Bazı sözler vardır; yalnız bir cümle değildir… bir çağrıdır. Bir silkiniştir. Bir aynadır. İnsan o sözle kendini görür. Bazen bir kelime, yıllardır içe çökmüş tortuyu çatlatır; kimi suskunlukları yarar, kimi yalanları bozar, kimi alışkanlıkları yerle bir eder. Çünkü bazı sözler “konuşmak” için söylenmez; yolun içinden doğar, hakikatin kendisi olur.

Bugün Avrupa Alevi hareketi otuz yılı geçti. Bu otuz yılın içinde nice emek var, nice fedakarlık var, nice göç hikayesi var. Yolu korumak için gece gündüz çalışan analar var, pirler var, canlar var. Bir dönemin yok sayılmasına karşı ayakta duranlar var. Bir çocuğun kimliğini kaybetmemesi için uğraşanlar var. Bu yüzden kimse kalkıp da “her şey yanlıştı” diyemez. Bu haksızlıktır.

Ama kimse de kalkıp “her şey doğruydu” diyemez. Bu da hakikatsizliktir.

Çünkü Kızılbaş yolu, ne kendini övmekle yürür ne kendini kandırmakla. Kızılbaş yolu, kendine karşı dürüst olmakla yürür. Yani yüzleşmekle.

İşte şimdi tam da buradayız.

Bugün yüzleşme zamanı geldi. Ama yüzleşmek demek; geçmişi suçlamak, eskiyi günah keçisi yapmak, bugünün bütün kusurlarını “bir zamanlar yapılan hatalara” yıkmak demek değildir. Bu kolaycılık olur. Bu, sorumluluktan kaçmanın başka bir biçimi olur. Çünkü bugünü yaşayan biziz. Bugünün kurumlarını biz yönetiyoruz. Bugünün erkanını biz yürütüyoruz. Bugünün dilini biz kuruyoruz.

Dolayısıyla yüzleşme; yalnız geçmişle değil, aynı zamanda bugünle yüzleşmektir. Bugün konuşanların, bugün karar alanların, bugün susanların, bugün görmezden gelenlerin de kendi payına düşen yerde dara durmasıdır.

Çünkü yol adaleti şunu söyler: “Herkes kendi yaptığının hesabını verir.”

Otuz yılın ilk dönemi acemilikti; evet. Zorunluluklar vardı; evet. O günün koşulları başka, bugünün koşulları başkadır. Fakat şunu da inkar edemeyiz: İlk yıllarda yapılan bazı yanlışlar, zaman içinde sadece tekrar edilmedi; bazen “kurumsal alışkanlık” haline geldi. Ve alışkanlığa dönüşen her yanlış, en sonunda yolun içine çöken bir hastalığa dönüşür.

Ne oldu peki?

Yolun dili yavaş yavaş bürokratikleşti. Pir dili, yönetmelik diline yenildi. Post hizmet olmaktan çıktı; zaman zaman iktidar alanına dönüştü. Rızalık, yer yer şekilciliğin gölgesinde kaldı. Cem, kimi yerlerde hakikatin meydanı olmaktan çıkarıldı; temsil törenine dönüştü. Yol, yer yer “kültürel kimlik” söylemiyle daraltıldı. Gençlerin önüne hakikat koymak yerine, onları oyalayan bir vitrin üretildi.

Ama bunları yalnız geçmişe bağlamak doğru değildir. Çünkü bugün hala devam ediyorsa, artık mesele sadece dünün hatası değildir; bugünün tercihidir. Yani yüzleşme tam da burada başlar.

Asıl sorun şudur canlar: Söz ile eylem arasına mesafe girdi mi, yol zayıflar.

Bugün çok kişi konuşuyor. Kimisi çıkıyor diyor ki: “Biz Müslüman değiliz, Aleviyiz.” Bu söz doğru. Kızılbaş yolu Müslümanlık değildir. Bu yolu şeriatla tarif etmek, bu yolu İslam’ın içine sıkıştırmak, bu yolu mezhep diye küçültmek hakikate ihanettir.

Fakat Kızılbaşlıkta söz yetmez. Söz yalnız başına ikrar olmaz. Hakikat yalnız başına cümle ile taşınmaz. Çünkü Kızılbaşlığın ölçüsü dildir ama daha çok erkandır; daha çok tutumdur; daha çok yaşantıdır.

Sen “Biz Müslüman değiliz” deyip ardından yine “İmam olan Ali”ye sığınıyorsan, yine her konuşmanın başını Kerbela’dan başlatıyorsan, yine bütün inanç dilini İslam anlatılarının içine gömüyorsan; o zaman orada samimiyet tartışılır hale gelir. O zaman hakikat değil, tahkiye yürür. Yani masal anlatılır. Yani canların duygusu idare edilir ama aklı uyandırılmaz. Oysa yol, duyguyu okşamak için değil; canı uyandırmak için vardır.

Buna karşı her canın tavır alması gerekir. Çünkü samimiyetsizliğe susmak, yolun içini boşaltır. Susmak bazen “birlik” değildir; susmak bazen “yolun sessizce çürümesi”dir.

Avrupa Alevi hareketinin yıllardır en büyük sıkıntısı “ama-fakat” dilidir. “Biz Kızılbaşız ama…” diye başlayan her cümle, yolun kalbine sokulan bir hançerdir. “Biz Müslüman değiliz fakat…” diye kurulan her cümle, hakikati taktikle değiştirme girişimidir. Kızılbaş yolu pazarlık kaldırmaz. Hakikat iki kapılı değildir. Yol yarım ağızla yürütülemez.

Öze dönüş deniyorsa, bunun adı sadece slogan olamaz. Öze dönüş; kurumların dili değişmeden olmaz. Eğitim materyalleri değişmeden olmaz. Cemlerin dili arınmadan olmaz. Yolun kendini İslam’a yaslayarak meşrulaştırma çabası sona ermeden olmaz.

Ama bunun için önce yüzleşmek gerekir.

Yüzleşme; birilerini suçlamak değil, herkesin kendi payına düşenle dara gelmesidir. Kurucular da dara gelir, eskiler de dara gelir, yeniler de dara gelir. Başkanlar da dara gelir, Pirlerde dara gelir. Susan da dara gelir, eleştirmeyen de dara gelir. Çünkü bu yolun özü kolektiftir. Yoldan yürüyen, yolun yükünü de taşır.

Şimdi artık zaman şudur: Amanların, fakatın geride bırakılması zamanıdır. Samimiyetin ölçülmesi zamanıdır. Sözün eylemle sınanması zamanıdır.

Geliniz canlar… Hep birlikte Kızılbaş Aleviliğin öze dönüşünü örgütleyelim. Ama vitrinle değil. Ama söylemle değil. Hakikatle.

Kızılbaşlık bir kimlik kartı değildir. Kızılbaşlık bir tabelaya yazılacak söz değildir. Kızılbaşlık, Hak ile yürüyen insanın kendisidir. Ve yolun dili açıktır:

Sözün doğruysa erkanın da doğru olacak.
Dilinin Hak olması için niyetin Hak olacak.
Öze dönüş istiyorsan önce kendini kandırmayacaksın.

Aşk ile…

Mehmet Ali Demir