Küresel fonlarla birlikte uluslararası piyasalar rehavetteyken, Türkiye ekonomisi haftaya iki kötü haberle başladı. İMF büyüme oranını düşürürken, Moody’s kredi krizine işaret etti.

Türkiye eylüle dolar kurunun 9 TL’yi aştığı yüksek bir enflasyonla uyanacak. Türbülansın ardında ise ülkenin risk primi, yani güven yatıyor.

İMF, Türkiye ekonomisi için 2021 büyüme beklentisini yüzde 6’dan yüzde 5,8'e düşürdü. Yine 2022 büyüme beklentisini de yüzde 3,5’ten yüzde 3,3'e indirdi.

Uluslararası Kredi Kuruluşu Moody’s ise Türkiye’yi “varlık riski” en yüksek üç ülke arasında gösterirken uyardı. Moody’s, son baharda Türk banklarında kredi krizine işaret etti.

Bu gelişmeler çerçevesinde Türkiye ekonomisinin ve para piyasalarının eylülden itibaren nasıl etkileneceğini Altın ve Para Piyasaları Uzmanı Mehmet Ali Yıldırımtürk ile masaya yatırdık.

İstanbul Mücevherciler Kuyumcular ve Sarraflar Derneği Başkan Yardımcısı Yıldırımtürk, piyasada görülen türbülansın kökeninde Türkiye’nin ülke risk primi “CDS” olduğunu söyledi.

CDS DEPREMİ!

CDS, borcun ödenmemesi riskine karşılık sigortalanma prim oranıdır. Yani güvendir!

Başka bir ifadeyle, sizin de komşunuzun aracının da kaskosu var. Siz kurallara uyarken, komşunuz her gün kaza yapıyor, içkili yakalanıyor.

Siz kurallara uyduğunuz için yeni kasko döneminde hasarsızlık indirimi alırken, komşunuz yeni kaskoyu daha yüksek rakamlardan yapmak zorunda kalıyor.

Ve Türkiye’de taksilere kasko yapılmaması gibi sonunda komşunuzun yüksek riskinden dolayı aracına da hiçbir kurum kasko yapmak istemiyor.

Bir ülkenin ya da şirketin CDS primi ne kadar yüksekse, borçlanma maliyeti de o kadar yüksektir. Çünkü bu prim ister istemez faize yansımaktadır.

CDS priminde tehlike eşiği olarak 300 baz puan, kabul ediliyor. 

Türkiye’nin 5 Yıllık CDS primi 390,83 düzeyi ile bu eşiği aşmış durumda.

TEMEL SORUN GÜVEN

Yıldırımtürk, CDS yüksek iken enflasyonda da gerileme eğilimi görülmediğini belirtiyor. Türkiye’deki yüksek faizin, Cumhurbaşkanı’nın sözleriyle oluşturduğu düşürülme eğilimini piyasalar fiyatlıyor.

Bayram sonrası piyasalar sakin. 28 Temmuz tarihli FED toplantısında değişiklik beklenmiyor.

Yabancı yatırımcının Türkiye’ye ilgisini yüksek CDS primi azaltıyor. Böylece, gelmesi beklenen portföy ve diğer yatırımlar, Türkiye dışı alternatifleri seçiyor. Bir gecede Merkez Bankası gibi bir kurumun kaptanı değişebiliyor. Böyle olunca da, piyasalar ekonomi yönetimine güvenmiyor, tedirgin oluyor.

BÜYÜSEK DE KALKINAMIYORUZ!

Yıldırımtürk, yatırımda heyecanlı işler olduğunu, bunu da, doların güçlü, TL’nin zayıf seyrine bağlıyor:

“TL zayıf olduğu için ihracat avantajını kullanıyor iş dünyası Türkiye’nin daha hızlı büyüdüğünü gösteriyor ama kalkınma başka bir şey.

Halk bu kadar büyüyoruz ama cebimize bir şey girmiyor diye eleştiriyor. Enflasyon da bu şartlarda düşmüyor.”

Delta varyantının etkin olması Türkiye’de de piyasalara tedirginlik getiriyor. Enflasyonun düşmesi için, önce vatandaşın düşeceğine inanması gerekiyor. Yıldırımtürk, “Piyasayı dolaşınca düşme eğiliminde olmadığını görüyorsunuz. Asıl soruysa, faiz artışı olur mu?” diyor.

Turizm de beklenti yüksek, buna karşın Delta varyantıyla, beklenen turist ülkesinden çıkmayınca, turizm gelirimiz de aşağı çekildi. Önümüzdeki günler itibariyle ABD’deki büyük fon yöneticilerinin tatilde olmasıyla, küresel piyasalar gibi Türkiye piyasalarına da rehavet getiriyor.

DOLAR KURU 9 TL

Yıldırımtürk, ağustos sonu ve eylül başı Türkiye’de yeni pozisyonların alınacağını kaydediyor:

“Eylülde dolar TL’de 8.70 TL geçilip, 9 TL görülür.

Enflasyonda gerileme olursa yarım puan ya da 100 baz puan aşağı çekilir. Bu da doları destekleyecektir.

ALTIN EYLÜLDE 2 BİN DOLAR

Altının onsu 1800’in altına çok kalmıyor.  Likidite artışı devam ederse, Hazine Başkanı Yellen’in “Likidite sunmak gerekir” sözü önemli olacak. Ve bu da altını destekleyecek.

1815, 1829 ve 1875 dolara kadar yükseliş olur. Orada bir kar satışı olur. Eylül sonrası ise altının onsu 2 bin doları geçer.”

BİTCOİN’İ PARLATIYORLAR

Yıldırımtürk, büyük fonların spekülatif hareketlerinin devam ettiğini belirterek, sözlerle bitcoini parlatma girişimlerine ise yatırımcının artık prim vermediğini söylüyor.

Mehmet Ali Yıldırımtürk, jeopolitik gerginlikler devam edip, ABD Çin ve Rusya geriliminin altın fiyatlarını destekleyen argümanlar olacağını kaydediyor.

Virüs varyantının ABD ekonomisi üzerinde risk oluşturması nedeniyle bu akşamki Fed toplantısında bir değişiklik beklenmiyor

Federal Açık Piyasa Komitesi’nin (FOMC) 2 günlük toplantı sonrası faizleri değiştirmeyerek sıfıra yakın tutması ve 120 milyar dolarlık aylık varlık alım programını sürdürmesi bekleniyor. Karar metninde enflasyon ve virüs risklerine yönelik dilde değişiklik yapılıp yapılmayacağı izlenecek.

Karar sonrası Fed Başkanı Jerome Powell basının karşısına çıkacak.

Mellon Şef Ekonomisti Vincent Reinhart, Fed yetkililerinin pandemi konusunda endişeli olduğunu, ekonomik verilerden memnun olduklarını ancak hala gidilecek uzun bir yol olduğunu söyledi.

Yüksek enflasyon vurgusu olabilir

Başkan Powell 14 Temmuz’daki konuşmasında enflasyonun önemli ölçüde yükseldiğini ve ılımlılaşmadan önce gelecek bir kaç ay daha yükselebileceğini açıklamıştı.

Metinde ayrıca delta varyantına vurgu yapılarak ‘sabırlı’ olmak gerektiği ifade edilebilir.

Murat Bayar