Ezberlenmiş bir söylemle hukukun tanımını ifade edersek; hukuk, toplumsal yaşamda kişilerle, çeşitli örgütlenmeler ve kurumlar arasındaki ilişkileri belirleyen kuralların bütünü olarak tanımlanmaktadır.

Hukukun bu tanımı tüm toplumlar ve devletler için genel bir anlatımdır. Fakat bu tanımlada dikkat edilecek husus, hukukun açıklanmasında, toplumların ve devletlerin sınıfsal niteliğinin göz ardı edilmesidir. Bu nedenle somut olması gereken hukukun, soyutlaştığını görmekteyiz. Böylece, hukukun toplumdaki hakim üretim ilişkilerine göre değil de, yöneticilerin lehine ve aleyhine olan çıkarlarına öncelik tanıması kaçınılmaz olmaktadır.

Nitekim, hiyerarşik ve ataerkil bir sisteme göre devletçi uygarlıkların gelişimi, toplumsal hakimiyeti doğurmuştur. Bu nedenle adalet kavramının insani ve toplumsal bir erdem olmaktan çıkması, güce göre içerik kazanan hukuku oluşturmuştur. Bununla birlikte, devletli uygarlıkların başlangıcından günümüze kadar olan döneminde, hukuksal yargılamaların ve kararların tek yanlı bir biçimde, her zaman egemen güçler lehine işlemesi, toplumsal özgürlüğü baskılayan en önemli etmen olmaktadır.

Devletli toplumlarda güç ilişkilerinin belirleyici olması, hukuku güç üzerinden şekillendiren yaptırımlara dönüşmektedir. Bu nedenle hukuk adalet değil, adaletsizliğin işlevi olmaktadır. Sınıflı(devletli) uygarlıklarda siyasi ve askeri yönetimlerin hakimiyeti, adalete her zaman müdahale eden güçlerdir. Ki, hukuk kavramının özü itibariyle güce işaret etmesi bu yüzdendir. Toplumsal örgütlenmeler ve kurumların kendileri için belirlediği kurallara riayet etmeleri, hukukun bir devlet yapılanması içinde, genel adaletinden söz etmeyi mümkün kılmamaktadır. Sınıflı toplumlarda hukukun kural ve kurumlara bağlı siyasi rolünün olması, devlet siyasetinin amaçları doğrultusunda hukukun düzenlenmesini mecburileştirmektedir. Böylelikle toplumsal özgürlüğe ölçü koyan ve düşünce sınırlamalarını yasallaştıran hukuk standart hale getirilmiş kurallar bütünlüğüne dönüştürülmüştür. Her hukukun sınıfsal bir nitelik taşıması, sınıflı toplumlardaki hukukun herkesin savunucusu olmadığını ve adalet ölçüsünün olmadığını belirtmektedir.

Bunun için, asla bir eşitlik içermeyen hukuk, egemen sınıfın koruyuculuğunu yapmaktadır. Sınıflı toplumlar tarihimizden günümüze değin, ezen ve ezilen toplumsal yaşamın devam etmesi, hukukun sınıflı toplumlar içindeki sınıfsal niteliğini simgelemektedir. Sınıflı uygarlık başlangıcımızla birlikte; felsefenin, birçok sınıfsal içerği olmayan ideolojilerin, ahlakın, sanatın ve etiğin hukukla birlikte gelişmesi, bu tür toplumsal değerlerinde sınıfsal sorgulamasını gerektiren zorunluluklar doğurmaktadır.

Hukukun egemen sınıf tarafından kendi çıkarlarına göre bilinçlice yapılandırılması, altyapı ve üstyapı arasındaki bağlantının egemen sınıf tarafından yönlendirilmesini sağlamaktadır. Bu nedenden ötürü, egemen sınıf, siyasal ve hukuksal kurumlar aracılığıyla kendi çıkarlarını temsil için faaliyet göstermektedir.

Hukukun bir üstyapı kurumu olarak içinde bulunduğu toplumun sosyo-ekonomik bir yansıması olması, devletli toplumlarda hukukun zora ve baskıya dayalı yönetimlere hizmet ettiğini açığa çıkarmaktadır.

Medeniyetle birlikte yeniden şekillenen toplumsal hayatımızda, bizlerin toplumsal yapımızı kurduktan sonra, egemenlerin toplumsal yaşamımızda belirmesi, hukukun bizleri yöneten egemenlerin haksızlıklarını haklılaştırmak için sistemleştirildiğine, ezilen sınıf olarak her zaman şahit olmaktayız. Hukukun gücünü değil, gücün hukukunu ispatlayan bu gerçek, hiçbir egemen sınıfın kendisine karşı yasa yapmamasınıda bir kez daha hatırlatmaktadır. Bu yüzden bireysel ve toplumsal hayatımızın özgür ve adaletli olabilmesi için bizlerin; birey ve toplum olarak, hukukun ezberlenmiş tanımını sınıf bilinciyle aşması, insanlığın kurtuluşu için sosyal bir görevdir.

(Heybet Akd