Tarih boyunca Kızılbaş-Alevi toplumu, baskılarla, sürgünlerle, katliamlarla ve asimilasyon politikalarıyla karşı karşıya kalmıştır. Ancak bugün karşı karşıya bulunduğu tehlike, geçmişte yaşadığı fiziki saldırılardan daha derin ve daha yıkıcıdır. Çünkü bugün yaşanan kriz dışarıdan gelen bir saldırının değil, içeriden gerçekleşen bir çürümenin sonucudur.

Kızılbaşlığın temelinde yol vardır. Yol; hakikatin, bilginin, aklın ve insan olmanın arayışıdır. Bu yolun rehberleri ise pirler, mürşitler ve rayberlerdir. Tarihsel olarak talip, hakikati öğrenmek için piri takip ederdi. Pir ise toplumun önünde yürüyen, bilgisiyle yol açan, gerektiğinde halkın yanlışına karşı duran kişiydi.

Fakat günümüzde tarihsel düzen tersine dönmeye başlamıştır.

Bugün birçok yerde pir, talibin önünde yürüyen değil, talebin arkasından sürüklenen bir konuma itilmiştir. Yolun öğreticisi olması gerekenler, kalabalıkların beklentilerine göre hareket etmeye başlamıştır. Hakikati söylemek yerine toplumun hoşuna gidecek sözleri tercih eden bir anlayış ortaya çıkmıştır.

Bu durum sıradan bir değişim değildir.

Bu, Kızılbaşlığın ontolojik temellerini sarsan tarihsel bir kırılmadır.

Kızılbaşlık tarih boyunca dogmaya karşı durmuş bir inanç geleneğidir. Onun özünde sorgulamak vardır. İkrar vermek, düşünmeden teslim olmak değil; düşünerek, anlayarak ve bilerek yolun içine girmektir.

Bu nedenle Kızılbaşlıkta akıl ve bilim kutsal kabul edilmiştir.

Ancak son yıllarda görülen tablo bunun tam tersini göstermektedir.

Bilginin yerini söylentiler, araştırmanın yerini menkıbeler, tarihsel gerçekliğin yerini efsaneler almaya başlamıştır. Bir zamanlar "ilimden gidilmeyen yolun sonu karanlıktır" diyenlerin talipleri, bugün bilimsel düşünceyi değil hurafeleri savunur hale gelmiştir.

Oysa Kızılbaşlıkta kutsallık, aklın terk edilmesinde değil; aklın özgürleşmesindedir.

Bugün birçok genç, kendi inanç tarihini öğrenmeden başka inançların propagandasına maruz kalmaktadır. Kendi ocaklarını, pirlerini, direnişlerini ve felsefelerini bilmeyen kuşaklar yetişmektedir.

Bu cehalet doğal değildir.

Bu cehalet, uzun yıllar boyunca uygulanan sistematik asimilasyon politikalarının sonucudur.

Asimilasyonun ilk aşaması insanın dilini kaybetmesidir.

İkinci aşaması kültürünü kaybetmesidir.

Ancak en tehlikeli aşama, insanın kendi gerçeğini unutarak başkasının gerçeğini kendi gerçeği sanmasıdır.

Bugün Kızılbaş toplumunun önemli bir bölümü tam da bu noktadadır.

Kendi tarihine yabancılaşan bireyler, başka inanç sistemlerinin kavramlarını kullanarak kendilerini tanımlamaya başlamıştır. Kendi yolunun kavramları terk edilirken dışarıdan gelen kavramlar kutsallaştırılmıştır.

Böylece toplum farkında olmadan kendisini var eden düşünsel zeminden uzaklaşmaktadır.

Bu süreçte asimilasyon artık dışarıdan gelen bir baskı olmaktan çıkmış, içselleştirilmiş bir bilinç haline dönüşmüştür.

Asimilasyonun en başarılı biçimi budur.

Çünkü artık baskıcı gücün zor kullanmasına gerek kalmaz.

Toplum kendi kendisini dönüştürmeye başlar.

Toplumsal dönüşümlerde aydınların ve yol önderlerinin rolü belirleyicidir.

Tarih boyunca büyük kırılma dönemlerinde hakikati savunanlar her zaman azınlıkta kalmıştır. Ancak onlar kalabalıkların korkusuyla susmamışlardır.

Bugün ise farklı bir tablo ortaya çıkmaktadır.

Birçok pir ve yol önderi, bildiği gerçeği açıkça ifade etmekten çekinmektedir.

Toplumun tepkisi, sosyal baskı, dışlanma korkusu veya makam kaygısı nedeniyle hakikat geri plana itilmektedir.

Böylece pirler toplumun önüne düşmek yerine toplumun arkasına takılmaktadır.

Oysa tarihsel olarak pirlik makamı halkın hoşuna giden sözleri söyleme makamı değildir.

Pirlik, gerektiğinde toplumun yanlışına karşı çıkabilme cesaretidir.

Hakikati savunamayan bir pirlik anlayışı zamanla rehberlik özelliğini kaybeder.

Yol gösteremeyen rehber ise yalnızca sembolik bir figüre dönüşür.

Bugün Kızılbaş toplumunun en büyük sorunlarından biri genç kuşakların hızla uzaklaşmasıdır.

Bir yandan inançtan kopan gençler vardır.

Diğer yandan kendi köklerinden uzaklaştırılarak farklı ideolojik ve dinsel yapıların etkisine giren gençler bulunmaktadır.

Bu durum sadece bir neslin kaybı değildir.

Bu, geleceğin kaybıdır.

Çünkü bir toplum gençliğini kaybettiğinde yalnız nüfusunu değil hafızasını da kaybeder.

Hafızasını kaybeden toplum ise zamanla kendisini yeniden üretemez hale gelir.

Kızılbaşlık tarih boyunca iktidarlara boyun eğmediği için varlığını koruyabildi.

Bugün de aynı nedenle ayakta kalabilir.

Ancak bunun için önce yolun özü yeniden hatırlanmalıdır.

Yolun özü korku değil cesarettir.

Teslimiyet değil sorgulamadır.

Hurafe değil bilgidir.

Taklit değil hakikattir.

Pirin görevi kalabalığın peşinden gitmek değil, gerektiğinde kalabalığa rağmen hakikatin yanında durmaktır.

Eğer yol yeniden kendi özüne dönecekse, bu dönüş ancak bilgiyle, araştırmayla, tarih bilinciyle ve cesaretle mümkün olacaktır.

Aksi halde Kızılbaşlık fiziksel olarak yaşamaya devam etse bile, onu Kızılbaşlık yapan ruh ve düşünce dünyası giderek silinecektir.

Tarih bize göstermektedir ki, bir toplum dışarıdan gelen baskılarla değil, kendi hakikatini unuttuğu gün yenilir.

Aşk İle…

Mehmet Ali Demir