Ali Rıza AKSIN
  Güncelleme: 19-08-2020 20:39:00   19-08-2020 19:22:00

TURNA /ALİ

"Turnalar Ali’mi görmediniz mi?"

Aleviler habire Ali'yi sorarlar. Kimdir bu Ali?

Kaybedilen, yassı çekilen, bir türlü unutulamayan Ali kimdir?

Bu arayışta, bu soruşta, bir suçluluk, bir riya, bir pişmanlık var gibi.

Ali'yle aynı soydan, aynı kandan, aynı dilden gelenlerden göremediğimiz bir acı, bir serzeniş, bir kendini paralama halidir bu.

Yana yakıla aradığımız, uçan kuştan, esen yelden sorduğumuz, üstüne türkü yaktığımız Ali kim?

Bu soruya verilecek yanıt bizi tarihin derinliklerindeki Ali’ye götürecektir. Turna, saflığın, bereketin, mutluluğun, refahın müjdeleyicisi sayıldığı gibi, temizliğin, vefanın, sadakatin, sabrın, kardeşliğin, özgürlüğün ve onurun dasimgesi olarak kabul edilir. Turna tek eşli, sadık bir kuştur. Sürü içinde bile eşi ile uçar. Harama gözü kaymaz. Dahası, eşi ölen turna hayata küser, yaşamına son verir, adeta intihar eder.

Üstelik ötüşü de acılıdır, gönül telini titretir. O öttükçe “Ali’nin sesi” duyulur. Kim bu Ali?

Tarihin derinliklerinde kaybettiğimiz Ali olmasın mı? Turnanın avazıyla özdeştirdiğimiz Alimiz olmasın mı?

Çünkü turna, kutsallığı, melekliği, tanrıyı sembolüze edegelmiştir.

Bir de turnalar komünaldır; sen ben kavgası bilmezler. Uçuşları bile ters V şeklindedir. Bu uçuş formu, hem havayı yaracak, hem de öndekinin kanat çırpışı ile oluşan hava akımı en arkadakini dinlendirecektir. Yorulan arkaya geçer. Turnalar, Alevilik kültüründe önemli bir yere sahipler.

Alevilikte ve Bektaşilikte güvercin ve turnanın kutsal olduğuna inanılır.

Bu kuşlar, Aleviliğin simgesi haline gelmiş, cem ve semlerde önemli bir yer tutarlar. Özellikle "Ali’yi" temsil ettiğine inanılır ve turnaların normal bir kuş olmadığı düşünülür. Turnalar, o estetikleri ve endamları ile baş tacı edilen kuşlar arasında ilk sırayı alırlar.

Bu özellikleri ile Amerikan yerlilerinin totemlerinde, Rus şarkılarında, yerli dans kültüründe ve Yunan mitlerinde karşımıza çıkarlar. Turnaların diğer bir özelliği ise, çiftleşme esnasında birbirlerini etkilemek için ilginç hareketlerde bulunmalarıdır. İki adet yumurta yaparlar. Eşler sırasıyla kuluçkaya yatarak bir birlerine yardımcı olurlar. Sürü halinde uçarlar. Genelde göç ederlerken ’’V’’şeklinde bir görüntü yansıtırlar. Turna havada en uzun kalan kuş olduğu için haberci diye algılanmıştır. "Ali" ondan sorulmuş, sevgili ondan sorulmuş, sıla ondan sorulmuştur.

"Pir Sultan’ım eydür konup göçelim Gelin kevser şarabından içelim Ali’nin uğruna serden geçelim Turnalar Ali’mi görmediniz mi?"

"Allı Durnam Bizim Ele Varırsan Şeker Söyle, Kaymak Söyle, Bal Söyle Eğer Bizi Sual Eden Olursa Boynu Bükük, Benzi Soluk Yar Söyle"

"Bitti m'ola Sam ilinin hurmasi Gitti m'ola ala gözün sürmesi Bagdat'in Basra'nin telli turnası Turna yardan haber geldi eylenme"

Turnaların Ali'ye benzetilmesi, doğayı kutsayan Aleviliğin Ay kültü ile olan ilişkisindendir. Ay, bereketin, toprağın, kadının, yardımlaşmanın, eşitliğin sembolüdür. "Ay Ali, Gün Muhammed" söylencesinin değişik çağlarda, değişik simgelerle ifade edilişidir.

Bazan Ali güneş kültünü önemseyenlerin aslanı olur. Güneşin, yani ışığın koruyucusu görevini yüklenir.

Mezopotamya'nın ve Ortadoğu'nun antik medeniyetlerinde Güneş ile aslan hep yan yanadır.

Ezidilerde Ay, yılan simgesi ile güneşin emrine girip baş melek konumuna yükselir. Ocaklara, evlere, dergahlara bekçi olur. Güneş kültüne kurban edilen Aydır. Mezopotamyada, Anadoluda, Ortadoğu’da ihanet edip öldürdüğümüz Şahmerandır.

Sümerler'de Ali, Hava Tanrısı Enlil'dir. Kanatlıdır. Aslan, kuş görünümündedir. Hititlerde yağmuru yağdıran ve rızık dağıtan Gök-Fırtına tanrısı Tarhundur. Hurrilerde aynı özelliklerle Tanrı Teşup olarak karşımıza çıkar. Yunanistan'da Tanrı Zeustur. Asıl adı Şahımerdandır.

İnsanın şahı anlamında, yetkin, kamil demektir. Alevilerin bakışıyla Arabistan'ın Alisi, bazan Tanrının kendisi, bazan tanrının bekçisidir (aslanıdır). Güneşin (Muhammed'in) koruyucusu, rızkın, adaletin ve eşitliğin dağıtıcısı olur. Göbeklitepe'nin ve sonraki antik çağların bütün özelliklerini Arabistana taşır. Ama Alevilerin gerçek Alisi Arabistandaki Ali'ye benzemekte hiç mi hiç hoşnut değildir. Küskündür, kırgındır...

Vicdanımıza, gönül kulağımıza her daim fısıldar: "Kurtarın beni!" Turnanın figanı, unuttuğumuz, gömdüğümüz Ali’nin figanıdır. Dolayısıyla bizim de figanımızdır. Depreşen vicdanımızdır.

 Aşk ile...

  Bu yazı 1698 defa okunmuştur.
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  YAZARIN DİĞER YAZILARI
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Beşiktaş 39 25 8 6 87 43 81 +44
2 Galatasaray 39 25 8 6 77 35 81 +42
3 Fenerbahçe 39 24 8 7 70 40 79 +30
4 Trabzonspor 39 18 7 14 48 36 68 +12
5 Sivasspor 39 15 7 17 52 42 62 +10
6 Hatayspor 39 17 12 10 62 52 61 +10
7 Alanyaspor 39 16 14 9 57 45 57 +12
8 Fatih Karagümrük 39 15 12 12 59 51 57 +8
9 Gaziantep FK 39 14 12 13 58 51 55 +7
10 Göztepe 39 13 14 12 58 57 51 +1
11 Konyaspor 39 12 14 13 49 48 49 +1
12 Çaykur Rizespor 39 12 15 12 53 67 48 -14
13 Kasımpaşa 39 12 17 10 46 55 46 -9
14 Yeni Malatyaspor 39 10 14 15 48 50 45 -2
15 Başakşehir FK 39 11 16 12 41 55 45 -14
16 Antalyaspor 39 9 14 16 41 55 43 -14
17 Kayserispor 39 9 16 14 34 50 41 -16
18 BB Erzurumspor 40 10 20 10 44 68 40 -24
19 MKE Ankaragücü 39 10 21 8 46 64 38 -18
20 Gençlerbirliği 39 10 21 8 43 74 38 -31
21 Denizlispor 39 6 23 10 37 72 28 -35
Takım O G M B A Y P AV
1 Adana Demirspor 34 21 6 7 64 27 70 +37
2 Giresunspor 34 21 6 7 54 25 70 +29
3 Samsunspor 34 20 4 10 58 30 70 +28
4 İstanbulspor 34 19 8 7 62 34 64 +28
5 Altay 34 20 11 3 66 39 63 +27
6 Altınordu 34 17 8 9 58 45 60 +13
7 Ankara Keçiörengücü 34 17 10 7 49 28 58 +21
8 Ümraniyespor 34 14 11 9 46 43 51 +3
9 Tuzlaspor 34 14 15 5 46 53 47 -7
10 Bursaspor 34 14 16 4 56 57 46 -1
11 Bandırmaspor 34 12 16 6 48 51 42 -3
12 Boluspor 34 12 16 6 38 41 42 -3
13 Balıkesirspor 34 9 17 8 35 53 35 -18
14 Adanaspor 34 9 18 7 44 55 34 -11
15 Menemenspor 34 7 14 13 38 62 34 -24
16 Akhisarspor 34 8 20 6 36 59 30 -23
17 Ankaraspor 34 6 20 8 33 61 26 -28
18 Eskişehirspor 34 1 25 8 23 91 8 -68
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 38 28 2 8 82 25 92 +57
2 Sakaryaspor 38 21 5 12 74 35 75 +39
3 Kırşehir Belediyespor 38 21 8 9 57 32 72 +25
4 Kırklarelispor 38 19 6 13 60 32 70 +28
5 Van Spor 38 21 11 6 59 35 69 +24
6 Bodrumspor 38 18 11 9 80 48 63 +32
7 Etimesgut Belediyespor 38 18 13 7 63 36 61 +27
8 Karacabey Belediyespor 38 15 12 11 52 41 56 +11
9 Turgutluspor 38 16 16 6 44 56 54 -12
10 Serik Belediyespor 38 13 11 14 51 48 53 +3
11 Pendikspor 38 15 16 7 66 53 52 +13
12 Pazarspor 38 15 18 5 60 64 50 -4
13 Tarsus İdman Yurdu 38 13 15 10 56 55 49 +1
14 Bayburt Özel İdare Spor 38 14 18 6 52 61 48 -9
15 Sivas Belediyespor 38 11 14 13 63 58 46 +5
16 1922 Konyaspor 38 11 18 9 47 49 42 -2
17 Kastamonuspor 38 8 18 12 31 58 36 -27
18 Elazığspor 38 10 22 6 61 90 33 -29
19 Mamak FK 38 6 26 6 32 121 24 -89
20 Kardemir Karabükspor 38 1 34 3 16 109 3 -93
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 30 20 2 8 43 18 68 +25
2 1928 Bucaspor 30 20 3 7 58 18 67 +40
3 Yeşilyurt Belediyespor 30 17 8 5 50 27 56 +23
4 Ofspor 30 14 5 11 43 31 53 +12
5 Arnavutköy Belediye 30 13 8 9 40 29 48 +11
6 Edirnespor 30 12 9 9 34 31 45 +3
7 Belediye Derincespor 29 10 9 10 38 29 40 +9
8 Artvin Hopaspor 30 10 11 9 41 44 39 -3
9 Fatsa Belediyespor 30 10 12 8 22 31 38 -9
10 Kızılcabölükspor 30 9 11 10 34 33 37 +1
11 Nevşehir Belediyespor 30 9 14 7 31 31 34 0
12 Çankaya FK 30 10 16 4 28 48 34 -20
13 1877 Alemdağspor 30 9 15 6 37 48 33 -11
14 Antalya Kemerspor 30 7 17 6 27 50 27 -23
15 Payasspor 29 5 16 8 29 53 23 -24
16 Manisaspor 30 1 20 9 22 56 12 -34
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 15/05/2021 Antalyaspor vs Konyaspor
 15/05/2021 Çaykur Rizespor vs Başakşehir FK
 15/05/2021 Fatih Karagümrük vs Denizlispor
 15/05/2021 Galatasaray vs Yeni Malatyaspor
 15/05/2021 Göztepe vs Beşiktaş
 15/05/2021 Hatayspor vs Gaziantep FK
 15/05/2021 Kayserispor vs Fenerbahçe
 15/05/2021 MKE Ankaragücü vs Alanyaspor
 15/05/2021 Sivasspor vs Kasımpaşa
 15/05/2021 Trabzonspor vs Gençlerbirliği
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 09/05/2021 Adanaspor 0 - 2 Samsunspor
 09/05/2021 Tuzlaspor 1 - 2 Giresunspor
 09/05/2021 Menemenspor 1 - 4 Adana Demirspor
 09/05/2021 Bursaspor 0 - 3 Ankara Keçiörengücü
 09/05/2021 Balıkesirspor 0 - 5 Altınordu
 09/05/2021 Altay 4 - 3 Bandırmaspor
 09/05/2021 Ankaraspor 0 - 2 İstanbulspor
 07/05/2021 Akhisarspor 1 - 1 Ümraniyespor
 07/05/2021 Boluspor 3 - 0 Eskişehirspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 08/05/2021 Serik Belediyespor 3 - 0 Mamak FK
 08/05/2021 Tarsus İdman Yurdu 0 - 1 Kırklarelispor
 08/05/2021 Eyüpspor 1 - 0 Van Spor
 08/05/2021 Kastamonuspor 0 - 4 Sakaryaspor
 08/05/2021 Turgutluspor 0 - 0 Bodrumspor
 08/05/2021 Elazığspor 5 - 7 Sivas Belediyespor
 08/05/2021 Kardemir Karabükspor 2 - 2 Kırşehir Belediyespor
 08/05/2021 1922 Konyaspor 2 - 0 Pazarspor
 08/05/2021 Etimesgut Belediyespor 1 - 2 Karacabey Belediyespor
 08/05/2021 Bayburt Özel İdare Spor 2 - 2 Pendikspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 01/05/2021 1877 Alemdağspor 0 - 0 Edirnespor
 01/05/2021 Arnavutköy Belediye 0 - 0 Diyarbekirspor
 01/05/2021 Manisaspor 1 - 2 Ofspor
 01/05/2021 Artvin Hopaspor 1 - 0 Fatsa Belediyespor
 01/05/2021 Kızılcabölükspor 0 - 1 Yeşilyurt Belediyespor
 01/05/2021 Nevşehir Belediyespor 1 - 2 Çankaya FK
 01/05/2021 1928 Bucaspor 3 - 0 Antalya Kemerspor
 25/04/2021 Ofspor 0 - 0 Arnavutköy Belediye
HABER ARŞİVİ
GAZETEMİZ
Tüm Anketler
Web sitemize nasıl ulaştınız?
ŞANS OYUNLARI
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI