Savaşlar hiçbir şartta kendiliğinden oluşan olaylar değildir. Savaşlar, sorunlar teşkil eden ve çelişkileri krizlerle sonuçlanan politik tıkanıkların dışa vurumudur. Şu an şahit olduğumuz Azerbaycan-Ermenistan savaşıda politik sorunlar teşkil eden Dağlık Karabağ'ın geçmişten günümüze tekrarlanan savaşının bir devamıdır.

Dağlık Karabağ'ın  Ermenilerin yaşadığı bir toprak parçası olması, fakat tarihin hiçbir diliminde, Dağlık Karabağ'ın  Ermenistan'a ait bir bölge olmayışı, Ermeniler açısından tarihsel kin ve öfkeyi perçinleyen bir ideolojiye dönüşmüştür. Ancak işgalcilik olarak nitelenen bu gerçeklik, etnik toplumların birbirleri üzerinde hegemonya kurmasının temel nedenidir. Emperyalist ideolojinin yayılma planlarından biri olan işgalciliğin hedefine ulaşması için, etnik toplumlar üzerinde yarattığı milliyetçiliği böl-yönet politikasıyla uygulaması, Dağlık Karabağ'ın Azerbaycan ve Ermenistan arasında sorun olmasının tek nedenidir. Emperyalist siyasetin

etnik milliyetçilik üzerinde etkin kıldığı nüfus mühendisliği, özellikle bölgesel milliyetçiliğin politik olarak yönetilmesini kolaylaştıran modern toplum biliminin uyguladığı bir yöntemdir. Azerbaycan ve Ermenistan devletleri arasındaki kavganın belirlediği konjonktürden dolayı; kimi zaman Dağlık Karabağ'da Ermeni nüfusunun artırılması, kimi zamanda Azeri nüfusunun artırılması, uygulatılmış nüfus mühendisliğinin bir parçasıdır. Tarih içerisinde hep özgün bir yer olan ve daima otonomiyle yönetilen Dağlık Karabağ'ın özellikle SSCB'nin dağılmasından sonra otonomiyle yönetilmesine son verilmesi, SSCB'nin dağılmasından sonra Ermenistan ve Azerbaycan ulusalcılarının kendi devlet sınırlarına dahil etmek istedikleri Dağlık Karabağ'ı, şimdiye kadar yaşanılmış ve hala yaşanılmakta olan bölgesel çatışmaların nedeni kılmıştır. Bu çatışmada asıl rolü üstlenen emperyalizmin nüfus mühendisliği projesi, tarihsel ve güncel çatışmaların baş aktörü rolündedir. Buna somut bir örnek teşkil eden

Nahçıvan'da,  daha yakın bir tarihte Ermeni nüfusunun yoğunluğunun giderek azaltılması ve Azeri kökenli toplumların sayısının artırılması nüfus mühendisliği projesinin bölgesel milliyetçiliği kışkırttığı aşamalarıdır.

 Emperyalistler arası pazar ve hegemonya savaşlarının pandemi salgınına rağmen aralıksız ilerlemesi, toplumsal altüst oluşların gelişmesinde acımasızca rol almaya devam ediyor. Emperyalistler arası ilişkilerin karakteristik özelliği olan; rakiplerine ekonomik ve politik hamleler yapma, dünyanın sosyo-ekonomik çelişkilerinin büyümesine neden olan sınıfsal bir gerçekliktir. Emperyalistlerin yeni bir hamlesiyle Kafkaslar'daki, Azerbaycan- Ermenistan savaşında meydana gelen bürokratik ve bölgesel stratejik kriz, emperyalistler arası öfkeyi kızıştıran gerilimlerle ilerlemeye devam etmektedir. Azerbaycan'ın "Topuz" sınırında, şüpheli ilk çatışmanın kıvılcımıyla alevlenen Azerbaycan- Ermenistan savaşı iki tarafın birbirlerine vermiş oldukları zayiatlarla büyük bir

kargaşaya doğru yol almaktadır. Etnik ve bölgesel olan, Azerbaycan-Ermenistan çatışmasının geçmişsel boyutu, bu çatışmanın ilk ve yeni olmadığını bizlere göstermektedir. Azerbaycan-Ermenistan savaşının tarihi arka planını oluşturan Dağlık Karabağ'ın, SSCB dönemine kadar uzanan sorunlu geçmişi, SSCB döneminde, çatışmasız bir şekilde çözülmüş olsada, SSCB'nin sona ermesiyle birlikte, Rus sosyal emperyalizmiyle birlikte tekrar uyanan milliyetçiliğin Dağlık Karabağ sorununu; siyasi, kültürel, bölgesel ve politik problemlere dönüştürdüğünü devam eden çatışmalar göstermektedir. 1991'de Rus sosyal emperyalizminin maskesini düşürmesi sonucu, Azeri ve Ermeni devletlerin kurulması, Dağlık Karabağ üzerinde hesaplanan çatışmaların devamlılık kazanmasına neden olmuştur. Ki, Azerbaycan devletine bağlı olan Dağlık Karabağ bölgesinde, Ermenistan'ın "de - fakto" bir devlet kurması, Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki sınıfsal intikamı pekiştiren tarihsel bir problem

olarak günümüze kadar uzanmaktadır. Özellikle Ermenistan'ın, Azerbaycan'a ait olan bir takım yerleri ele geçirmesi, bu savaşı tetikleyen problemlere kaynaklık etmektedir. Bununla birlikte, Dağlık Karabağ sorununun etkili olduğu Azeri-Ermeni milliyetçiliği, ırkçı duyguların her iki toplumdada büyümesine neden olan ciddi bir sorundur. Milliteçilik duygularının her iki halkda- da hakim  olmasını fırsat olarak değerlendiren emperyalistler ve her iki ülke içinde yaşayan burjuvazi sınıfı, iki halkın yaşayacağı her çatışmada rant elde etmeye devam etmektedirler. Bilhassa her iki devletin yarı sömürge bir konumda olması, her iki ülkenin yer altı ve yer üstü kaynaklarının paylaşılmasında emperyalistlere önemli kolaylıklar sunmaktadır.  Bu yüzden burjuva milliyetçiliğiyle yönetilen Azerbaycan ve Ermenistan'ın emekçi halklarının büyük bir sömürü içinde olmaları her iki devletin acı gerçeklerinin başında gelmektedir. Emperyalist güçlerin kendi aralarındaki rekabeti her iki ülkeye taşıması, her iki ülkenin bağımsız

devlet olmalarına rağmen bağımsızlıklarını sadece devlet isimleriyle yaşadıklarının trajedisidir. Kafkas bölgesinde bulunan Azerbaycan ve Ermenistan'ın Rusya ve ABD açısından stratejik bölgeler olması, hem Rusya hem de ABD açısından sahiplenilmesi gereken emperyalist bir hakimiyeti teşkil etmektedir. Bununla birlikte, Ermenistan'ın bu konuda Gürcistan'ı ve Azerbaycan'ı denetimde tutacak stratejik bir konumda olması, ABD  emperyalizmi için stratejik bir önemi doğurmaktadır. Çünkü Gürcistan'ın, Rusya'yı kendisine bir tehdit olarak görmesi, ABD için Rusya'nın askeri gücüne müdahale etmesi açısından fırsatlar sağlamaktadır. Aynı zamanda Gürcistan'ın AB ve ABD denetimine girmesi, Rusya için kırmızı çizgi anlamına gelmektedir. Gürcistan'ın NATO üyeliğiyle bağlantılı olan kırmızı çizgi sınırı, Gürcistan'ın NATO'ya girmemesi ölçüsünde Rusya lehine kazanımlar sağlayan bir meseledir.

Halkların uluslara bölünmesi ve ulusların kendi içinde ulusal marjinalliği doğurması;

emperyalistler ve kompradorlar arasındaki ilişkileri büyüten ve bu ilişkilerin halklarla neticelenen savaşların ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Emperyalizminin zaman ilerledikçe kendi krizlerini yaşaması olan savaş ve talan politikaları sadece insanca yaşamak isteyen halkların kıyameti olmaya devam etmektedir. Şu an yaşanılan Azerbaycan-Ermenistan savaşıda emperyalist güçlerin pandemi salgınına rağmen durmak bilmez yeni dünya politikalarının bir parçasıdır. Pandemi salgınıyla birlikte mali karlar sağlayan emperyalistlerin, bölgesel savaşları tekrar alevlendirerek dünya emekçilerinin ve Azerbaycan- Ermenistan emekçilerinin algısını değiştirerek paylaşım savaşlarında bulunmaları, sınıfsal sorunların şiddetlenmesine yol açan yaşam krizlerini derinleştirmektedir. Sınıfsal savaşların modern dünyamızda bilhassa milliyetçilikle ve bölgesel hakimiyetle artması, dünya işçi sınıfının gelecek tasavvurlarını köreltmekte ve işçi sınıfını yeterince örgütlenemedikleri için çaresiz bırakmaktadır.

Politik hedeflerin amaçsallaştığı, savaşların ise araçsallaştığı dünyamızda, halkların huzur içinde yaşaması neredeyse ütopikleşmektedir. Tüm bu acı gerçeklerimizin emperyalistlerin paylaşamadığı dünya olması, ezilen halkları yersiz ve yurtsuz bırakan neticeler doğurmaktadır. Bu yüzden ezilen halkların örgütlenmesi, dünyanın her tarafının yerimiz- yurdumuz olması açısından önemi paha biçilmezdir. Mao Zedong'un ifade ettiği gibi:" Emperyalizmin kağıttan bir kaplan olması" sözünün gerçekliği, tarihten bugünümüze, halkların kurtuluşu adına defalarca doğruluğunu ispatlamış devrimlerde saklıdır. Bunun yanında Dağlık Karabağ'ında devrimci bir çözümü olduğu ve bu çözümünde ancak ve ancak Dağlık Karabağ'ın kendi kaderini tayin etmesine bağlı olduğu kabullenilmelidir. Bunun için Azerbaycan-Ermenistan halkları olarak ve dünya ezilen emekçi sınıfı olarak, devrimci mücadelede birleşmemiz bizi kurtaracak yegane gücümüzdür.

(Heybet Akdoğan)