Diyar BUDAK
  07-01-2021 20:25:00

Xoybun’dan Günümüze!

Dersim’deki kıyım ve toplu ölümlerden kurtulan büyüklerimiz; şahit olduklarını bize sürekli olarak anlatırlardı. Öldürülen insanlarımızdan konu açıldığı zaman vadi aralarında, derelerde ,mağara önlerinde, su kenarlarında öldürülen cesetlerin üzerinde iri gövdeli akbabalardan bahsederlerdi. Çürümüş ölü cesetlerinin üzerine üşüşen bu akbabalar oldukça çeşitli tür ve renklere sahiptiler.

Türk ordusunun öldürdüğü ve kimsenin gömmeye imkan bulamadığı bu sivillerin cesetlerini bu yiyiciler oldukça ürkütücü sesler çıkararak parçalarlarmış.

Bir yazar eski dönem yapılan savaşları “Padişahın orduları İstanbul’dan hareket ettiğinin ikinci günü leş akbaba sürülerini her yerde görmekteydik.

Gerçekten, leş yiyen akbabalar karınlarını doyurmak için padişahın gittiği yol güzergahını gökyüzünden takip etmekteydiler. Sabahın erken saatlerinden akşama kadar bu akbaba sürüleri Padişahı takip edip gittiği yöne doğru uçuyorlardı.”(*O.K.Tsahif 11) şeklinde anlatmıştı.

Yeni kurulan Türkiye cumhuriyeti, Kürdü katletme konusunda ve uyguladığı zulüm ile Osmanlı’yı bin defa arattığı konusunda pek çok Kürd aydını ile hemfikir olduğumuz kanısındayım. Kürdistan’da her hak isteme talebi dün olduğu gibi bugün de en kanlı bir şekilde bastırılmaktadır. Koçgiri, Şeyh Said, Ağrı ve Dersim başta olmak üzere ağır insani suçlar işlendi. Geçen yüz yil ve içinde bulunduğumuz bu yüz TC devletini bu barbarlığına şahittir. Konuyu daha uzatmadan asıl Hoybun örgütünün oluşumuna dönmeliyim.

Xoybûn ismi, istiklal, bağımsızlık, kurtuluş anlamına geldiğini söyleyen bir çok yazarımızın olmasına rağmen, anlamda ortak bir payda bulunmamıştır.

Xoybûn adına uygun ve örgütsel amaçlarını gerçekleştirmek, hedeflerine ulaşmak doğrultusunda oldukça önemli bir tarihsel direnişte bulunmuştur. Kürtçe’nin bir çok lehçesinde Xo, Xu, Xa, Xwe, Xwa kelimelerinin “kendi” anlamına geldiği bilinmektedir. Şimdiye kadar birçok yazar ve ilgili insanlarında yorum yaparak, değerlendirmelerde bulundukları bir gerçektir. Buna ek olarak Xoybûn’dan benim anladığım veya çıkardığım anlam; Xwebûn yani Türkçe anlam olarak “kendin olma veya var olma, varlık yaratmak “kendine gelme” anlamını taşıdığını düşünmekteyim.

Şeyh Said yenilgisi sonrası dağılan Kürd aydınları Kürdistan’ın diğer parçalarındaki kardeşlerinin yanına sığınmak ve orada tekrar güç toplayıp harekete geçmek istiyorlardı. Diger sömürgeci devletlerin denetiminde olan irak, İran ve Suriye parçalarındaki Kürdistan’a geçmişlerdi. 1927’de Lübnan’da sömürgeci devletlerin istihbarat kaynaklarının ulaşamayacakları bir yer olarak gördükleri Bihamdun kasabasında bir araya gelerek aslen Van’lı Ermeni olan Vhan Papazyan’ın evinde yapılmıştı. Toplantıya, başta Bedirhan kardeşler olmak üzere, Osman Sabri, Cigerxwin, Kadri Cemil Paşa, Memduh Selim, Ramanlı Emin, Ali Rıza Efendi, M.Şükrü Sekban, Haco Ağa olmak üzere adını sayamadığım diğer bir kaç Kürd aydını daha katılmışlardı. Bir Ermeni’nin evinde yapılması, Taşnak Örgütü ile dostluğun geliştirilmesine de vesile teşkil etmişti. Böylece, Türkiye Kürdistan’ını ve halkın tam bağımsızlığını amaç edinen Xoybûnu örgütü kurulmuştur.

Temel amaçlarını belirlemek üzere kuruluş kongresinde, Kürdlerin dağınık örgütlü varlıklarını feshederek Xoybon çatısı altında birleşmelerini kabul ederler. Türk işgalcileri çıkarmak için genel bir ayaklanma, bir askeri komutanlık ,başta Pers ve Ermeni halkı olmak üzere iyi ilişkileri geliştirmek. Diğer parçadaki Kürdlere mevcut konumları ile yetinmelerini salık vermek gibi kararlar içermekteydi.Ancak Türk devletinin Ağrı Kürd ayaklanmasına karşılık,İran’a verdigi tavizler sayesinde onlarıda Kürde karşı, savaşmaya ikna edilmiş ve politikalarının sertleşmesini sağlamışlardı..

Xoybun kurulduktan hemen sonra 1927 -1930 yılları arasında Ağri hareketine öncülük eden ulusal bir örgüttür.

Sonuçta 80 uçak ve on binlerce askeri kuşatma ve İran'dan aldıkları destek ile Ağrı’da özgürlük ateşimiz tekrar söndürülmüştü. Xoybun Kürdün tarihine teslim alınmaz varlık mücadelesini Ağrı dağına kazarak ispatlamıştı.Yöneticilerinin bir kısmı öldürülmüş,bazılarında yakalanıp Adana’da bir camide geçici bir mahkeme kurulup 40 kişi idama mahkum edilmiş ve 31 Kürd idam edilmişti. Bugüne kadar hala mezar yerleri ve mahkeme tutanakları kamuoyundan saklanmaktadır.

İkinci dünya savaşı dönemi örgütün varlığı sona ermişti. Görüldüğü gibi cumhuriyetin ilk yıllarında, her birkaç beş yılda bir, Kürd halkının başkaldırıları hep olmuş ve kanla bastırılmıştı. Ankara Hükümeti, Şeyh Said harekatı sonrası Kürdistan bölgesini kapsayan bir” Genel Müfettişlik”kurarak, başına İbrahim Tali adında Mustafa Kemal'in yakın arkadaşı olan bir asker getirilmişti. Oluşabilecek olgular karşısında hazırlıksız yakalanmama ve tedbirlerini önceden almak amaçlı girişimler olduğuna hiçbir şüphe yoktur.

T.C. Devleti hem müfettişlik kurumu ile Kürdlere karşı askeri tedbirler ve asimilasyoncu politikayı teşvik ederken hem de genel af çıkararak, Kürd savaşçıları ve Xoybun’un örgütlü güçleri ile başa çıkmayı amaçlamaktaydı. Doğu illeri birinci umumi müfettişi kendisinin ve Van valisinin imzaladığı bir mektubu İhsan Nuri Paşa’ya gönderip, mücadeleyi bırakması karşılığında kendisine yüklü miktarda para ve istediği ülkede elçilik vaad edilmişti. Ancak Ağrı Başkomutanı İhsan Nuri bunun şahsi bir mesele olmayıp Kürd halkının ulusal bir meselesi olduğunu vurgulayarak, Türk devletinin itiraz ederek,varlıklarını Kürdistan’da çekilene kadar savaşmaya devam edeceğini ve bu kararın Xoybun emri dahilinde olduğunu söyleyerek tekliflerini red etmişti.

Kemalist devlet, Kürdün bu kararlı özgürlük tavırlarını bertaraf etme ve onları teslim alıp cumhuriyetin denetiminde tutmayı amaçlamaktaydı. Bunu farkına varan Xoybûn örgütü, TC Devletinin; genel af ilanının bir kandırmadan ibaret olduğunu söyleyerek kitleleri gelebilecek saldırılara karşı uyarma ve örgütlemeye başlar. Askeri sorumlu olarak İhsan Nuri ve Ağrı Valiliğine Biroyê Heskê Telli görevlendirilir. Dört yıl süren bu kanlı savaşta büyük acılar yaşanır. İşgalci Kemalist güçler başta Xoybun Örgütü savaşçıları olmak üzere, Ağrı halkına büyük bir katliam yapmaktan çekinmezler. Giderek sivil insanları katledip, daha sonra Zilan Vadisini de yaşayan suçsuz on binlerce insanımızı öldürürler. Bu katliamlarda, yeni Türk Devletine, karşılıksız maddi destek sunan, yeni kurulan Lenin’in sosyalist Sovyet’leri, sundukları destek ve Kürd katliamına göz yumdukları unutulmamalıdır. “ Türkiye’de, İran ve Kuzey Irak’ta “Kürdistan’a Özgürlük” sloganı altında çıkan bu ayaklanma eğilimini İngiltere tarafından finans edilerek kışkırtılmıştır. Amaç Sovyetler Birliğine karşı askeri bir üs, bir tampon devlet kurulmasıdır.” *(A.E.A.sahife 142)

Böyle bir alıntıyı, Sömürgeci işgalciler ve Sosyalist geçinen devletler hariç, Hitler Almanya’sı dahil hiç bir faşist yönetimi yapmış değildir. Kürdün devletleşme isteği olunca, sömürgeciler sistem tanımaz yavşaklığın daniskasını yaptılar, yapmaya devam ettiler. Sovyetler, Kürt’lerin özgürlük taleplerine karşın hep Türk hükümetini desteklediler.

Aynı şekilde 1946, 1947 yıllarında Mahabad Kürd Cumhuriyeti’ne verdikleri sözü tutmamış ve İran’ı desteklemişlerdir. Yakın tarihimizde Sovyetlerin Kürde dost olmayan politikasını en iyi gören liderin sosyalist olmayan “ Feodal” Mustafa Barzani olduğunun altı kalın çizgilerle çizilmelidir.

Bugün Rojava’da sürdürülen özgürlük mücadelesinde, Suriye Devleti ile ittifakları olan Rusların Afrin’de yaptıkları ile eski ataları Sovyetlerin 4 parça Kürdistan’da yaptıkları arasındaki benzerlikten dersler çıkarılmalı ve Ruslar’ın dost olmayan siyasetleri unutulmamalıdır.

Xoybun Örgütünün kurucu ve yönetici kadroları Rojava'da sağlam bir temel attıklarını söylemek yerinde bir tespittir. Başta Bedirhan kardeşler olmak üzere, Osman Sabri, Cigerxwin, Kadri Cemil paşa,Dr Nuretin Zaza ve Nuri Dersimi gibi önemli şahsiyetlerin buradaki yurtsever duyguların gelişmesine katkı sundukları tartışmasızdır.

Aynı zamanda 1980 sonrası Kuzey ve Güney Kürdistan’ından gelen birçok örgütlü kadrolar buradaki yurtsever halk üzerinde iyi bir etkisinin de olduğu bir başka gerçekliktir. Rojava’da oluşan mevcut kazanımı, geçmişten gelen potansiyel değerlerden koparmak, belli güçlere ve kişilere bağlamak red ve inkar anlamı taşımaktadır. Bu sorunun çözümünü sadece, tek taraflı, PKK ve PYD güçlerinden beklemek, büyük bir eksiklik olacaktır. Kürd halkının bu denli vahşi koşullarda geçtiği bir dönemde böylesi ağır bir sorunu tek bir partinin inisiyatifine bırakmak büyük bir aymazlıktır. Tüm Kürd örgütlerinin ortak davranmaları bile yetersizlik arz ederken, sömürgeciler ile aralarına sınır koymayan güçler her zaman Afrin’de olduğu gibi,  sonucu belli, bariz bir yanlışlık yapabilirler. Kazanımları birer birer kaybetmek, örgüt ve partilerin değil Kürd halkının kaybı olacağını her Kürd bilmelidir. Rojava ve Başur’daki kayıplar KDP ve PKK’nin degil Kürd Ulusunun kaybı olarak tarihe geçmiştir. Rojava'daki birlik görüşmelerinin başarılı geçmesi, Kürd statüsünün oluşacağı anlamına gelmektedir; bunu sekteye uğratmak isteyen güçler dost güçler olamazlar.

Son KDP ve PKK arasındaki gerginlik, Kürdistani güçleri kendi aralarındaki kavganın önüne geçirmiştir. Bu yeni kışkırtmayı önlemek; öngörü, söylem ve çabasıyla sorumluluk sahibi Mesut Barzani’dir.

 

 

  Bu yazı 6426 defa okunmuştur.
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  YAZARIN DİĞER YAZILARI
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 38 33 2 3 92 26 102 +66
2 Fenerbahçe 38 31 1 6 99 31 99 +68
3 Trabzonspor 38 21 13 4 69 50 67 +19
4 Başakşehir FK 38 18 13 7 57 43 61 +14
5 Kasımpaşa 38 16 14 8 62 65 56 -3
6 Beşiktaş 38 16 14 8 52 47 56 +5
7 Sivasspor 38 14 12 12 47 54 54 -7
8 Alanyaspor 38 12 10 16 53 50 52 +3
9 Çaykur Rizespor 38 14 16 8 48 58 50 -10
10 Antalyaspor 38 12 13 13 44 49 49 -5
11 Gaziantep FK 38 12 18 8 50 57 44 -7
12 Adana Demirspor 38 10 14 14 54 61 44 -7
13 Samsunspor 38 11 17 10 42 52 43 -10
14 Kayserispor 38 11 15 12 44 57 42 -13
15 Hatayspor 38 9 15 14 45 52 41 -7
16 Konyaspor 38 9 15 14 40 53 41 -13
17 MKE Ankaragücü 38 8 14 16 46 52 40 -6
18 Fatih Karagümrük 38 10 18 10 49 52 40 -3
19 Pendikspor 38 9 19 10 42 73 37 -31
20 İstanbulspor 38 4 27 7 27 80 16 -53
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 34 24 7 3 77 31 75 +46
2 Göztepe 34 21 6 7 60 20 70 +40
3 Sakaryaspor 34 17 8 9 50 35 60 +15
4 Bodrumspor 34 15 7 12 43 22 57 +21
5 Çorum FK 34 16 10 8 55 36 56 +19
6 Kocaelispor 34 16 11 7 48 41 55 +7
7 Boluspor 34 15 11 8 33 35 53 -2
8 Gençlerbirliği 34 13 9 12 39 33 51 +6
9 Bandırmaspor 34 13 10 11 49 32 50 +17
10 Erzurumspor FK 34 12 11 11 30 34 44 -4
11 Ümraniyespor 34 12 15 7 40 47 43 -7
12 Manisa FK 34 9 12 13 40 40 40 0
13 Keçiörengücü 34 10 14 10 34 43 40 -9
14 Adanaspor 34 11 17 6 28 45 39 -17
15 Şanlıurfaspor 34 9 14 11 32 37 38 -5
16 Tuzlaspor 34 9 14 11 35 47 38 -12
17 Altay 34 5 25 4 16 76 10 -60
18 Giresunspor 34 2 28 4 16 71 7 -55
Takım O G M B A Y P AV
1 Esenler Erokspor 36 26 5 5 83 29 83 +54
2 Van Spor FK 36 24 6 6 63 37 75 +26
3 Bucaspor 1928 36 21 5 10 54 25 73 +29
4 1461 Trabzon FK 36 21 6 9 71 39 72 +32
5 Ankaraspor 36 15 8 13 45 35 58 +10
6 Yeni Mersin İdman Yurdu 36 16 10 10 50 36 58 +14
7 Beyoğlu Yeniçarşıspor 36 15 14 7 47 38 52 +9
8 Karacabey Belediye Spor 36 13 11 12 43 37 51 +6
9 Ankara Demirspor 36 15 16 5 43 46 50 -3
10 Diyarbekir Spor 36 12 15 9 39 41 45 -2
11 Kırklarelispor 36 11 14 11 33 41 44 -8
12 Altınordu 36 10 13 13 45 39 43 +6
13 Hes İlaç Afyonspor 36 10 14 12 25 38 42 -13
14 Serik Belediyespor 36 10 16 10 29 45 40 -16
15 Nazilli Belediyespor 36 11 16 9 38 57 39 -19
16 Zonguldak Kömürspor 36 11 17 8 41 57 38 -16
17 Kırşehir Futbol SK 36 5 23 8 38 76 23 -38
18 Bursaspor 36 6 22 8 28 64 23 -36
19 Adıyaman FK 36 4 25 7 28 63 19 -35
Takım O G M B A Y P AV
1 Kepezspor FAŞ 28 22 2 4 67 18 70 +49
2 Aliağa Futbol A.Ş. 28 19 0 9 60 18 66 +42
3 Ayvalıkgücü Belediyespor 28 15 6 7 40 25 52 +15
4 52 Orduspor FK 28 14 7 7 40 28 49 +12
5 İnegöl Kafkas GK 28 13 7 8 37 30 47 +7
6 Edirnespor 28 13 10 5 45 28 44 +17
7 Mardin 1969 Spor 28 12 11 5 40 34 41 +6
8 K.Çekmece Sinopspor 28 10 10 8 41 31 38 +10
9 Karabük İdmanyurdu Spor 28 10 13 5 27 44 35 -17
10 Artvin Hopaspor 28 9 12 7 33 29 34 +4
11 Talasgücü Belediyespor 28 10 14 4 34 45 34 -11
12 Kırıkkalegücü FK 28 8 15 5 31 42 29 -11
13 Gümüşhanespor 28 4 14 10 25 49 22 -24
14 Malatya Arguvanspor 28 3 21 4 21 57 13 -36
15 Tarsus İdman Yurdu 28 2 22 4 20 83 10 -63
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 26/05/2024 Fenerbahçe 6 - 0 İstanbulspor
 26/05/2024 Hatayspor 2 - 0 Çaykur Rizespor
 26/05/2024 Adana Demirspor 2 - 6 Başakşehir FK
 26/05/2024 Trabzonspor 4 - 2 MKE Ankaragücü
 26/05/2024 Pendikspor 0 - 1 Gaziantep FK
 26/05/2024 Konyaspor 1 - 3 Galatasaray
 26/05/2024 Kasımpaşa 2 - 1 Beşiktaş
 25/05/2024 Sivasspor 2 - 1 Kayserispor
 25/05/2024 Fatih Karagümrük 3 - 1 Samsunspor
 24/05/2024 Alanyaspor 1 - 1 Antalyaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 11/05/2024 Kocaelispor 0 - 2 Sakaryaspor
 11/05/2024 Erzurumspor FK 0 - 4 Eyüpspor
 11/05/2024 Boluspor 2 - 1 Çorum FK
 11/05/2024 Göztepe 1 - 1 Bodrum FK
 11/05/2024 Adanaspor 1 - 0 Bandırmaspor
 11/05/2024 Tuzlaspor 1 - 1 Gençlerbirliği
 11/05/2024 Şanlıurfaspor 2 - 0 Manisa FK
 10/05/2024 Giresunspor 1 - 2 Ümraniyespor
 10/05/2024 Keçiörengücü 1 - 1 Altay
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 Hük. Bursaspor 3 - 0 Van Spor FK
 04/05/2024 Altınordu 3 - 3 Sincan Belediyesi Ankaraspor
 04/05/2024 Bucaspor 1928 3 - 1 Diyarbekir Spor
 04/05/2024 Serik Belediyespor 0 - 6 Esenler Erokspor
 04/05/2024 Beyoğlu Yeniçarşıspor 3 - 1 Karacabey Belediye Spor
 04/05/2024 Adıyaman FK 4 - 1 Hes İlaç Afyonspor
 04/05/2024 Ankara Demirspor 5 - 2 Yeni Mersin İdman Yurdu
 04/05/2024 Kırklarelispor 1 - 3 Zonguldak Kömürspor
 04/05/2024 Kırşehir Futbol SK 4 - 5 1461 Trabzon FK
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 27/04/2024 Malatya Arguvanspor 3 - 4 Talasgücü Belediyespor
 27/04/2024 Gümüşhanespor 2 - 4 Kepezspor FAŞ
 27/04/2024 Artvin Hopaspor 0 - 1 52 Orduspor FK
 27/04/2024 Mardin 1969 Spor 4 - 2 İnegöl Kafkas GK
 27/04/2024 Tarsus İdman Yurdu 1 - 1 Karabük İdmanyurdu Spor
 27/04/2024 Ayvalıkgücü Belediyespor 1 - 0 Edirnespor
 27/04/2024 Aliağa Futbol A.Ş. 6 - 3 Kırıkkalegücü FK
HABER ARŞİVİ
GAZETEMİZ
Tüm Anketler
Web sitemize nasıl ulaştınız?
ŞANS OYUNLARI
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI