünceyi kendi düşüncesi zanneder.

20. Yüzyıl bunun en büyük örneklerinden biridir.

Adolf Hitler iktidara geldiğinde yalnız değildi.

Milyonlar onun arkasındaydı.

Meydanlar doluydu.

Gazeteler onu övüyordu.

Çocuklara onun ideolojisi öğretiliyordu.

Sonra ne oldu?

İnsanlık tarihinin en büyük felaketlerinden biri yaşandı.

Milyonlarca insan öldürüldü.

Toplama kampları kuruldu.

Gaz odaları inşa edildi.

Bir halkın tamamı düşman ilan edildi.

Bugün geriye dönüp baktığımızda kimse "Hitler haklıydı çünkü arkasında milyonlar vardı." diyemez.

Çünkü kalabalıklar, hakikatin ölçüsü değildir.

Aynı durum Mussolini için de geçerlidir.

Faşizm, önce alkışlarla başladı.

Sonra gözyaşlarıyla bitti.

Tarih boyunca yalnızca siyaset değil, dogmalar da aynı yöntemi kullandı.

Sorgulamayan toplumlar üretildi.

"İnan."

"Araştırma."

"Şüphe etme."

"İtaat et."

Bu dört kelime, düşüncenin zinciridir.

Bilim ise tam tersini söyler:

"Sor."

"Araştır."

"Kanıtla."

"Yanlışsa değiştir."

Bilim hiçbir düşünceyi kutsamaz.

Çünkü hakikatin kutsala ihtiyacı yoktur.

Hakikat, kanıtla ayakta kalır.

İnsanlık ne zaman sorgulamayı bıraktıysa, o gün karanlık büyüdü.

Ne zaman bir lider eleştirilemez ilan edildiyse...

Ne zaman bir kitap sorgulanamaz denildiyse...

Ne zaman bir düşünce mutlak doğru kabul edildiyse...

İşte o gün özgürlük küçüldü.

Çünkü düşünceyi öldüren şey, yasak değildir.

Düşünceyi öldüren şey, sorgulamayı günah ilan etmektir.

Bugün de aynı sınav devam ediyor.

İnsanlar gerçeğin peşinden mi gidiyor?

Yoksa kendilerine yıllarca öğretilenlerin peşinden mi?

Bu soru yalnızca siyaset için değil, inançlar için de geçerlidir.

Bir toplum, kendi tarihini okuyabiliyor mu?

Kaynaklarını sorgulayabiliyor mu?

Kendisine anlatılan ile yaşanan arasında fark olup olmadığını araştırabiliyor mu?

Yoksa yalnızca miras aldığı kimliği savunmayı mı tercih ediyor?

İşte hakikat ile kalabalık arasındaki ayrım burada başlar.

Kızılbaşlık geleneği üzerine yapılan tartışmalar da bu çerçevede değerlendirilebilir. Bu konuda farklı tarihsel ve inançsal yorumlar bulunmaktadır. Bir kesim Kızılbaşlığın kendine özgü tarihsel ve kültürel bir yol olduğunu savunurken, başka kesimler onu İslam'ın bir yorumu olarak görmektedir. Hangi görüş benimsenirse benimsensin, asıl önemli olan insanların bu konuyu ezberlerle değil; tarihsel belgeler, kaynaklar ve eleştirel düşünce ışığında araştırabilmesidir. Bir geleneği veya inancı anlamaya çalışmak ile onu sorgulamayı yasaklamak aynı şey değildir.

Belki de insanlığın en büyük yanılgısı şudur:

Kalabalığı güç sanmak...

Oysa güç, sayı değildir.

Gerçek bazen bir kişinin omzundadır.

Tarih bunu defalarca ispatladı.

Dünya yuvarlaktır diyenler başlangıçta yalnızdı.

Kölelik yanlıştır diyenler yalnızdı.

Kadınların eşit haklara sahip olması gerektiğini savunanlar yalnızdı.

Bugün doğru kabul edilen birçok fikir, dün yalnız birkaç insanın cesaretiydi.

Demek ki haklı olmak için çoğunluk olmak gerekmiyor.

Bazen hakikatin en büyük bedeli yalnız kalmaktır.

Fakat tarih, sonunda kalabalıkları değil; gerçeğin peşinden yürüyenleri hatırlar.

Mehmet Ali Demir