JÎNA TERTELEYAN , TERTELENİN KADINLARI

^{Rıza şehrinin kayıp kızlarına ve kadınlarına}

 harde dewreşin  dağını, taşını, havasını,  suyunu kutsar her yerinde cerağ uyandırır. Niyaz olup gözyaşlarımızı akıtır ve yüreklerimiz sağır eden  dinmeyen ağıtlarımızla 86 yıldır yüzleşilmeyen  terteleye lanetler!  Analarımız ,kadınlarımız ,kızlarımız  çünkü  dağında taşında suyunda katledilen rıza şehrinin pürü pak insanları  var. Yaramız derin, acımız tarifsiz,  öyle ki   1938’den bu yana rêya haq toplumu olarak cesaret edip dile getiremediğimiz acımızla mezarlarını bile bilmediğimiz ölülerimizle öyle kalakalıyoruz. İttihat-i Terakki Dersim’de  sadece fizikî soykırım yapmadı, Dersim’de rêya haq toplumumun hakikatini, dilini kültürünü ve inanıcı da katledip toprağa gömdüler.  Öyle ki toprak kana doyup kan kustu, kan Munzur’a ulaştı. Bir daha hiçbir ot yeşermesin, bir kuş ötmesin diye devletin tunç- eli ile 4 Mayıs 1937-1938 de korkunç bir kıyım yaptı. Cumhuriyetin Osmanlı’nın devamı olduğunu zihniyetin bir tesiri olarak 1935 tarihinde İçişleri bakanı Şükrü kaya Tunç Eli kanunu üzerine yaptığı konuşmada "Bizim Dersim meselemiz Yavuz'dan bu yana mevcuttur!” diye dile getirerek korkunç planı ilmek ilmek örüp hayata geçirdiler egemenler.

Rêya haq coğrafyasının  üzerinde kirli karanlık pazarlıklar, planlarlar yaptı. Rıza şehrinin  insanları kendilerini bekleyen bu felaketten  habersiz yaşamlarına devam etmekteydiler ve kara gün gelip çattı. Soykırım başladı diyar ve miyarlarımız kana bulandı ve rıza toplumsallığının  ruhu, beyni, hafızası olan kadınlarımıza tecavüz edildi. Kurşun gitmesin diye süngülerle delik deşik edildi. Mağaralarda saklanan kadınlarımız, yerleri deşifre olmasın diye ana sütüyle bebeklerini boğdu. Kimileri Munzur’a teslim etti bedenini, kimileri Laç deresine atıldı, canlı canlı  kalan kızlarımız Türk subaylarına besmele ve hizmetli olarak verildi, saçları kazındı, aşağılandı, hakaretlere maruz  bırakıldılar. Bazı kadınlar, kızlar kara trende bilinmezliğe yol aldı. Bilinmezliğe yol alan kadınlar kızlar kendi akıbetlerini çocuklarından bile sakladılar. Öylece yitip gittiler. Bazılarımız toprak oldu dayandı, bazıları saclarının örüklerini birbirine bağladılar birbirini kaybetmemek adına, bazılarımız medenileştirilmek üzerine at sırtında köy köy dolaşan misyoner öğretmen Sıdıka Avar’ın dağ çiçeklerim dediği kızları zorla alıp asimilasyon politikasına tabi tutulup kendi kültürüne coğrafyasına düşman olarak yetiştirip celladına âşık olarak kendi coğrafyasına yabancılaşan kendi coğrafyasına düşman olarak geri gönderildi.

Ve 38’den bugüne iflah olmaz kabuk tutmaz bir yara Sandığında mirasıdır iki tutam saç.

Dersim’de katledilen tüm bedelgahlarımızın ikrarımız olsun ki bu dava ulu divanda kalsa unutmayacağız, unutturmayacağız ve hesabını sormaktaki ısrarımızdan asla vazgeçmeyeceğiz!

TERTELEYE DERSİM XO VİRA MEKE! 

Saime TOPCU