Ali Rıza AKSIN
  Güncelleme: 19-08-2020 20:39:00   19-08-2020 19:22:00

TURNA /ALİ

"Turnalar Ali’mi görmediniz mi?"

Aleviler habire Ali'yi sorarlar. Kimdir bu Ali?

Kaybedilen, yassı çekilen, bir türlü unutulamayan Ali kimdir?

Bu arayışta, bu soruşta, bir suçluluk, bir riya, bir pişmanlık var gibi.

Ali'yle aynı soydan, aynı kandan, aynı dilden gelenlerden göremediğimiz bir acı, bir serzeniş, bir kendini paralama halidir bu.

Yana yakıla aradığımız, uçan kuştan, esen yelden sorduğumuz, üstüne türkü yaktığımız Ali kim?

Bu soruya verilecek yanıt bizi tarihin derinliklerindeki Ali’ye götürecektir. Turna, saflığın, bereketin, mutluluğun, refahın müjdeleyicisi sayıldığı gibi, temizliğin, vefanın, sadakatin, sabrın, kardeşliğin, özgürlüğün ve onurun dasimgesi olarak kabul edilir. Turna tek eşli, sadık bir kuştur. Sürü içinde bile eşi ile uçar. Harama gözü kaymaz. Dahası, eşi ölen turna hayata küser, yaşamına son verir, adeta intihar eder.

Üstelik ötüşü de acılıdır, gönül telini titretir. O öttükçe “Ali’nin sesi” duyulur. Kim bu Ali?

Tarihin derinliklerinde kaybettiğimiz Ali olmasın mı? Turnanın avazıyla özdeştirdiğimiz Alimiz olmasın mı?

Çünkü turna, kutsallığı, melekliği, tanrıyı sembolüze edegelmiştir.

Bir de turnalar komünaldır; sen ben kavgası bilmezler. Uçuşları bile ters V şeklindedir. Bu uçuş formu, hem havayı yaracak, hem de öndekinin kanat çırpışı ile oluşan hava akımı en arkadakini dinlendirecektir. Yorulan arkaya geçer. Turnalar, Alevilik kültüründe önemli bir yere sahipler.

Alevilikte ve Bektaşilikte güvercin ve turnanın kutsal olduğuna inanılır.

Bu kuşlar, Aleviliğin simgesi haline gelmiş, cem ve semlerde önemli bir yer tutarlar. Özellikle "Ali’yi" temsil ettiğine inanılır ve turnaların normal bir kuş olmadığı düşünülür. Turnalar, o estetikleri ve endamları ile baş tacı edilen kuşlar arasında ilk sırayı alırlar.

Bu özellikleri ile Amerikan yerlilerinin totemlerinde, Rus şarkılarında, yerli dans kültüründe ve Yunan mitlerinde karşımıza çıkarlar. Turnaların diğer bir özelliği ise, çiftleşme esnasında birbirlerini etkilemek için ilginç hareketlerde bulunmalarıdır. İki adet yumurta yaparlar. Eşler sırasıyla kuluçkaya yatarak bir birlerine yardımcı olurlar. Sürü halinde uçarlar. Genelde göç ederlerken ’’V’’şeklinde bir görüntü yansıtırlar. Turna havada en uzun kalan kuş olduğu için haberci diye algılanmıştır. "Ali" ondan sorulmuş, sevgili ondan sorulmuş, sıla ondan sorulmuştur.

"Pir Sultan’ım eydür konup göçelim Gelin kevser şarabından içelim Ali’nin uğruna serden geçelim Turnalar Ali’mi görmediniz mi?"

"Allı Durnam Bizim Ele Varırsan Şeker Söyle, Kaymak Söyle, Bal Söyle Eğer Bizi Sual Eden Olursa Boynu Bükük, Benzi Soluk Yar Söyle"

"Bitti m'ola Sam ilinin hurmasi Gitti m'ola ala gözün sürmesi Bagdat'in Basra'nin telli turnası Turna yardan haber geldi eylenme"

Turnaların Ali'ye benzetilmesi, doğayı kutsayan Aleviliğin Ay kültü ile olan ilişkisindendir. Ay, bereketin, toprağın, kadının, yardımlaşmanın, eşitliğin sembolüdür. "Ay Ali, Gün Muhammed" söylencesinin değişik çağlarda, değişik simgelerle ifade edilişidir.

Bazan Ali güneş kültünü önemseyenlerin aslanı olur. Güneşin, yani ışığın koruyucusu görevini yüklenir.

Mezopotamya'nın ve Ortadoğu'nun antik medeniyetlerinde Güneş ile aslan hep yan yanadır.

Ezidilerde Ay, yılan simgesi ile güneşin emrine girip baş melek konumuna yükselir. Ocaklara, evlere, dergahlara bekçi olur. Güneş kültüne kurban edilen Aydır. Mezopotamyada, Anadoluda, Ortadoğu’da ihanet edip öldürdüğümüz Şahmerandır.

Sümerler'de Ali, Hava Tanrısı Enlil'dir. Kanatlıdır. Aslan, kuş görünümündedir. Hititlerde yağmuru yağdıran ve rızık dağıtan Gök-Fırtına tanrısı Tarhundur. Hurrilerde aynı özelliklerle Tanrı Teşup olarak karşımıza çıkar. Yunanistan'da Tanrı Zeustur. Asıl adı Şahımerdandır.

İnsanın şahı anlamında, yetkin, kamil demektir. Alevilerin bakışıyla Arabistan'ın Alisi, bazan Tanrının kendisi, bazan tanrının bekçisidir (aslanıdır). Güneşin (Muhammed'in) koruyucusu, rızkın, adaletin ve eşitliğin dağıtıcısı olur. Göbeklitepe'nin ve sonraki antik çağların bütün özelliklerini Arabistana taşır. Ama Alevilerin gerçek Alisi Arabistandaki Ali'ye benzemekte hiç mi hiç hoşnut değildir. Küskündür, kırgındır...

Vicdanımıza, gönül kulağımıza her daim fısıldar: "Kurtarın beni!" Turnanın figanı, unuttuğumuz, gömdüğümüz Ali’nin figanıdır. Dolayısıyla bizim de figanımızdır. Depreşen vicdanımızdır.

 Aşk ile...

  Bu yazı 1321 defa okunmuştur.
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  YAZARIN DİĞER YAZILARI
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Beşiktaş 32 22 6 4 70 33 70 +37
2 Fenerbahçe 33 20 7 6 59 33 66 +26
3 Galatasaray 32 19 8 5 62 31 62 +31
4 Trabzonspor 33 16 7 10 40 31 58 +9
5 Alanyaspor 33 15 11 7 52 36 52 +16
6 Gaziantep FK 32 13 8 11 47 37 50 +10
7 Hatayspor 32 14 11 7 53 40 49 +13
8 Fatih Karagümrük 33 13 10 10 48 39 49 +9
9 Sivasspor 32 11 7 14 44 38 47 +6
10 Göztepe 33 12 11 10 49 44 46 +5
11 Antalyaspor 33 9 9 15 32 41 42 -9
12 Konyaspor 32 10 12 10 39 40 40 -1
13 MKE Ankaragücü 32 10 16 6 39 51 36 -12
14 Çaykur Rizespor 32 8 12 12 36 49 36 -13
15 Kasımpaşa 33 9 15 9 35 48 36 -13
16 Yeni Malatyaspor 32 7 12 13 39 45 34 -6
17 Başakşehir FK 32 8 15 9 35 51 33 -16
18 Kayserispor 32 8 15 9 24 41 33 -17
19 Gençlerbirliği 32 8 17 7 30 55 31 -25
20 BB Erzurumspor 33 6 17 10 32 56 28 -24
21 Denizlispor 32 6 18 8 29 55 26 -26
Takım O G M B A Y P AV
1 Giresunspor 30 19 5 6 49 21 63 +28
2 Adana Demirspor 30 17 6 7 51 26 58 +25
3 Samsunspor 29 16 4 9 45 26 57 +19
4 Altay 29 17 10 2 55 31 53 +24
5 Altınordu 30 15 8 7 49 42 52 +7
6 İstanbulspor 29 15 8 6 51 31 51 +20
7 Ankara Keçiörengücü 30 14 9 7 40 25 49 +15
8 Tuzlaspor 30 13 12 5 42 45 44 -3
9 Ümraniyespor 29 11 10 8 35 37 41 -2
10 Bursaspor 29 12 13 4 47 46 40 +1
11 Bandırmaspor 29 11 12 6 37 37 39 0
12 Boluspor 29 10 14 5 30 32 35 -2
13 Balıkesirspor 29 8 13 8 30 41 32 -11
14 Adanaspor 29 8 14 7 38 43 31 -5
15 Menemenspor 29 6 11 12 32 47 30 -15
16 Akhisarspor 29 7 18 4 31 51 25 -20
17 Ankaraspor 29 5 17 7 24 48 22 -24
18 Eskişehirspor 30 1 21 8 21 78 8 -57
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 33 24 2 7 71 21 79 +50
2 Kırşehir Belediyespor 33 18 7 8 46 25 62 +21
3 Sakaryaspor 33 16 5 12 57 32 60 +25
4 Kırklarelispor 33 16 5 12 52 28 60 +24
5 Van Spor 33 18 9 6 52 29 60 +23
6 Bodrumspor 33 17 9 7 70 41 58 +29
7 Etimesgut Belediyespor 33 16 10 7 53 27 55 +26
8 Turgutluspor 33 15 14 4 42 50 49 -8
9 Tarsus İdman Yurdu 33 13 11 9 51 43 48 +8
10 Serik Belediyespor 33 12 9 12 45 41 48 +4
11 Karacabey Belediyespor 33 13 12 8 46 37 47 +9
12 Pendikspor 33 12 16 5 50 45 41 +5
13 Pazarspor 33 12 16 5 52 55 41 -3
14 Bayburt Özel İdare Spor 33 12 17 4 42 53 40 -11
15 1922 Konyaspor 33 10 15 8 41 42 38 -1
16 Sivas Belediyespor 33 8 12 13 43 43 37 0
17 Kastamonuspor 33 7 14 12 27 46 33 -19
18 Elazığspor 33 8 20 5 43 74 26 -31
19 Mamak FK 33 6 21 6 28 95 24 -67
20 Kardemir Karabükspor 33 1 30 2 11 95 2 -84
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 26 18 2 6 37 15 60 +22
2 1928 Bucaspor 26 17 2 7 49 16 58 +33
3 Yeşilyurt Belediyespor 26 15 7 4 42 21 49 +21
4 Ofspor 26 12 5 9 38 28 45 +10
5 Arnavutköy Belediye 26 12 7 7 37 27 43 +10
6 Belediye Derincespor 26 10 6 10 36 22 40 +14
7 Artvin Hopaspor 26 9 9 8 35 35 35 0
8 Edirnespor 26 9 9 8 30 30 35 0
9 Fatsa Belediyespor 26 9 9 8 20 23 35 -3
10 Kızılcabölükspor 26 7 10 9 25 29 30 -4
11 1877 Alemdağspor 26 8 13 5 33 43 29 -10
12 Nevşehir Belediyespor 26 7 13 6 25 27 27 -2
13 Çankaya FK 26 7 15 4 20 43 25 -23
14 Payasspor 26 5 13 8 27 43 23 -16
15 Antalya Kemerspor 26 5 15 6 21 43 21 -22
16 Manisaspor 26 1 16 9 18 48 12 -30
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 16/04/2021 Gençlerbirliği vs Sivasspor
 16/04/2021 Konyaspor vs Kayserispor
 16/04/2021 Antalyaspor vs Çaykur Rizespor
 16/04/2021 Beşiktaş vs MKE Ankaragücü
 17/04/2021 Denizlispor vs BB Erzurumspor
 17/04/2021 Trabzonspor vs Hatayspor
 17/04/2021 Yeni Malatyaspor vs Alanyaspor
 17/04/2021 Göztepe vs Galatasaray
 18/04/2021 Gaziantep FK vs Kasımpaşa
 18/04/2021 Başakşehir FK vs Fenerbahçe
 20/04/2021 Kayserispor - Gençlerbirliği Kayserispor ligdeki son 5 maçında hiç kazanamadı  Gençlerbirliği yenilmez
 20/04/2021 Sivasspor - Beşiktaş Sivasspor ligdeki son 11 maçında hiç kaybetmedi  Sivasspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 14/04/2021 Menemenspor vs Samsunspor
 14/04/2021 Adanaspor vs Akhisarspor
 14/04/2021 Balıkesirspor vs İstanbulspor
 15/04/2021 Boluspor vs Ümraniyespor
 15/04/2021 Ankaraspor vs Altay
 15/04/2021 Bursaspor vs Bandırmaspor
 17/04/2021 Ankara Keçiörengücü vs Tuzlaspor
 17/04/2021 Adana Demirspor vs Giresunspor
 18/04/2021 Eskişehirspor vs Balıkesirspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 15/04/2021 Bayburt Özel İdare Spor vs Karacabey Belediyespor
 15/04/2021 1922 Konyaspor vs Eyüpspor
 15/04/2021 Elazığspor vs Bodrumspor
 15/04/2021 Etimesgut Belediyespor vs Kırklarelispor
 15/04/2021 Kardemir Karabükspor vs Pazarspor
 15/04/2021 Kastamonuspor vs Tarsus İdman Yurdu
 15/04/2021 Pendikspor vs Kırşehir Belediyespor
 15/04/2021 Serik Belediyespor vs Sakaryaspor
 15/04/2021 Sivas Belediyespor vs Mamak FK
 15/04/2021 Turgutluspor vs Van Spor
 15/04/2021 Kardemir Karabükspor - Pazarspor Kardemir Karabükspor ligde evindeki son 16 maçında hiç kazanamadı  Pazarspor yenilmez
 15/04/2021 Sivas Belediyespor - Mamak FK Sivas Belediyespor ligdeki son 8 maçında hiç kazanamadı  Mamak FK yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 14/04/2021 Fatsa Belediyespor vs Manisaspor
 14/04/2021 Yeşilyurt Belediyespor vs 1877 Alemdağspor
 14/04/2021 Antalya Kemerspor vs Belediye Derincespor
 14/04/2021 Çankaya FK vs 1928 Bucaspor
 14/04/2021 Edirnespor vs Arnavutköy Belediye
 14/04/2021 Kızılcabölükspor vs Artvin Hopaspor
 14/04/2021 Nevşehir Belediyespor vs Payasspor
 14/04/2021 Ofspor vs Diyarbekirspor
 14/04/2021 Kızılcabölükspor - Artvin Hopaspor Kızılcabölükspor ligde evindeki son 11 maçında hiç kazanamadı  Artvin Hopaspor yenilmez
HABER ARŞİVİ
GAZETEMİZ
Tüm Anketler
Web sitemize nasıl ulaştınız?
ŞANS OYUNLARI
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI