Erzincan'da, uluslararası tekel SSR Madencilik ile yerli ortağı Çalık Grubu tarafından işletilen Altın Madeninde yaşanan göçük, birçok işçinin mezarı oldu. İliç'teki Çöpler Altın Madeni'nde, siyanürlü atık toprağın istiflendiği tepe göçtü. Olaydan saatler sonra bile kaç işçinin altında kaldığı resmi olarak açıklanamadı. Resmi açıklamaya göre 9 işçi kayıp olarak bildirilirken, Metalurji Mühendisleri Odası'na göre kayıp işçi sayısı 50'ye yaklaştı.
Madenin işletmecisi Anagold şirketinin yüzde 80'i Kanadalı tekel SSR Madencilik'e, yüzde 20'si ise yerli işbirlikçisi Çalık'a aitti. Aynı maden, Haziran 2022'de İliç Barajı'na siyanür ve sülfürik asit akıtarak çevre felaketine neden olmuştu. Ancak sadece üç ay sonra yeniden çalışmaya başlamıştı. Katliam, çeşitli uyarılara rağmen göz göre göre gerçekleşti. TMMOB ve TTB defalarca yargıya başvurdu ancak şirket, adeta yargı korumasına alındı. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Murat Kurum döneminde "ÇED raporu gerekli değil" kararı vererek şirketi destekledi.
Maden şirketinin zehirlediği toprak altında kalan işçilerin kurtarılma çalışmaları da büyük bir skandala dönüştü. İşçiler, kayda değer hiçbir güvenlik önlemi alınmadan devasa toprak yığınının altından kazma kürekle çıkarılmaya çalışıldı.
Küresel madencilik tekeli SSR, Türkiye'nin yanı sıra Arjantin ve ABD'de de altın madeni işletiyor. En yüksek üretimi ise İliç'te gerçekleştiriyor. Şirketin 5 yıllık gelecek planı Türkiye üzerine odaklanmış durumda. SSR, geçen yıl Artvin'deki Hod Maden'in yüzde 40 hissesini satın aldı. İktidar, SSR-Çalık'ın arkasında tam bir koruma sağlıyor. Anagold'a 2022'de verilen ceza kısa sürede silindi ve Çalık Holding de çeşitli avantajlarla büyümeye devam etti.
SSR Madencilik, 2020'den 2023 yılına kadar yaklaşık 1.5 milyar dolar gelir elde etti. Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi verilerine göre, Türkiye'deki uluslararası maden şirketi sayısı 2004'te 138 iken, bugün 773'e yükseldi.
Erzincan'daki maden faciası, sadece bir iş kazası olarak değil, bir katliam, doymayan kapitalist sistemin halkın malını talan ederken beş kuruşa çalıştırdıkları halkı katledişi.
Mehmet Ali Demir
