Demokratik değerlerin anlam ve içeriğini siyasetten soyutlayıp ekonomiye dahil eden neoliberalizm, toplumun egemenliğini, birey egemenliğine indirgeyerek, bireyi pazar ekonomisinde eylemselleştiren ve insanı " homo economicus" olarak gören bir dünya düzeni anlayışıdır.

Genel anlamda neoliberalizmi sadece negatif bir biçimde, devletlerin eylem alanlarının daralması, ulus devletler gücünün yavaş yavaş azaldığını söyleyerek düşünmek; pozitif ve özgün olan iktidar kipini anlamamaktır.

Neoliberal sistemin politik ve mali kurumlardan oluşan yapısı; yasama araçları ve idari dispozitiflerle donanmış bir iktidar sistemidir. Toplumların dönüşümü için kaldıraçlar oluşturan bu sistem, dünya ölçeğinde önemli bir kamusal alan sağlamaktadır.

Neolibralizmin ekonomi politiğini karakterize eden, politik alanın edilgenliği, yönetimsel müdaheleciliğinin sürekliliğidir. Hem koşullanmış hem de koşullandıran bir pollitik bütünlük olan neoliberalizm, kurumsal ve normatif bir yönetim biçimidir. Üretimi, emperyalizmi besleyerek evrenselleştiren neoliberalizm, sermaye akışınıda sekülerleştiren bir görev görmektedir. Hükümranlığa özgü devlet ve hukuk sistemini şekillendiren neoliberalizm, pazarları küreselleştiren kamu düzenine kıyasla, genel bir anarşi eğilimi olan ideolojidir.

Küreselleşmeyi düzenlemeyi amaçlayan neoliberalizm, aktörleri üzerinde zorbalıklarını uygulutan ve kamusal yaşamda özel bir alan yaratan finans rekabetidir. Sermayenin adeta özerkliğini oluşturan neolibrealizm, hakim duruma gelen normatif kuralları sonu belirsizce işlemektedir. İçinde bulunduğumuz neoliberal toplum, öncüleri tarafından önceden belirlenmiş toplum modelidir. Bu toplum modeli homojen bir doktroninin doğrudan sonucu olmadığı gibi, yayılmasıylada sermaye kültürünü geliştiren ve meşrulaştıran bir toplumsal yapıdır. Zira, neoliberalizmin orijinalliği sadece birikim rejimi olmamakla birlikte, daha geniş anlamda birikimle oluşturduğu toplumsal yaşamın güncelliğidir.

Öznelleştirmenin merkezinde artı değer mantığı üzerinden işleyen neoliberal sistem, öznelleştirmeyi kendi tarzına uygun bir finans kaynağı olarak geliştirmektedir. Bu nedenle neoliberalizme, kapitalizmin tekil boyutuda diyebiliriz. Bugün, neoliberalizmi en çok belirgenleştiren, neoliberalizmin ekonomik bir doktrini aşıp, yaşamı tümüyle kuşatan bir normativite dönüşmüş olmasıdır.

Yönetim modelinin temel hedefinin, sömürebildiği kadar nüfus üzerine orantılayan neolibrealizm, düzeni temel teknik araçları ile ve özel güvenlikle donanmasıyla iktidarlaştırmış bir yönetim modelidir. Neoliberalizmin kendini olduğundan farklı yansıtarak, karşıtlarına dahi kendisini kabul ettirmesi, neoliberal politikanın ne kadar taktiksel yöntemlerle kitle kazanma gayesi güttüğünü bizlere göstermektedir.

Neoliberalizmin insana bakış açısı olan bireyci tutumu, bireyi toplumdan daha çok önemseyip, bireysel gücün toplumsal güce hakim olmasını istemesindendir. Bu yüzden neoliberal sistemde bireyin hakları, toplumsal haklardan üstündür.

 Tarihin her döneminde birey ve toplum, var olan tüm ezici koşullara karşı müdahele içerisinde olmuşlardır. İnsanın ve toplumun, hayatın her anında ve her alanında inşa edici bir güç olması; bireyin ve toplumun ilelebet ezilmesine müsamaha göstermeyeceğinin kanıtıdır. Bugün, bireylerin ve toplumların neoliberalizmin acımasızlığıyla savaşması, insanlığın her zaman içinde bir umut taşıdığını ve mücadelesiz kalmayacağını ifade etmektedir. Her ne kadar envai çeşit sömürgeci ideolojiler, toplumları temel haklarından ve demokratik haklarından alıkoysada, toplumların demokratik duygu ve düşünceleri bir kıvılcımı bekleyen isyan ateşidir. Bu nedenle dünyaca ezilen insanlığın, sınıfsal mücadeleyi hakikat olarak benimseyip, neoliberal ve tüm emperyalist içerikli ideolojilere karşı proleterya birliğiyle tavır almaları gerekir.

(Heybet Akdoğan)