Toplumsal süreç boyunca insanlar yaşadıkları dönem içerisinde olgulara, yetisini maddeden alan, düşünsel üretimlerine, simgesel değerler ve objeler yaratırlar. Bu yaratım içeriği sınıflı toplumlarda idealist bilinçlerin bir yansıması olan değerlerle zenginleşirler. Toplumların sosyo-ekonomik biçimlerinden kaynaklı olaylara ve olgulara verilen anlam, sınıflı bir yönetim tarzının oluşundan dolayı; simgesel değerler ve objeler zamanla maddi gücünü yitirse bile insanların idealist düşünce yapılarından dolayı, maddi düşünceler metafizik bir yapıya bürünerek toplum hayatında uzun süreli düşünce formasyonları olarak varlıklarını sürdürmeye devam ederler.
Toplumdaki egemenlik ideolojilerine dayanak teşkil eden idealar, cansız bir konumdayken, insan denilen organizmanın zamanla eylemselliğini belirlemesinden dolayı, canlılaşır ve materyalist olmayan
bilinçlerde, irdelenmeden kalıplaştığı için; birey ve toplum hayatında fetişizm denilen duyu ve düşünce pratiğini olgunlaştırır. Düşüncenin maddi yapısıyla uzaktan yakından alakası olmayan anlamlar, maddi köklerinden arındırıldığı için, toplumsal yaşamın gelişim sürecinde, toplum hayatının üstünde olan bireyin ve toplumun kendisine yabancılaşmasına neden olan, kutsallığıda gerçekleştirmiş olur. Böylelikle, insanlık tarihimizden günümüze, insanlığın üretmiş olduğu bütün maddi emekler; toplum ve birey arasında kolektif üretim bilincini, metalaştırarak, toplumun yüz yıllarca sürecek sınıfsal çelişkilerinin iktidarlarını oluşturur. İnsanlık tarihinde felsefenin, egemen olan toplumsal üretim yapısına göre düşünceler üreten ussal ekolüde; sanatsal, kültürel, dinsel ve siyasal içerikleriyle toplumun üretimi olan her şeyin, toplumu yönetmesine ve toplumun üstünde idari bir güç olmasına yol açar. Fetişizmin varolma nedeni; bireyin ve
toplumun doğa yasalarını tam olarak bilmemesinden kaynaklıdır. Bireyin ve toplumun doğa yasalarını bilmemesi aynı zamanda bireyin ve toplumun doğayla uyumlu yaşayamaması demektir. Yaşanılmakta olan bu uyumsuzluk; tarihin hemen hemen her döneminde, toplumun kendi kendisini yönetmesi yerine, toplumun maddi üretim süreciyle oluşturmuş olduğu 'üstyapı' kurumunun, toplumu kendisine yabancılaştırmasına ve yönetmesine yol açmıştır. Sınıflı toplumda fetişizmin değişmez mutlakçılığın temel unsuru olması, toplumu devrimci değişimlere yönelik engelleyen en önenli etkenlerden biri olmuştur. Sınıflı toplumlar tarihinin her döneminde sosyo-ekonomik yönetimlerin pratiğine göre fetişler oluşmuştur. Özellikle kadın erkek ilişkilerinde sınıflı toplum yapısıyla birlikte değişime uğrayan tanrının bir erkek karakterine bürünmesi; ataerkil bir toplumu ve bu toplumun üstyapısı olarak sömürge
devletlerin meydana gelmesine neden olmuştur.
Fetişizmin tarihsel yolculuğuna devam ettiğimizde, dönemsel olarak değişen üretici güçlerin ve üretim ilişkilerinin özellikle eski uygarlıkların bitişi ve yeni uygarlıkların başlangıcında, fetişleşmiş nesnel koşulların egemenliğin 'ön aracı' olarak savaşları yönettiğini görmekteyiz. Özel mülkiyetle şekillenen Ortaçağ, ve Yakın Çağ'ın feodal ilişkilerinin kapitalist düzene doğru ilerlemesi ve bu ilerlemenin savaşları ve yeni toplumsal şekilleri oluşturması; fetişizmin tarihsel seyrini bizlere örneklemektedir. Toplum hayatında insanların doğaya ve hayata yükledikleri anlamların materyalist us'tan bağımsız olması; toplumları, tarihin her döneminde, metalaşmış mülkiyet ilişkilerine göre şekillendiren mutlakçı ve fetişist yaşam yolculuklarının yinelenmiş biçimini oluşturmaya devam ettirir.
(Heybet Akdoğan)
