Almanya son yıllarda göç, entegrasyon ve toplumsal uyum tartışmalarının merkezinde yer alıyor. Bir yanda ülkenin ekonomik ihtiyaçları nedeniyle devam eden göç politikaları, diğer yanda ise toplumun giderek daha yüksek sesle dile getirdiği güvenlik ve uyum kaygıları bulunuyor.

Bu konuyu değerlendirirken öncelikle açık bir noktayı vurgulamak gerekir: Bu tartışma göçmen karşıtlığı üzerinden yürütülmemelidir.

Çünkü bugün Almanya’da yaşayan milyonlarca insan gibi ben de yıllar önce bu ülkeye gelmiş, burada çalışmış, yaşam kurmuş ve sonunda Alman vatandaşlığına geçmiş biriyim. Bu nedenle meseleye dışarıdan değil, bizzat deneyimlemiş biri olarak bakıyorum.

Sorun insanların hangi ülkeden geldiği değildir.

Asıl mesele, insanların geldikleri toplumla nasıl bir ilişki kurdukları ve yaşadıkları ülkenin ortak yaşam kurallarına ne ölçüde uyum sağlayabildikleridir.

1960’lı yıllarda Almanya büyük bir ekonomik kalkınma dönemindeydi. Fabrikalar büyüyor, sanayi gelişiyor ve iş gücü ihtiyacı her geçen gün artıyordu. Bu nedenle Türkiye başta olmak üzere birçok ülkeden işçiler davet edildi.

O dönemde gelen insanların büyük bölümü çalışmak, üretmek ve ailelerine daha iyi bir gelecek sunmak amacıyla Almanya’ya geldi.

Başlangıçta birçok kişi bu insanların birkaç yıl sonra geri döneceğini düşünüyordu. Ancak süreç farklı gelişti. İnsanlar burada kaldı, ailelerini getirdi, çocukları burada doğdu ve Almanya zamanla çok kültürlü bir topluma dönüştü.

Aslında bu başlı başına bir sorun değildi.

Farklı kültürlerin bir arada yaşaması toplumları zenginleştirebilir. Ancak yıllar içerisinde hem devletin hem de toplumun entegrasyon konusunda gerekli hazırlıkları tam anlamıyla yapamadığı görüldü.

Burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor.

Ben entegrasyonu savunuyorum, asimilasyonu değil.

Bir insan kendi dilini konuşabilmeli, kültürünü yaşatabilmeli, geleneklerini sürdürebilmelidir. Kimse doğduğu kimliği terk etmeye zorlanamaz.

Ancak aynı şekilde yaşadığı ülkenin hukukuna, demokratik düzenine, kadın-erkek eşitliğine ve toplumsal yaşam kurallarına da saygı göstermek zorundadır.

Entegrasyon tam da budur.

Kendi kimliğini korurken yaşadığın toplumun bir parçası olabilmek.

Bugün Almanya’nın bazı bölgelerinde yaşanan tartışmaların temelinde de bu konu yatıyor.

Toplumun bir kesimi, bazı mahallelerde Almanca'nın geri plana düştüğünü, ortak yaşam kültürünün zayıfladığını ve insanların kendi ülkelerinde yabancılaşma hissi yaşadığını düşünüyor.

Burada rahatsızlık yaratan unsur insanların farklı kökenlerden gelmesi değil, ortak yaşam kurallarının aşınması yönündeki algıdır.

Kadınlara saygı göstermek, kamu düzenine uymak, çevreyi korumak, komşuluk hukukuna riayet etmek ve demokratik değerlere bağlı kalmak herkes için geçerli ortak sorumluluklardır.

Ne yazık ki son yıllarda yaşanan bazı olaylar toplumdaki güven duygusunu zedeledi.

Bıçaklı saldırılar, organize suç olayları, kadınlara yönelik saldırılar ve kamu düzenini bozan davranışlar geniş kesimlerde kaygı yaratıyor.

Elbette bu davranışları sergileyen kişiler milyonlarca göçmeni temsil etmiyor.

Aksine Almanya’da yaşayan milyonlarca göçmen her gün çalışıyor, vergi ödüyor, çocuklarını okutuyor ve topluma katkı sunuyor.

Ancak küçük bir grubun yarattığı olumsuz tablo, bütün göçmenlere yönelik algıyı etkileyebiliyor.

Bu noktada yalnızca göçmenleri eleştirmek yeterli değildir.

Devletin de kendi sorumluluğunu sorgulaması gerekir.

Bir devletin görevi sadece insanları ülkeye kabul etmek değil, aynı zamanda onların toplumsal yaşama uyum sağlayabilmeleri için gerekli mekanizmaları oluşturmak ve bu süreci doğru yönetmektir.

Bugün Almanya’da sağ ve göç karşıtı partilerin yükselmesi, buna karşılık geleneksel sol partilerin güç kaybetmesi tesadüf değildir.

Toplumun bir bölümü yıllardır dile getirilen entegrasyon sorunlarının ve güvenlik kaygılarının yeterince ciddiye alınmadığını düşünüyor.

Ancak burada başka bir tehlike ortaya çıkıyor.

Bazı kişilerin işlediği suçlar bütün yabancılara mal ediliyor.

Milyonlarca insan potansiyel tehdit gibi görülmeye başlanıyor.

Bu durum hem adaletsizdir hem de toplumsal kutuplaşmayı derinleştirir.

Devletin eksik veya başarısız politikalarının bedeli, kurallara uyan ve topluma katkı sağlayan milyonlarca insan tarafından ödenmemelidir.

Başarılı bir entegrasyon politikası hem yerli halkın güven duygusunu güçlendirmeli hem de kurallara uyan göçmenlerin toplumun doğal ve eşit bir parçası olarak kabul edilmesini sağlamalıdır.

Çünkü mesele yalnızca göç değildir.

Bu aynı zamanda devlet yönetimi, toplumsal sorumluluk ve siyasi öngörü meselesidir.

Bir ülkeye gelen kişinin yalnızca ekonomik katkısı değil, demokratik değerlere bağlılığı, hukukun üstünlüğünü kabul edip etmediği ve toplumsal yaşama uyum isteği de önemlidir.

Almanya’nın bugün karşı karşıya olduğu temel sorun göçün kendisi değil, göçün nasıl yönetildiğidir.

Çok kültürlülük ile paralel toplumlar arasında büyük bir fark vardır.

Çok kültürlülük, farklı insanların ortak kurallar çerçevesinde birlikte yaşayabilmesidir.

Paralel toplumlar ise aynı şehirde yaşayan insanların birbirinden kopuk dünyalar kurmasıdır.

Almanya’nın önündeki asıl sınav budur.

Bu ülke farklı kültürlerle zenginleşebilir.

Ancak bunun gerçekleşebilmesi için hem göçmenlerin yaşadıkları topluma saygı göstermesi hem de devletin entegrasyonu ciddiyetle ele alması gerekir.

Bir ülkenin kendi kimliğini koruması ile farklı kültürlere kapılarını açık tutması birbirine zıt kavramlar değildir.

Güçlü toplumlar bunu aynı anda başarabilen toplumlardır.

Bugün ihtiyaç duyulan şey ne korku siyaseti ne de sorunları görmezden gelmektir.

İhtiyaç duyulan şey dürüstlük, karşılıklı saygı, ortak sorumluluk ve gerçekçi entegrasyon politikalarıdır.

Çünkü Almanya’nın geleceği yalnızca Almanların ya da göçmenlerin meselesi değildir.

Bu gelecek, aynı sokakları, aynı şehirleri ve aynı ülkeyi paylaşan herkesin ortak geleceğidir.

Sorun insanların nereden geldiği değil, birlikte nasıl yaşayacağımızdır.

Almanya’nın önündeki gerçek sınav da budur: Farklılıkları koruyarak ortak kurallarda buluşabilmek ve çok kültürlü bir toplumu adalet, saygı ve sorumluluk temelinde bir arada tutabilmek.

Ahmet Değer