Mehmet Ali DEMİR

Almanya’da Hitler Özlemi Yeniden mi Canlanıyor?

Mehmet Ali DEMİR
  12-09-2026 10:07:00

Nazi diktatörlüğünün Avrupa’yı yıkıma sürüklemesinden yaklaşık 80 yıl sonra aşırı sağcı Almanya için Alternatif’in sandıktan birinci çıkması, ülkenin geçmişiyle hesaplaşmasının ne kadar sağlam olduğu sorusunu yeniden gündeme taşıdı. AfD’ye verilen her oy Hitler’e duyulan özlem anlamına gelmiyor; ancak partideki bazı isimlerin Nazi dönemini çağrıştıran söylemleri, tehlikeli bir tarihsel hafıza kaybına işaret ediyor.

Almanya’nın Saksonya-Anhalt eyaletinde 6 Eylül 2026’da yapılan seçim, ülkenin siyasi tarihinde sarsıcı bir sonuç doğurdu. Aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD), geçici resmi sonuçlara göre oyların yaklaşık yüzde 43,8’ini alarak açık ara birinci parti oldu. Parti 83 sandalyeli eyalet meclisinde 39 milletvekilliği kazandı; böylece tek başına iktidar için gereken çoğunluğun hemen altında kaldı.

Bu sonuç yalnızca sıradan bir iktidar değişikliği ihtimali olarak değerlendirilemez. Çünkü AfD içinde, Almanya’nın Nazi geçmişini küçümseyen veya o dönemin siyasal dilini yeniden dolaşıma sokan isimler bulunuyor. Partinin önde gelen siyasetçilerinden Björn Höcke hakkındaki, Nazi döneminin paramiliter örgütü SA’ya ait yasaklı bir sloganı iki kez kullandığı gerekçesiyle verilen mahkümiyet kararları 2025 yılında kesinleşti.

Dolayısıyla sorulması gereken soru şudur: Almanya gerçekten Hitler’i mi özlüyor, yoksa ekonomik ve toplumsal öfkesini geçmişin en tehlikeli fikirlerini kullanan bir parti üzerinden mi ifade ediyor?

Adolf Hitler 1933’te iktidara geldikten sonra demokratik kurumları adım adım ortadan kaldırdı. Muhalefeti susturdu, basını kontrol altına aldı, sendikaları dağıttı ve devleti tek kişinin iradesine bağladı. Irkçılık ile antisemitizmi devlet politikasına dönüştüren Nazi rejimi, Yahudileri toplumdan dışladı; haklarını, mallarını ve sonunda yaşamlarını ellerinden aldı.

Holokost sırasında Nazi Almanyası ve işbirlikçileri yaklaşık altı milyon Yahudiyi sistematik biçimde öldürdü. Romanlar ve Sintiler, engelliler, Sovyet savaş esirleri, Polonyalı siviller, eşcinseller, Yehova Şahitleri, siyasi muhalifler ve rejimin “istenmeyen” ilan ettiği daha pek çok insan da sürgüne, zorla çalıştırmaya, işkenceye ve toplu katliama uğradı.

Hitler’in saldırgan yayılmacılığı 1 Eylül 1939’da Polonya’nın işgaliyle Avrupa’yı büyük bir savaşa sürükledi. Ardından işgaller, bombardımanlar, açlık, toplu infazlar ve cephelerde yaşanan ölümler geldi. Nazi rejiminin “güçlü Almanya” vaadi, gerçekte milyonlarca insanın ölümü ve Avrupa’nın harabeye dönmesiyle sonuçlandı.

Sonunda Hitler’in kurduğu düzen kendi enkazı altında kaldı. Sovyet birlikleri Berlin’e girerken Hitler, 30 Nisan 1945’te yeraltındaki sığınağında intihar etti. Almanya birkaç gün sonra koşulsuz teslim oldu. Arkasında bölünmüş, işgal edilmiş, şehirleri yıkılmış ve insanlık tarihinin en ağır suçlarıyla yüzleşmek zorunda kalan bir ülke bıraktı.

AfD’nin yükselişini yalnızca “Almanlar Hitler’i özlüyor” cümlesiyle açıklamak kolay fakat eksik olur. Son seçim üzerine yapılan araştırmalar, özellikle doğu eyaletlerinde ekonomik gelecek kaygısının, göç karşıtlığının, hayat pahalılığının ve siyasal sisteme duyulan güvensizliğin etkili olduğunu gösteriyor.

Saksonya-Anhalt’taki AfD seçmenlerinin yüzde 91’i yabancı göçünün artmasından, yüzde 85’i Almanya’daki yaşam biçiminin çok fazla değişmesinden endişe duyduğunu belirtti. Yüzde 89’u fiyatların faturalarını ödeyemeyecekleri kadar yükselmesinden korkarken yüzde 83’ü doğu Almanların hala “ikinci sınıf vatandaş” muamelesi gördüğü düşüncesine katıldı. Bu veriler, AfD desteğinde kimlik korkuları kadar ekonomik güvensizlik ve dışlanmışlık duygusunun da rol oynadığını ortaya koyuyor.

Ancak ekonomik sıkıntı, ırkçılığı veya otoriterliği masumlaştırmaz. Demokratik partilerin başarısızlığı da Nazi dönemini çağrıştıran sloganların kullanılmasını, milyonlarca insanın yaşadığı acıların küçümsenmesini ya da insanların kökenlerine göre ülkeden gönderilmesini savunan politikaları kabul edilebilir hale getirmez.

Asıl tehlike, bütün AfD seçmenlerinin bilinçli Nazi olması değil; Nazi döneminden miras kalan düşüncelerin ekonomik korkular, göçmen karşıtlığı ve “düzeni yeniden kurma” vaatleri içinde sıradanlaştırılmasıdır. Hitler de iktidara yalnızca açık Nazi fanatiklerinin desteğiyle gelmedi. Krizlerden korkanların, mevcut siyasete öfkelenenlerin, güçlü lider arayanların ve “bize bir şey olmaz” diyenlerin desteğinden veya sessizliğinden yararlandı.

Bugün Almanya’da milyonlarca insan aşırı sağa karşı çıkıyor; sivil toplum kuruluşları, sendikalar, kiliseler, Yahudi toplulukları ve demokratik partiler Nazi geçmişinin unutulmaması için mücadele ediyor. Bu nedenle AfD’nin başarısını bütün Alman toplumuna mal etmek doğru değil.

Fakat yüzde 43,8’lik oy oranı da basit bir protesto diye geçiştirilemez. Sandık sonucu Almanya’ya ağır bir soru yöneltiyor: İnsanlık tarihinin en kanlı diktatörlüklerinden birini doğuran ülke, geçmişinden gerçekten ders çıkardı mı; yoksa aynı fikirler yeni kelimeler, yeni hedefler ve seçimle kazanılmış yeni bir meşruiyet altında geri mi dönüyor?

Hitler’in hikayesi bir “güçlü lider” hikayesi değildir. Soykırımın, dünya savaşının, toplumsal çürümenin ve sonunda kendi ülkesini de enkaza çeviren bir diktatörlüğün hikayesidir. Bu gerçeği unutan toplumlar, aynı felaketi aynı isimle olmasa bile yeniden yaşama tehlikesiyle karşı karşıya kalır.

Mehmet Ali Demir

  Bu yazı 1365 defa okunmuştur.

  YORUMLAR 0 Yorum YORUM YAP

Bu Yazı'ya ilk yorum yapan siz olun.

  FACEBOOK YORUM

Yorum

  YAZARIN DİĞER YAZILARI

☁️
--°

  BİZİ TAKİP EDİN

  • ÇOK OKUNANLAR

      SON YORUMLAR

    PUAN DURUMU

    # Takım O G B M A Y AV P
    1Galatasaray11911--1228
    2Trabzonspor11812--1825
    3Amed11722--1323
    4Beşiktaş11713--1122
    5Kasımpaşa11551--620
    6Fenerbahçe11614--1919
    7Kocaelispor11614--419
    8Başakşehir11524--217
    9Çorum FK11515--016
    10Göztepe11434--315
    11Rizespor11425---314
    12Erzurumspor FK11425---714
    13Alanyaspor11335---912
    14Gençlerbirliği S.K.11326---911
    15Konyaspor11227---88
    16Gaziantep FK11227---108
    17Samsunspor11218---157
    18Eyüpspor111010---273
    Tarih Ev Sahibi Saat / Skor Konuk Takım
    21 Kasım, CumartesiGençlerbirliği S.K.13:30Gaziantep FK
    21 Kasım, CumartesiGalatasaray16:00Samsunspor
    21 Kasım, CumartesiAmed16:00Rizespor
    21 Kasım, CumartesiKocaelispor19:00Fenerbahçe
    22 Kasım, PazarErzurumspor FK13:30Göztepe
    22 Kasım, PazarKonyaspor16:00Beşiktaş
    22 Kasım, PazarKasımpaşa16:00Alanyaspor
    22 Kasım, PazarTrabzonspor19:00Eyüpspor
    23 Kasım, PazartesiBaşakşehir20:00Çorum FK
    # Takım O G B M A Y AV P
    1Bursaspor141022--1832
    2Kayserispor14932--2230
    3Iğdır FK14842--828
    4Mardin 196914743--625
    5Batman Petrolspor14734--324
    6Keçiörengücü14653--823
    7Bodrum FK14563--521
    8Antalyaspor14626---120
    9Fatih Karagümrük14545--419
    10Esenler Erokspor14464--218
    11Muğlaspor14464---718
    12Ümraniyespor13454--417
    13Sarıyer14455---417
    14Vanspor FK14536---616
    15Bandırmaspor14356--014
    16Pendikspor14356---1014
    17Manisa F.K.14347---313
    18Sivasspor14275---613
    19İstanbulspor142210---218
    20Boluspor131111---224
    Tarih Ev Sahibi Saat / Skor Konuk Takım
    BugünIğdır FK20:00Ümraniyespor
    21 Kasım, Cumartesiİstanbulspor13:30Keçiörengücü
    21 Kasım, CumartesiMardin 196913:30Bandırmaspor
    21 Kasım, CumartesiKayserispor16:00Sarıyer
    21 Kasım, CumartesiFatih Karagümrük19:00Boluspor
    22 Kasım, PazarBatman Petrolspor13:30Muğlaspor
    22 Kasım, PazarManisa F.K.16:00Pendikspor
    22 Kasım, PazarEsenler Erokspor16:00Antalyaspor
    22 Kasım, PazarBursaspor19:00Sivasspor
    23 Kasım, PazartesiBodrum FK20:00Vanspor FK
    # Takım O G B M A Y AV P
    1Muş Sport Klübü12921--2129
    2Elazığspor12831--2127
    3Güzide Gebzespor12831--927
    4Aliağa FAŞ12822--726
    5Şanlıurfaspor12732--1424
    6İnegöl Kafkas Gençlik12723--723
    7Çorluspor 194712633--621
    8Erbaaspor12525--417
    9Sebat Gençlikspor12435--715
    1068 Aksaray Belediyespor12435--415
    11Isparta 32 Spor12435---115
    12Menemen FK12435---315
    13Ankaraspor12417---513
    14Somaspor12336---812
    15Kastamonuspor12228---305
    16Arnavutköy Belediyespor121110---171
    Tarih Ev Sahibi Saat / Skor Konuk Takım
    22 Kasım, PazarAnkaraspor13:00Çorluspor 1947
    22 Kasım, PazarAdana Demirspor13:00Aliağa FAŞ
    22 Kasım, PazarKastamonuspor13:00Erbaaspor
    68 Aksaray BelediyesporMuş Sport Klübü13:00Hatayspor
    68 Aksaray BelediyesporSomaspor13:00Elazığspor
    68 Aksaray BelediyesporSebat Gençlikspor13:00Güzide Gebzespor
    68 Aksaray BelediyesporMenemen FK15:00Şanlıurfaspor
    68 Aksaray Belediyesporİnegöl Kafkas Gençlik15:00Arnavutköy Belediyespor
    # Takım O G B M A Y AV P
    1Yeşilyurt Belediyespor12930--3630
    2Talasgücü Belediyespor12921--1729
    3Karaköprü Belediyespor12822--1726
    4Mazıdağı Fosfatspor12741--1525
    5Niğde Belediyesispor12813--1025
    6Kırşehir Belediyespor12732--1724
    7Bitlis Özgüzelderespor12723--1223
    8Yeni Mersin Idmanyurdu11704--621
    9Kırıkkale Büyük Anadolu11623--720
    10Osmaniyespor12615--319
    11Adana Adaletgucu12417---613
    12Ağrı 197012327---811
    13Diyarbekirspor12318---410
    14Yozgat Bld Bozokspor12237---209
    15Silifke Belediyespor12228---138
    16Karaman FK11209---276
    17Adanaspor121110---294
    18Yeni Malatyaspor110011---330
    Tarih Ev Sahibi Saat / Skor Konuk Takım
    21 Kasım, CumartesiAdana Adaletgucu13:00Mazıdağı Fosfatspor
    22 Kasım, PazarYeni Malatyaspor13:00Adanaspor
    22 Kasım, PazarKırşehir Belediyespor13:00Yeni Mersin Idmanyurdu
    22 Kasım, PazarAğrı 197013:00Yozgat Bld Bozokspor
    22 Kasım, PazarBitlis Özgüzelderespor13:00Osmaniyespor
    22 Kasım, PazarKaraman FK13:00Diyarbekirspor
    22 Kasım, PazarKaraköprü Belediyespor13:00Yeşilyurt Belediyespor
    22 Kasım, PazarSilifke Belediyespor13:00Kırıkkale Büyük Anadolu
    22 Kasım, PazarNiğde Belediyesispor15:30Talasgücü Belediyespor
    Son güncelleme: 20.11.2026 23:47:59