Değerli yoldaşlarım;

Homeros'tan yaklaşık olarak yüz yıl sonra M.Ö 750'li yıllarda yaşayan Hesiodos, Homeros'tan sonra Yunan Antikçağının en büyük ozanıdır.

Homeros ve Hesiodos, Yunan yazınının ilk iki ozanı olup, kendilerinden önce yazılı yapıt bırakmış başka kimse yoktur.

Antik Yunan'da, Homeros ve Hesiodos ile birlikte iki ayrı dünya, iki ayrı insan görüşü, iki ayrı sınıf ortaya çıkmaktadır.

Homeros tanrılar ve kahramanlardan oluşan sınıfın temsilcisi iken, Hesiodos, başka bir sınıfın temsilcisi olarak tarih sahnesine çıkmaktadır.

HESİODOS HANGİ SINIFIN TEMSİLCİSİDİR?

Hesiodos, Homeros'un destanlarında sözü geçmeyen çoban, çiftçi, küçük toprak sahibi, vb. gibi ezilen, sömürülen emekçi sınıfın temsilcisidir.

Hesiodos, bu insanların günlük yaşamını, sorunlarını, acılarını, sevinçlerini dile getiren ilk devrimci ozandır. "Işler ve Günler" adlı kitabının kısa giriş bölümünde Hesiodos, şunları söylüyor;

"Ey dillere destan Pieria Musaları,

Sözünü etmeye gelin Zeus'un,

Övmeye gelin babanızı!

Odur ünlü kılan, ünsüz bırakan insanları.

Zeus diledi mi şanlısın, dilemedi mi şansız.

Güçsüze güç verir, güçlüyü ezer,

Eğdiriverir mağrur başları, yüceltir alçak gönülleri,

Kamburu dimdik eder, dimdik olanı kambur

Yücelerde oturan, göklerden seslenen Zeus.

Beni dinle, gör beni, işit beni,

Dike'den yana gitsin yargıların,

Ben Perses'e gerçekleri söylerken."

Hesiodos burada baştanrı Zeus'a seslenmekte ve gerçeği dile getirmek istemektedir. Hesiodos'un dile getirmek istediği gerçek toplumdaki adaletsizliklerdir. Baştanrı Zeus'un ünlü-ünsüz, şanlı-şansız, güçlü-güçsüz vb çelişkili durumlarda hep birincilerden yana tavır koyduğunu belirterek, kendisini dinlemesini, görmesini duymasını ve bu gerçekleri kardeşi Perses'e anlatırken, kendisinin de adalet tanrıçası "Dike" den yana tavır koyarak, adil davranmasını ister.

Dike, aynı zamanda doğruluk ve adalet anlamına gelmektedir.

Hesiodos, Homeros'un tam zıttı davranarak baştanrı Zeus'u ezilen sınıfların yaşamış olduğu adaletsizlikleri görmeye ve onların yanında saf tutmaya çağırır.

HESİODOS VE BİR SINIFIN FELSEFESİ

Hesiodos'a göre her şey değişir ve gelişir.

Değişimi ve gelişimi bir ilke olarak benimseyen Hesiodos, buna rağmen bu görüşü evrene uyguladığında ister istemez tanrılarla insanlar arasında bir ayrım yapar.

Kötüye gidiş sadece insanlar içindir, evrenin kuruluşundan bu yana tanrılarda evrimler geçirmiş ama sonunda Zeus ile Olymposluların egemenliğine varmışlardır.

Bunda şaşılacak bir şey var mıdır?

Hayır yoktur, çünkü, Hesiodos gibi dinsel inançları sapasağlam yerleşmiş, ayrıca da geleneksel değerleri insanlara öğretmeyi görev edinmiş bir ozandan tanrıların düzeninin kötü olduğunu söylemesini beklemek doğru olmaz.

Tersine yapıtlarının ikisinde de tanrılar arasında mevcut olan düzeni var gücüyle savunur, hem de çelişkilere düşmeyi göze alarak.

Hesiodos'a göre tanrılar katında ne olmuşsa iyi olmuştur.

Özellikle Zeus ve Olymposlular kuşağı ile evren kaostan kozmos'a yani karışıklıktan düzene ulaşmıştır. Oysa insanlık tam tersine cennetten cehenneme doğru yol almıştır.

HESİODOS VE KARAMSARLIK

Babası gemisiyle yük taşıyan, ancak bu işle geçinemediği için hem ülkesinden göç etmek hem de işini değiştirmek zorunda kaldığı için Hesiodos'un kendisi de büyük acıları yaşadığından çok karamsardır.

Kendi yaşadığı ve beşinci soy olarak tanımladığı "Demir Çağı" na gönderme yaparken şunları yazacaktır:

"Insanoğlunun beşinci soyuna gelince,

keşke o soydakilerden biri olmasaydım ben, keşke daha önce ölseydim ya da doğmasaydım."

Antik Yunan toplumunda göç sorununa da değinen Hesiodos, göçlerin nedeninin siyasi değil ekonomik olmasıyla ilgili olarak da şunları söyler:

"Bolluktan, zenginlikten, rahattan değil, kör olası yoksulluktan kaçıyordu, bu insanlar." Hesiodos bilgisi, yaşantısı ve deneyleriyle öğrenmiş olduklarını sadece anlatmakla kalmaz, aynı zamanda bir öğreti yaratarak kendisinden sonra gelecek olan Antik Yunan Felsefesine en büyük katkıyı yapmış olur. Bu konuya devam edeceğim.

İyi akşamlar değerli yoldaşlarım.