Her yıl istisnasız Kurban Bayramı'nın birinci gününden itibaren 20 gün sonrasına denk gelen veya getirilen ve İran Şiası'nın "kanlı Muharrem" diye adlandırdığı, sözüm ona yas-ı matem süreci içinde, ülkemizin de bulunduğu milyonlarca Alevi'nin, Hz. Muhammed’in torunu Hz. Hüseyin’in Kerbela’da Yezid ve ordularınca katledilmesi ve yüzlerce insanın da susuz bırakılmak suretiyle şehadetleri nedeniyle, üzerinden geçen 1450 yıldan fazla bir zamandır "yas-ı matem", "Muharrem orucu" ve akabinde "Aşura" yapımı ile anılarının yaşatılması için yapılan ve bir nevi zikre dönüştürülmüş olay.

İnsanların doğasında vardır; sevdiğinden, gördüğünden, beraber yıllar geçirdiğinden ayrılışı nedeniyle psikolojik bir deprem yaşaması. Tabii bu olay için kişilerin aynı aile, aynı çatı, aynı sosyal alan veya inançlardan olmaları ön kabulü vardır.
Tabii bunu söylerken, başka bir yerlerde tanımadığımız, bilmediğimiz birilerinin sırf zulüm görmesi, katledilmesi, dışlanması nedeniyle çektiği acılar için de üzülür, psikolojik rahatsızlıkları bünyesinde yaşar, yaşatır, içine kapanır, yas tutar, etrafıyla ilgisiz alakasız olabilir.

Ama Alevilerin, kendi öz yol birlikteliklerini bir kenara bırakıp Alevilikle uzaktan yakından ilgisi olmayan Hz. Hüseyin ve eşrafı için Alevilik adına yas tutmaları hiç ama hiç gerçekçi değildir. Çünkü; ne Hüseyin ve avaneleri Alevi, ne de Yezit ve avaneleri İslam dışıdır. Her iki grup, yekdiğeriyle çok yakın akraba, belki de aynı aileden olan Müslümanlardır. Savaşlarının sebebi de aynı temel üzerindeki inanç bağlamında, yani İslam kavgası değil; taht ve saltanat kavgasıdır. Diğer deyimle hilafet kavgasıdır; güncel anlamda ise rant kavgasıdır.

Kendilerine haksızlık yapılmış mıdır, yapılmamış mıdır orası muamma. Çünkü hilafetin babadan oğula geçmesi bir saltanat düzenidir; tahtı ele geçirenlerin bunu bırakmak gibi bir düşüncesi olmaz ve beklenemez de. Hem de her türlü düzen, hile, sahtekarlığa rağmen. Rivayet odur ki, Hz. Muhammed'den sonra halifenin Hz. Ali ve evlatları olması yönündedir. Ama bunun belli bir kaydı kuydu da yoktur. Tüm inançlarda olduğu gibi, söylemler üzerine kurulu mitolojilere dayandırılmaktadır. Velev ki böyle bile olsa, bunların hepsi İslam adına hareket eden, Aleviliğin A'dan Z'ye hiçbir uygulamasına, yaşam kurallarına, kadın haklarına, evlilik ilişkilerine, yaş sınırına, miras hukukuna, kadın-erkek eşitliğine vb. daha yüzlerce sayılması gereken kuralına en ufak bir ilintileri olmadığı gibi kabul ve hoşgörüleri de yoktur.

Hal böyleyken, binlerce yıldır "yas-ı matem" adı altında, aslında İran Şiası'nın dayattığı kanlı görselliği barındıran bu tutum, Anadolu Alevilerine de dayatılmış ve Anadolu Alevileri de kendilerini kamufle etmek zorunda kaldıkları için bunu kanıksamışlardır. Fakat asıl mesele, Alevi’nin kendi can yoldaşı, haldaşı, annesi, babasına karşı bu kadar uzun yıllar süren bir yas görselini uygulaması bir yana, atası babasının ölümünü müteakip en fazla bir yıl sonra unutulup gidilmekte ve hiçbir şekilde yas veya matem yapılmamaktadır. Hâlihazırda son 50 yıllık süreç içinde ülkemizde meydana gelen Sivas, Çorum, Maraş katliamları ve 1938’deki Dersim Katliamı için yas tutmayı bir kenara bırakın, anma programlarında, dayanışma günlerinde bile bir araya gelinmemektedir.

Peki...
Bu yas-ı matem Alevilik için mi?
Ya da diğer bir deyimle Alevi oldukları için mi?
Mazlumiyetleri için mi?

Eğer Alevilik içinse, Dersim, Sivas, Çorum, Maraş’ta katledilenler Yahudi miydi? Hristiyan mıydı? Ya da Alevi değil miydi?
Eğer mazlumiyet içinse, aynı hakeza yukarıda sayılan Anadolu Alevileri mazlum değiller mi?

Demek ki, işin iç yüzü Alevilik veya mazlumiyet değil; görsel ezbercilik, araştırmadan, sorgulamadan bin yılların dayatması ya da kamufle tavrının hezeyanlaştırılmış şeklidir.

Ama artık kimse inanmıyor, kanmıyor!
Çünkü;
Aleviler de, diğer farklı kültür ve inançlardan insanlar da neyin ne olduğu, ya da tersinden bakarsak kimlerin ne olduğu ayrımını artık yapmakta ve herkes senden benden iyi bilmektedir.
Sadece biz Aleviler bu işin muafındayız; bilmediğimizden değil, kabullenmediğimizden, kendi özümüzü inkâr derecesinde yok saymamızla ilgilidir.

Lütfen kendi gerçekliğimizi, hakikatimizi ve ne olduğumuzu kimselerden gizleme gereksinimi duymadan kendimiz olmak suretiyle, dünyanın neresinde olursa olsun mazlumların hakkını savunmak, zalimlere karşı durmak görevimizdir ve olmaya da devam etsin.

Ama bizler, hiçbir yerin, ekolün, inancın, dinin ardılı değil; öz be öz geçmişten gelen IŞIK TAİFESİ ve son iki yüz elli yıldır ALEVİ isimlendirmesi olan, sadece İNSAN olmak için çabalayan, amasız fakatsız hep beraber zulme ve katliamlara başkaldıran ve yine amasız fakatsız BARIŞ İÇİNDE YAŞAM istemekten asla taviz vermeyen ve sadece biz olmak koşuluyla var olalım.
Başkalarını düşünüp ağlaşırken, kendi yoldaşlarımızı reddedip inkâr ederek ötelemeyelim. Gerçekliğimizi unutmayalım.

Aşk ile,
Kemal Atalar – Urfa/Kısas