Diyar BUDAK
  07-01-2021 20:25:00

Xoybun’dan Günümüze!

Dersim’deki kıyım ve toplu ölümlerden kurtulan büyüklerimiz; şahit olduklarını bize sürekli olarak anlatırlardı. Öldürülen insanlarımızdan konu açıldığı zaman vadi aralarında, derelerde ,mağara önlerinde, su kenarlarında öldürülen cesetlerin üzerinde iri gövdeli akbabalardan bahsederlerdi. Çürümüş ölü cesetlerinin üzerine üşüşen bu akbabalar oldukça çeşitli tür ve renklere sahiptiler.

Türk ordusunun öldürdüğü ve kimsenin gömmeye imkan bulamadığı bu sivillerin cesetlerini bu yiyiciler oldukça ürkütücü sesler çıkararak parçalarlarmış.

Bir yazar eski dönem yapılan savaşları “Padişahın orduları İstanbul’dan hareket ettiğinin ikinci günü leş akbaba sürülerini her yerde görmekteydik.

Gerçekten, leş yiyen akbabalar karınlarını doyurmak için padişahın gittiği yol güzergahını gökyüzünden takip etmekteydiler. Sabahın erken saatlerinden akşama kadar bu akbaba sürüleri Padişahı takip edip gittiği yöne doğru uçuyorlardı.”(*O.K.Tsahif 11) şeklinde anlatmıştı.

Yeni kurulan Türkiye cumhuriyeti, Kürdü katletme konusunda ve uyguladığı zulüm ile Osmanlı’yı bin defa arattığı konusunda pek çok Kürd aydını ile hemfikir olduğumuz kanısındayım. Kürdistan’da her hak isteme talebi dün olduğu gibi bugün de en kanlı bir şekilde bastırılmaktadır. Koçgiri, Şeyh Said, Ağrı ve Dersim başta olmak üzere ağır insani suçlar işlendi. Geçen yüz yil ve içinde bulunduğumuz bu yüz TC devletini bu barbarlığına şahittir. Konuyu daha uzatmadan asıl Hoybun örgütünün oluşumuna dönmeliyim.

Xoybûn ismi, istiklal, bağımsızlık, kurtuluş anlamına geldiğini söyleyen bir çok yazarımızın olmasına rağmen, anlamda ortak bir payda bulunmamıştır.

Xoybûn adına uygun ve örgütsel amaçlarını gerçekleştirmek, hedeflerine ulaşmak doğrultusunda oldukça önemli bir tarihsel direnişte bulunmuştur. Kürtçe’nin bir çok lehçesinde Xo, Xu, Xa, Xwe, Xwa kelimelerinin “kendi” anlamına geldiği bilinmektedir. Şimdiye kadar birçok yazar ve ilgili insanlarında yorum yaparak, değerlendirmelerde bulundukları bir gerçektir. Buna ek olarak Xoybûn’dan benim anladığım veya çıkardığım anlam; Xwebûn yani Türkçe anlam olarak “kendin olma veya var olma, varlık yaratmak “kendine gelme” anlamını taşıdığını düşünmekteyim.

Şeyh Said yenilgisi sonrası dağılan Kürd aydınları Kürdistan’ın diğer parçalarındaki kardeşlerinin yanına sığınmak ve orada tekrar güç toplayıp harekete geçmek istiyorlardı. Diger sömürgeci devletlerin denetiminde olan irak, İran ve Suriye parçalarındaki Kürdistan’a geçmişlerdi. 1927’de Lübnan’da sömürgeci devletlerin istihbarat kaynaklarının ulaşamayacakları bir yer olarak gördükleri Bihamdun kasabasında bir araya gelerek aslen Van’lı Ermeni olan Vhan Papazyan’ın evinde yapılmıştı. Toplantıya, başta Bedirhan kardeşler olmak üzere, Osman Sabri, Cigerxwin, Kadri Cemil Paşa, Memduh Selim, Ramanlı Emin, Ali Rıza Efendi, M.Şükrü Sekban, Haco Ağa olmak üzere adını sayamadığım diğer bir kaç Kürd aydını daha katılmışlardı. Bir Ermeni’nin evinde yapılması, Taşnak Örgütü ile dostluğun geliştirilmesine de vesile teşkil etmişti. Böylece, Türkiye Kürdistan’ını ve halkın tam bağımsızlığını amaç edinen Xoybûnu örgütü kurulmuştur.

Temel amaçlarını belirlemek üzere kuruluş kongresinde, Kürdlerin dağınık örgütlü varlıklarını feshederek Xoybon çatısı altında birleşmelerini kabul ederler. Türk işgalcileri çıkarmak için genel bir ayaklanma, bir askeri komutanlık ,başta Pers ve Ermeni halkı olmak üzere iyi ilişkileri geliştirmek. Diğer parçadaki Kürdlere mevcut konumları ile yetinmelerini salık vermek gibi kararlar içermekteydi.Ancak Türk devletinin Ağrı Kürd ayaklanmasına karşılık,İran’a verdigi tavizler sayesinde onlarıda Kürde karşı, savaşmaya ikna edilmiş ve politikalarının sertleşmesini sağlamışlardı..

Xoybun kurulduktan hemen sonra 1927 -1930 yılları arasında Ağri hareketine öncülük eden ulusal bir örgüttür.

Sonuçta 80 uçak ve on binlerce askeri kuşatma ve İran'dan aldıkları destek ile Ağrı’da özgürlük ateşimiz tekrar söndürülmüştü. Xoybun Kürdün tarihine teslim alınmaz varlık mücadelesini Ağrı dağına kazarak ispatlamıştı.Yöneticilerinin bir kısmı öldürülmüş,bazılarında yakalanıp Adana’da bir camide geçici bir mahkeme kurulup 40 kişi idama mahkum edilmiş ve 31 Kürd idam edilmişti. Bugüne kadar hala mezar yerleri ve mahkeme tutanakları kamuoyundan saklanmaktadır.

İkinci dünya savaşı dönemi örgütün varlığı sona ermişti. Görüldüğü gibi cumhuriyetin ilk yıllarında, her birkaç beş yılda bir, Kürd halkının başkaldırıları hep olmuş ve kanla bastırılmıştı. Ankara Hükümeti, Şeyh Said harekatı sonrası Kürdistan bölgesini kapsayan bir” Genel Müfettişlik”kurarak, başına İbrahim Tali adında Mustafa Kemal'in yakın arkadaşı olan bir asker getirilmişti. Oluşabilecek olgular karşısında hazırlıksız yakalanmama ve tedbirlerini önceden almak amaçlı girişimler olduğuna hiçbir şüphe yoktur.

T.C. Devleti hem müfettişlik kurumu ile Kürdlere karşı askeri tedbirler ve asimilasyoncu politikayı teşvik ederken hem de genel af çıkararak, Kürd savaşçıları ve Xoybun’un örgütlü güçleri ile başa çıkmayı amaçlamaktaydı. Doğu illeri birinci umumi müfettişi kendisinin ve Van valisinin imzaladığı bir mektubu İhsan Nuri Paşa’ya gönderip, mücadeleyi bırakması karşılığında kendisine yüklü miktarda para ve istediği ülkede elçilik vaad edilmişti. Ancak Ağrı Başkomutanı İhsan Nuri bunun şahsi bir mesele olmayıp Kürd halkının ulusal bir meselesi olduğunu vurgulayarak, Türk devletinin itiraz ederek,varlıklarını Kürdistan’da çekilene kadar savaşmaya devam edeceğini ve bu kararın Xoybun emri dahilinde olduğunu söyleyerek tekliflerini red etmişti.

Kemalist devlet, Kürdün bu kararlı özgürlük tavırlarını bertaraf etme ve onları teslim alıp cumhuriyetin denetiminde tutmayı amaçlamaktaydı. Bunu farkına varan Xoybûn örgütü, TC Devletinin; genel af ilanının bir kandırmadan ibaret olduğunu söyleyerek kitleleri gelebilecek saldırılara karşı uyarma ve örgütlemeye başlar. Askeri sorumlu olarak İhsan Nuri ve Ağrı Valiliğine Biroyê Heskê Telli görevlendirilir. Dört yıl süren bu kanlı savaşta büyük acılar yaşanır. İşgalci Kemalist güçler başta Xoybun Örgütü savaşçıları olmak üzere, Ağrı halkına büyük bir katliam yapmaktan çekinmezler. Giderek sivil insanları katledip, daha sonra Zilan Vadisini de yaşayan suçsuz on binlerce insanımızı öldürürler. Bu katliamlarda, yeni Türk Devletine, karşılıksız maddi destek sunan, yeni kurulan Lenin’in sosyalist Sovyet’leri, sundukları destek ve Kürd katliamına göz yumdukları unutulmamalıdır. “ Türkiye’de, İran ve Kuzey Irak’ta “Kürdistan’a Özgürlük” sloganı altında çıkan bu ayaklanma eğilimini İngiltere tarafından finans edilerek kışkırtılmıştır. Amaç Sovyetler Birliğine karşı askeri bir üs, bir tampon devlet kurulmasıdır.” *(A.E.A.sahife 142)

Böyle bir alıntıyı, Sömürgeci işgalciler ve Sosyalist geçinen devletler hariç, Hitler Almanya’sı dahil hiç bir faşist yönetimi yapmış değildir. Kürdün devletleşme isteği olunca, sömürgeciler sistem tanımaz yavşaklığın daniskasını yaptılar, yapmaya devam ettiler. Sovyetler, Kürt’lerin özgürlük taleplerine karşın hep Türk hükümetini desteklediler.

Aynı şekilde 1946, 1947 yıllarında Mahabad Kürd Cumhuriyeti’ne verdikleri sözü tutmamış ve İran’ı desteklemişlerdir. Yakın tarihimizde Sovyetlerin Kürde dost olmayan politikasını en iyi gören liderin sosyalist olmayan “ Feodal” Mustafa Barzani olduğunun altı kalın çizgilerle çizilmelidir.

Bugün Rojava’da sürdürülen özgürlük mücadelesinde, Suriye Devleti ile ittifakları olan Rusların Afrin’de yaptıkları ile eski ataları Sovyetlerin 4 parça Kürdistan’da yaptıkları arasındaki benzerlikten dersler çıkarılmalı ve Ruslar’ın dost olmayan siyasetleri unutulmamalıdır.

Xoybun Örgütünün kurucu ve yönetici kadroları Rojava'da sağlam bir temel attıklarını söylemek yerinde bir tespittir. Başta Bedirhan kardeşler olmak üzere, Osman Sabri, Cigerxwin, Kadri Cemil paşa,Dr Nuretin Zaza ve Nuri Dersimi gibi önemli şahsiyetlerin buradaki yurtsever duyguların gelişmesine katkı sundukları tartışmasızdır.

Aynı zamanda 1980 sonrası Kuzey ve Güney Kürdistan’ından gelen birçok örgütlü kadrolar buradaki yurtsever halk üzerinde iyi bir etkisinin de olduğu bir başka gerçekliktir. Rojava’da oluşan mevcut kazanımı, geçmişten gelen potansiyel değerlerden koparmak, belli güçlere ve kişilere bağlamak red ve inkar anlamı taşımaktadır. Bu sorunun çözümünü sadece, tek taraflı, PKK ve PYD güçlerinden beklemek, büyük bir eksiklik olacaktır. Kürd halkının bu denli vahşi koşullarda geçtiği bir dönemde böylesi ağır bir sorunu tek bir partinin inisiyatifine bırakmak büyük bir aymazlıktır. Tüm Kürd örgütlerinin ortak davranmaları bile yetersizlik arz ederken, sömürgeciler ile aralarına sınır koymayan güçler her zaman Afrin’de olduğu gibi,  sonucu belli, bariz bir yanlışlık yapabilirler. Kazanımları birer birer kaybetmek, örgüt ve partilerin değil Kürd halkının kaybı olacağını her Kürd bilmelidir. Rojava ve Başur’daki kayıplar KDP ve PKK’nin degil Kürd Ulusunun kaybı olarak tarihe geçmiştir. Rojava'daki birlik görüşmelerinin başarılı geçmesi, Kürd statüsünün oluşacağı anlamına gelmektedir; bunu sekteye uğratmak isteyen güçler dost güçler olamazlar.

Son KDP ve PKK arasındaki gerginlik, Kürdistani güçleri kendi aralarındaki kavganın önüne geçirmiştir. Bu yeni kışkırtmayı önlemek; öngörü, söylem ve çabasıyla sorumluluk sahibi Mesut Barzani’dir.

 

 

  Bu yazı 410 defa okunmuştur.
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  YAZARIN DİĞER YAZILARI
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Beşiktaş 29 20 5 4 63 30 64 +33
2 Galatasaray 31 19 8 4 61 30 61 +31
3 Fenerbahçe 30 18 7 5 54 31 59 +23
4 Trabzonspor 31 16 7 8 39 30 56 +9
5 Alanyaspor 30 14 9 7 48 29 49 +19
6 Hatayspor 30 14 9 7 51 36 49 +15
7 Gaziantep FK 30 12 7 11 44 34 47 +10
8 Fatih Karagümrük 31 12 10 9 46 38 45 +8
9 Sivasspor 30 9 7 14 37 35 41 +2
10 Göztepe 31 10 11 10 44 42 40 +2
11 Antalyaspor 30 8 7 15 29 36 39 -7
12 Konyaspor 29 9 11 9 35 35 36 0
13 Çaykur Rizespor 30 8 11 11 36 47 35 -11
14 Yeni Malatyaspor 29 7 11 11 37 41 32 -4
15 Kayserispor 30 8 14 8 23 39 32 -16
16 Kasımpaşa 30 8 15 7 33 47 31 -14
17 Başakşehir FK 30 7 14 9 32 48 30 -16
18 MKE Ankaragücü 29 8 16 5 35 49 29 -14
19 BB Erzurumspor 30 6 15 9 28 49 27 -21
20 Gençlerbirliği 29 7 16 6 26 51 27 -25
21 Denizlispor 29 6 16 7 26 50 25 -24
Takım O G M B A Y P AV
1 Giresunspor 28 17 5 6 42 20 57 +22
2 Samsunspor 28 15 4 9 44 26 54 +18
3 Adana Demirspor 28 15 6 7 47 24 52 +23
4 Altay 27 16 9 2 52 29 50 +23
5 Altınordu 27 14 6 7 40 33 49 +7
6 İstanbulspor 28 14 8 6 49 30 48 +19
7 Ankara Keçiörengücü 28 13 8 7 34 20 46 +14
8 Tuzlaspor 28 12 11 5 36 41 41 -5
9 Bursaspor 27 12 11 4 45 41 40 +4
10 Bandırmaspor 27 11 11 5 34 33 38 +1
11 Ümraniyespor 27 10 10 7 32 35 37 -3
12 Boluspor 27 9 13 5 28 30 32 -2
13 Balıkesirspor 27 7 12 8 28 39 29 -11
14 Adanaspor 27 7 13 7 35 40 28 -5
15 Menemenspor 27 6 11 10 29 44 28 -15
16 Akhisarspor 28 7 17 4 29 48 25 -19
17 Ankaraspor 28 4 17 7 22 47 19 -25
18 Eskişehirspor 27 1 18 8 16 62 8 -46
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 31 23 2 6 70 21 75 +49
2 Van Spor 31 17 8 6 51 28 57 +23
3 Sakaryaspor 31 15 4 12 50 29 57 +21
4 Kırşehir Belediyespor 31 16 7 8 44 25 56 +19
5 Kırklarelispor 31 14 5 12 44 25 54 +19
6 Etimesgut Belediyespor 31 15 9 7 51 26 52 +25
7 Bodrumspor 31 15 9 7 64 41 52 +23
8 Turgutluspor 31 15 12 4 40 43 49 -3
9 Tarsus İdman Yurdu 31 12 10 9 49 41 45 +8
10 Serik Belediyespor 31 11 8 12 44 39 45 +5
11 Karacabey Belediyespor 31 12 12 7 40 35 43 +5
12 Pendikspor 31 12 15 4 50 42 40 +8
13 Pazarspor 31 11 15 5 50 53 38 -3
14 Sivas Belediyespor 31 8 10 13 42 40 37 +2
15 1922 Konyaspor 31 9 15 7 38 40 34 -2
16 Bayburt Özel İdare Spor 31 10 17 4 38 52 34 -14
17 Kastamonuspor 31 7 14 10 26 45 31 -19
18 Elazığspor 31 8 18 5 40 62 26 -22
19 Mamak FK 31 6 19 6 28 91 24 -63
20 Kardemir Karabükspor 31 1 28 2 10 91 2 -81
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 25 17 2 6 35 15 57 +20
2 1928 Bucaspor 25 16 2 7 48 16 55 +32
3 Yeşilyurt Belediyespor 25 15 6 4 42 20 49 +22
4 Ofspor 25 12 5 8 37 27 44 +10
5 Arnavutköy Belediye 25 12 6 7 37 25 43 +12
6 Belediye Derincespor 25 10 5 10 36 21 40 +15
7 Artvin Hopaspor 25 9 9 7 35 35 34 0
8 Edirnespor 25 8 9 8 29 30 32 -1
9 Fatsa Belediyespor 25 8 9 8 18 23 32 -5
10 1877 Alemdağspor 25 8 12 5 32 41 29 -9
11 Kızılcabölükspor 25 6 10 9 23 28 27 -5
12 Nevşehir Belediyespor 25 7 13 5 25 27 26 -2
13 Payasspor 25 5 13 7 26 42 22 -16
14 Çankaya FK 25 6 15 4 17 41 22 -24
15 Antalya Kemerspor 25 5 14 6 21 41 21 -20
16 Manisaspor 25 1 15 9 16 45 12 -29
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/04/2021 Alanyaspor vs Gençlerbirliği
 04/04/2021 Başakşehir FK vs Yeni Malatyaspor
 04/04/2021 MKE Ankaragücü vs Antalyaspor (H:1)
 04/04/2021 Kasımpaşa vs Beşiktaş
 05/04/2021 Fenerbahçe vs Denizlispor
 06/04/2021 Fatih Karagümrük vs Hatayspor
 06/04/2021 Göztepe vs Çaykur Rizespor
 06/04/2021 Trabzonspor vs Kayserispor
 07/04/2021 Gençlerbirliği vs BB Erzurumspor
 07/04/2021 Konyaspor vs MKE Ankaragücü
 08/04/2021 Denizlispor - Kasımpaşa Kasımpaşa ligde deplasmandaki son 6 maçında hiç kazanamadı  Denizlispor yenilmez
 08/04/2021 Yeni Malatyaspor - Fenerbahçe Fenerbahçe ligde deplasmandaki son 8 maçında hiç kaybetmedi  Fenerbahçe yenilmez
 08/04/2021 Yeni Malatyaspor - Fenerbahçe Yeni Malatyaspor ligdeki son 10 maçında hiç kazanamadı  Fenerbahçe yenilmez
 10/04/2021 Çaykur Rizespor - Trabzonspor Trabzonspor ligde deplasmandaki son 13 maçında hiç kaybetmedi  Trabzonspor yenilmez
 11/04/2021 Sivasspor - Konyaspor Sivasspor ligde evindeki son 10 maçında hiç kaybetmedi  Sivasspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/04/2021 Menemenspor vs Ümraniyespor
 04/04/2021 Balıkesirspor vs Bandırmaspor
 05/04/2021 Bursaspor vs Altay
 09/04/2021 Ankara Keçiörengücü vs Altınordu
 09/04/2021 Eskişehirspor vs Giresunspor
 09/04/2021 İstanbulspor vs Tuzlaspor
 10/04/2021 Altay vs Boluspor
 10/04/2021 Bandırmaspor vs Menemenspor
 10/04/2021 Samsunspor vs Balıkesirspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 07/04/2021 Bayburt Özel İdare Spor vs Pazarspor
 07/04/2021 Elazığspor vs Sakaryaspor
 07/04/2021 Etimesgut Belediyespor vs Eyüpspor
 07/04/2021 Kardemir Karabükspor vs Kırklarelispor
 07/04/2021 Kastamonuspor vs 1922 Konyaspor
 07/04/2021 Mamak FK vs Bodrumspor
 07/04/2021 Pendikspor vs Karacabey Belediyespor
 07/04/2021 Serik Belediyespor vs Van Spor
 07/04/2021 Sivas Belediyespor vs Kırşehir Belediyespor
 07/04/2021 Turgutluspor vs Tarsus İdman Yurdu
 07/04/2021 Etimesgut Belediyespor - Eyüpspor Etimesgut Belediyespor ligde evindeki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Etimesgut Belediyespor yenilmez
 07/04/2021 Sivas Belediyespor - Kırşehir Belediyespor Kırşehir Belediyespor ligdeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Kırşehir Belediyespor yenilmez
 11/04/2021 Kırşehir Belediyespor - Mamak FK Kırşehir Belediyespor ligdeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Kırşehir Belediyespor yenilmez
 11/04/2021 Kırklarelispor - Turgutluspor Turgutluspor ligdeki son 5 maçında hiç kazanamadı  Kırklarelispor yenilmez
 11/04/2021 1922 Konyaspor - Sivas Belediyespor Sivas Belediyespor ligdeki son 6 maçında hiç kazanamadı  1922 Konyaspor yenilmez
 11/04/2021 Kırklarelispor - Turgutluspor Kırklarelispor ligdeki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Kırklarelispor yenilmez
 11/04/2021 Van Spor - Kardemir Karabükspor Kardemir Karabükspor ligdeki son 9 maçını kaybetti  Van Spor kazanır
 11/04/2021 Pazarspor - Serik Belediyespor Serik Belediyespor ligde deplasmandaki son 10 maçında hiç kazanamadı  Pazarspor yenilmez
 11/04/2021 Kırşehir Belediyespor - Mamak FK Mamak FK ligdeki son 11 maçında hiç kazanamadı  Kırşehir Belediyespor yenilmez
 11/04/2021 Sakaryaspor - Bayburt Özel İdare Spor Sakaryaspor ligdeki son 14 maçında hiç kaybetmedi  Sakaryaspor yenilmez
 11/04/2021 Eyüpspor - Kastamonuspor Eyüpspor ligdeki son 19 maçında hiç kaybetmedi  Eyüpspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 08/04/2021 Arnavutköy Belediye vs Fatsa Belediyespor
 08/04/2021 Artvin Hopaspor vs Nevşehir Belediyespor
 08/04/2021 Belediye Derincespor vs Edirnespor
 08/04/2021 Diyarbekirspor vs Antalya Kemerspor
 08/04/2021 Manisaspor vs Çankaya FK
 08/04/2021 Payasspor vs Ofspor
 08/04/2021 1877 Alemdağspor vs Kızılcabölükspor
 08/04/2021 1928 Bucaspor vs Yeşilyurt Belediyespor
 08/04/2021 Artvin Hopaspor - Nevşehir Belediyespor Artvin Hopaspor ligde evindeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Artvin Hopaspor yenilmez
 08/04/2021 Artvin Hopaspor - Nevşehir Belediyespor Nevşehir Belediyespor ligde deplasmandaki son 5 maçında hiç kazanamadı  Artvin Hopaspor yenilmez
 08/04/2021 Manisaspor - Çankaya FK Çankaya FK ligde deplasmandaki son 6 maçında hiç kazanamadı  Manisaspor yenilmez
HABER ARŞİVİ
GAZETEMİZ
Tüm Anketler
Web sitemize nasıl ulaştınız?
ŞANS OYUNLARI
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI