Ali YILDIRIM
  26-10-2020 11:27:00

ALEVİ COĞRAFYASININ BOYUTLARI

Alevi inanç ve kültürü tarih boyunca yaşamış olduğu tüm baskı, zulüm ve kıyım politikalarına karşı çok büyük bir coğrafyada varlığını sürdürmektedir. Anadolu'nun en doğusundan Balkanlara kadar uzanan geniş bir alana yayılan Alevilik başka din ve inançlara karşı insani yaklaşımı ile barış içerisinde birlikte yaşamayı gerçekleştirmekte zorluk çekmemiştir.

Alevi yolu kendi temel esaslarının yanısıra üzerinde yer aldığı coğrafyanın değerlerini de bünyesine alarak daha da zenginleşip kökleşmiştir. Alevilik genetiğine uyum gösteren her bir yerel unsuru özümseyerek yaşama güç ve alanını daha da sağlam kılmıştır.

Bir çok bölgede Alevi kutsal mekanları çok taraflı inanç merkezi olarak farklı inanç mensuplarınca da bu nedenle saygı görüp takdis edilmiştir. Kutsalın içiçe geçmesi durumu kadim inançların esas unsurların farklı adlarla çağrılmasına rağmen özünün bir olmasından ileri gelir. Sözgelimi Hacı Bektaş Dergahı yakın zamanlara kadar bir başka ermişe atfen bölge Hıristiyanlarıca da ziyaret ediliyor ve büyük saygı görüyordu.

Alevilikte kutsalın bilgisi ile hayatın bilgisi bütünleşiktir.

Bu nedenledir ki dünyevi bir karakter gösteren Alevi inanç pratiklerinin yanısıra hayata dair tüm bilgilerinde biriktirilip dolaşıma sokulan mekanlar olmuştur inanç merkezleri.

Hayatın ve dünyanın bilgisi insanların çeşitli hastalıklarının tedavisinde, hastalanan hayvanların iyileştirilmesinde, bağ, bahçe, tarım işlerine dair tecrübelerde, mevsimlere, iklime ve hava durumlarına dair öngörülerde çok somut işlevler görmüştür.

Alevilik kutsalın içinde yaşamak, kutsalın bir parçası haline gelmektir bu boyutuyla. Doğal ve doğa inançlarının temel özelliklerini Alevi yoluna dair her bir ritüelde de görmemiz mümkündür.

Alevilik insanın eşitlikçi doğal durumunun bir inançsal ifadesidir. O nedenledir ki her türlü hiyerarşinin, her türlü iktidarın dışındadır. Bu varoluş hali Aleviliğin kutsal anlayışını şekillendirir. Alevi yolunda kutsalla ilişki ekmek yer su içer gibi doğal bir şekilde gelişir.

Alevi inancında kutsal ve dolayısıyla kutsal mekan olgusu Alevi cana hükmeden, onu baskılayan otoriteryen bir nitelik taşımaz, tam tersine onu özgürleştiren, hayata bağlayan, yaşamı anlamlandıran bir karakter gösterir.

Alevi yolunda şu bilinç açık ve nettir: Gerek doğal kutsal mekanların gerekse insan eliyle inşa edilen kutsal mekanların anlam ve varlığı tümüyle insan varlığına bağlıdır. Kutsal, insan doğasının farklı ihtiyaçlarına cevap vermek üzere inşa edilmişse, esas olarak eşitlikçi toplumun kutsalını başka türlü tasavvur etmek de mümkün olmamalıdır.

İnsan zaman ve mekan üzerinde tezahür eder. Bu anlamıyla Alevilik zamansız ve mekansız bir varlığa, bir duruma, bir olaya inancında, anlatısında, mitolojisinde yer vermez. Somutluk, elle tutulur olma, dokunabilme fiilen gerçekleşmese bile illa ki olasılıklar dahilinde yer almalıdır.

Zaman ve mekan ötesine geçen Hızır gibi erenler, ulular, ermişler sonuç olarak kerametlerini elle tutulur bir dünyada gerçekleştirirler. Bu durumda reel ve rasyonel boyutun dışına çıkan bir ermişten değil, ete kemiğe bürünmüş bir gerçekliktir kerametin öznesi.

İnsan insanın Hızırıdır ifadesi bu düşünce tarzını çok yalın ve olağanüstü bir derinlikte dile getirir.

Bu kadar geniş bir coğrafi alana yayılan ve bu kadar büyük baskılara maruz kalan bir inanç/kültür kendisini nasıl var edebilmiştir?

Farklılıkları zenginlik olarak niteleyip "yol bir, sürek binbir" diyerek bütünlüklü bir Alevi inanç/kültüründen sözedebiliyorsak bir gizil tarihsel yapılanmanın varlığı gerekmez mi?

Bu varoluşun bir sırrı var mıdır?

Acaba "Kutsal" mekanlar ve mekanlarda üretilen kutsal "bilgiler" bu sır konusunda bize ne söyler?

Sırrı sır edenin demine hü ifadesi ile kastedilenler kimlerdir?

Erenlerle evliyalarla dergahlarla pirlerle somut bir muhabbet içerisinde olan Alevi can gerçekliğin bilincinin dışına çıkarak metafizik alanında mı yürüyüşünü sürdürür?

Kuşkusuz Alevilik farklı tarihsel konaklarda kendini tekrar tekrar yenileyerek, somut ihtiyaçlar karşısında somut çözümler geliştirerek tarihsel bir insanlık kültür ve mirası olarak günümüze ulaşmıştır. Özü aynı kalsa da tarihin derinliklerinde Aleviliğin farklı görünümlerinin bulunmuş olması muhakkaktır. Bugün tarihte yaşanmışlıklarla ilgili elbette bir tercih yapamayız.

Bu durumda esas olan ALEVİLİĞİN ÖZÜnü görmek, bilmek, anlamak ve onu klavuz edinmek olmalıdır.

Bozatlı Hızır Yardımcımız olsun!

Ali Yıldırım

 

 

 

 

 

 

 

  Bu yazı 6509 defa okunmuştur.
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  YAZARIN DİĞER YAZILARI
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 31 27 1 3 69 20 84 +49
2 Fenerbahçe 31 26 1 4 83 27 82 +56
3 Trabzonspor 31 16 11 4 54 41 52 +13
4 Beşiktaş 31 14 12 5 41 37 47 +4
5 Kasımpaşa 31 13 11 7 55 55 46 0
6 Çaykur Rizespor 31 13 12 6 40 47 45 -7
7 Başakşehir FK 31 12 12 7 39 36 43 +3
8 Antalyaspor 31 10 9 12 36 34 42 +2
9 Alanyaspor 31 10 9 12 41 42 42 -1
10 Sivasspor 31 10 10 11 37 43 41 -6
11 Adana Demirspor 31 9 10 12 48 43 39 +5
12 Samsunspor 31 10 14 7 35 41 37 -6
13 Kayserispor 31 10 12 9 36 45 36 -9
14 MKE Ankaragücü 31 7 11 13 37 40 34 -3
15 Hatayspor 31 7 12 12 36 41 33 -5
16 Konyaspor 31 7 12 12 32 45 33 -13
17 Gaziantep FK 31 8 16 7 34 47 31 -13
18 Fatih Karagümrük 31 7 15 9 34 39 30 -5
19 Pendikspor 31 7 15 9 34 61 30 -27
20 İstanbulspor 31 3 21 7 22 59 13 -37
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 29 22 6 1 68 25 67 +43
2 Göztepe 29 18 6 5 50 18 59 +32
3 Sakaryaspor 29 14 7 8 43 30 50 +13
4 Çorum FK 29 14 8 7 47 30 49 +17
5 Kocaelispor 29 14 8 7 43 34 49 +9
6 Bodrumspor 29 13 7 9 36 19 48 +17
7 Bandırmaspor 29 12 8 9 44 25 45 +19
8 Gençlerbirliği 29 11 7 11 34 28 44 +6
9 Boluspor 29 12 10 7 27 32 43 -5
10 Erzurumspor FK 29 11 8 10 28 25 40 +3
11 Ümraniyespor 29 9 13 7 33 41 34 -8
12 Şanlıurfaspor 29 8 12 9 26 30 33 -4
13 Keçiörengücü 29 8 12 9 25 35 33 -10
14 Manisa FK 29 7 11 11 34 35 32 -1
15 Tuzlaspor 29 8 14 7 30 44 31 -14
16 Adanaspor 29 9 16 4 23 41 31 -18
17 Altay 29 5 21 3 13 65 15 -52
18 Giresunspor 29 2 23 4 13 60 7 -47
Takım O G M B A Y P AV
1 Esenler Erokspor 32 22 5 5 69 27 71 +42
2 Bucaspor 1928 32 20 3 9 50 19 69 +31
3 Van Spor FK 31 20 5 6 51 31 66 +20
4 1461 Trabzon FK 32 18 6 8 59 33 62 +26
5 Ankaraspor 32 15 6 11 40 26 56 +14
6 Yeni Mersin İdman Yurdu 32 15 7 10 43 27 55 +16
7 Beyoğlu Yeniçarşıspor 32 13 13 6 40 32 45 +8
8 Karacabey Belediye Spor 32 11 10 11 33 30 44 +3
9 Ankara Demirspor 32 13 14 5 35 34 44 +1
10 Diyarbekir Spor 32 11 13 8 33 33 41 0
11 Kırklarelispor 33 10 13 10 26 35 40 -9
12 Altınordu 32 9 12 11 37 32 38 +5
13 Nazilli Belediyespor 33 11 14 8 37 50 38 -13
14 Serik Belediyespor 32 9 13 10 28 34 37 -6
15 Hes İlaç Afyonspor 32 8 13 11 18 34 35 -16
16 Zonguldak Kömürspor 32 8 16 8 31 52 29 -21
17 Kırşehir Futbol SK 33 5 21 7 29 65 22 -36
18 Bursaspor 32 5 19 8 23 54 20 -31
19 Adıyaman FK 32 3 23 6 21 55 15 -34
Takım O G M B A Y P AV
1 Kepezspor FAŞ 25 20 1 4 60 13 64 +47
2 Aliağa Futbol A.Ş. 26 18 0 8 53 14 62 +39
3 52 Orduspor FK 26 13 7 6 36 25 45 +11
4 Ayvalıkgücü Belediyespor 25 12 6 7 32 22 43 +10
5 İnegöl Kafkas GK 25 11 6 8 27 24 41 +3
6 Edirnespor 25 12 9 4 39 24 40 +15
7 Mardin 1969 Spor 25 11 10 4 35 30 37 +5
8 K.Çekmece Sinopspor 26 10 10 6 36 26 36 +10
9 Artvin Hopaspor 25 9 9 7 32 24 34 +8
10 Karabük İdmanyurdu Spor 25 9 12 4 22 38 31 -16
11 Talasgücü Belediyespor 25 8 14 3 26 39 27 -13
12 Kırıkkalegücü FK 25 7 13 5 24 31 26 -7
13 Gümüşhanespor 25 4 12 9 21 41 21 -20
14 Malatya Arguvanspor 25 2 19 4 12 46 10 -34
15 Tarsus İdman Yurdu 25 2 20 3 16 74 9 -58
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 12/04/2024 Trabzonspor vs Sivasspor
 13/04/2024 Kasımpaşa vs Konyaspor
 13/04/2024 MKE Ankaragücü vs Gaziantep FK
 13/04/2024 Adana Demirspor vs Kayserispor
 13/04/2024 Beşiktaş vs Samsunspor
 14/04/2024 Pendikspor vs Başakşehir FK
 14/04/2024 Çaykur Rizespor vs Antalyaspor
 14/04/2024 Hatayspor vs İstanbulspor
 14/04/2024 Fatih Karagümrük vs Fenerbahçe
 15/04/2024 Alanyaspor vs Galatasaray
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 12/04/2024 Manisa FK vs Eyüpspor
 13/04/2024 Keçiörengücü vs Gençlerbirliği
 13/04/2024 Boluspor vs Ümraniyespor
 13/04/2024 Altay vs Çorum FK
 14/04/2024 Tuzlaspor vs Göztepe
 14/04/2024 Şanlıurfaspor vs Bandırmaspor
 14/04/2024 Kocaelispor vs Giresunspor
 15/04/2024 Erzurumspor FK vs Sakaryaspor
 15/04/2024 Adanaspor vs Bodrum FK
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 13/04/2024 Esenler Erokspor vs Bursaspor
 13/04/2024 Karacabey Belediye Spor vs Ankaraspor
 13/04/2024 Yeni Mersin İdman Yurdu vs Nazilli Belediyespor
 14/04/2024 1461 Trabzon FK vs Bucaspor 1928
 14/04/2024 Diyarbekir Spor vs Beyoğlu Yeniçarşıspor
 14/04/2024 Hes İlaç Afyonspor vs Ankara Demirspor
 14/04/2024 Kırklarelispor vs Serik Belediyespor
 14/04/2024 Van Spor FK vs Altınordu
 14/04/2024 Zonguldak Kömürspor vs Adıyaman FK
 14/04/2024 Diyarbekir Spor - Beyoğlu Yeniçarşıspor Diyarbekir Spor ligdeki son 7 maçında hiç kazanamadı  Beyoğlu Yeniçarşıspor yenilmez
 14/04/2024 Hes İlaç Afyonspor - Ankara Demirspor Ankara Demirspor ligde deplasmandaki son 6 maçında hiç kazanamadı  Hes İlaç Afyonspor yenilmez
 17/04/2024 Van Spor FK - Ankaraspor Ankaraspor ligde deplasmandaki son 6 maçında hiç kazanamadı  Van Spor FK yenilmez
 17/04/2024 Van Spor FK - Ankaraspor Van Spor FK ligde evindeki son 7 maçını kazandı  Van Spor FK kazanır
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 14/04/2024 Artvin Hopaspor vs Karabük İdmanyurdu Spor
 14/04/2024 Ayvalıkgücü Belediyespor vs Kırıkkalegücü FK
 14/04/2024 Gümüşhanespor vs Aliağa Futbol A.Ş.
 14/04/2024 K.Çekmece Sinopspor vs Talasgücü Belediyespor
 14/04/2024 Malatya Arguvanspor vs İnegöl Kafkas GK
 14/04/2024 Mardin 1969 Spor vs Kepezspor FAŞ
 14/04/2024 Tarsus İdman Yurdu vs Edirnespor
 14/04/2024 Artvin Hopaspor - Karabük İdmanyurdu Spor Karabük İdmanyurdu Spor ligde deplasmandaki son 5 maçında hiç kazanamadı  Artvin Hopaspor yenilmez
 14/04/2024 Artvin Hopaspor - Karabük İdmanyurdu Spor Artvin Hopaspor ligde evindeki son 7 maçında hiç kaybetmedi  Artvin Hopaspor yenilmez
HABER ARŞİVİ
GAZETEMİZ
Tüm Anketler
Web sitemize nasıl ulaştınız?
ŞANS OYUNLARI
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI