|
Bir süredir Alman edebiyatının sürgün yazar ve düşünürlerini okuyorum. Bertold Brecht'ten Alfred Döblin'e, Walter Benjamin'den Thedor Adorno'ya kadar... Çoğunun öyküsü aynı:
Şu ya da bu nedenle katiline âşık olmuş, ona alkış tutarken vicdanının sesini susturmuş kitlelere, "Uçmuyorsunuz, uçuruma düşüyorsunuz" diyecek cesareti göstermek, bu nedenle hedef gösterilmek, polis baskını ve tutuklanma, ülkeyi terk etmek zorunda kalma ve ülkesinde yasaklanıp hain ilan edilme...
Her şeyi geride bırakıp başka bir diyarda hayata sil baştan başlamak, kendi dilinde yasaklı iken başka bir dilde kendini yeniden kanıtlamak hiç de kolay değildir. Nitekim Nazi dönemi sürgünlerine baktığımızda aralarında Thomas Mann gibi gittiği ülkede muhalefete radyo programlarıyla devam eden de var, Armin Wegner gibi Hitler'e mektup yazarak ikna edebileceğini sananlar da... Hannah Arendt gibi göçtüğü ülkenin vatandaşı olarak oranın toprağına gömülenler de var, Stefan Zweig gibi göçmenliğe dayanamayıp intihar edenler de...
Özgürüz Radyo'daki "Türkiye Nereye" programı için Aslı Erdoğan'la buluşup söyleştik. Bugün dinleyeceğiniz söyleşide, iki sürgün, Berlin'in bir parkında sürgünü, sürgünlüğü konuştuk.
Aslı, Türk edebiyatının son kuşakta yetiştirdiği en değerli kalemlerden biri... Cenevre'de Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi'nde çalışmış bir fizikçi; öyküleri, romanları, düzyazıları dünya dillerine çevrilmiş, Avrupa'nın önemli ödüllerini almış bir yazar... 2016'da Özgür Gündem'de yazdığı yazılar nedeniyle örgüt propagandası ile suçlandı, hapsedildi, 133 günlük tutukluluktan sonra salıverildi. Bir süredir Almanya'da yaşıyor. Haksızlığın ruhunda açtığı yaralar ve cezaevinde tetiklenen sağlık sorunlarıyla boğuşuyor. Aslı'yla söyleşirken son dönem okuduğum sürgün Alman yazarların biyografilerini, eserlerini düşündüm. Ve Aslı'nın sorusu takılıp kaldı aklıma: "Bir ülke, bu kadar kolay mı harcar yazarını...?"
Harcadığı sadece yazarı mıdır; ona onu anlatan bir hayat damarı mı? Son tahlilde harcanan, sürülen müdür, süren mi?
Almanya, bugün baştacı ettiği sürgünleri ve tarihe gömdüğü diktatörüyle veriyor cevabı...
|
