WELG | Türkiye ile İran arasındaki diplomatik gerilim, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın İran’a yönelik eleştirileri sonrası yeni bir boyuta ulaştı. Tahran-Ankara hattında tansiyonun yükselmesine neden olan açıklamalar, İran’ın Suriye ve Irak’taki vekil güç stratejisi, SDG’ye olası destek iddiaları ve Türkiye’nin bölgedeki nüfuzu üzerine odaklandı.

Fidan’ın Açıklamaları Diplomatik Krize Yol Açtı

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 26 Şubat’ta Al Jazeera’ya verdiği röportajda İran’ın vekil güçler stratejisini eleştirmiş ve bunun İran’a yüksek bir maliyet getirdiğini savunmuştu. "Camınıza taş atılmasını istemiyorsanız, başkasının camına taş atmayacaksınız" sözleri, İran’da örtülü bir tehdit olarak algılandı.

Washington merkezli Ortadoğu Enstitüsü (MEI) araştırmacısı Alex Vatanka, Fidan’ın sözlerinin İran’da özellikle dini lider Hamaney’e yakın çevrelerde ciddi bir tepkiye yol açtığını belirtti. Hamaney’in danışmanı Ali Ekber Velayeti, Fidan’ın açıklamalarını "saygısızlık ve abartılı" olarak nitelendirerek İran’ın tepkisini resmi düzeye taşıdı.

Esad’ın Devrilmesi Dengeleri Değiştirdi mi?

DW Türkçe’ye konuşan Hamburg merkezli Alman Küresel ve Bölgesel Araştırmalar Enstitüsü (GIGA) uzmanı Houssein Al Malla, Suriye'de Esad rejiminin devrilmesiyle Türkiye ve İran arasındaki rekabetin açık bir şekilde ortaya çıktığını belirtti.
"Esad rejiminin varlığı, Türkiye ve İran’ın Suriye’deki nüfuz mücadelesinde sınırları belirliyordu. Ancak Esad’ın yokluğu, iki ülke arasındaki gerilimi artırdı. Yeni bir çatışma ihtimali düşük olsa da, uzun süredir var olan rekabetin yeniden şekillendiğini görüyoruz."

İran, Suriye’deki Kürt grupları Türkiye’ye karşı bir denge unsuru olarak görebilir ancak kendi sınırları içindeki Kürt ayrılıkçı hareketleri nedeniyle bu konuda temkinli. Öte yandan, Türkiye’nin bölgedeki nüfuzunun artması İran’ın ve İsrail’in çıkarlarına ters düşüyor.

İran-Ankara Krizi: İsrail ve Rusya’nın Rolü Ne?

Son gelişmeler, İran ile İsrail’in Türkiye’nin Suriye’de daha güçlü bir aktör olmasını engellemek için örtülü çıkar ortaklığına yönelmiş olabileceğini düşündürüyor.

- İran’ın Şam üzerindeki etkisi azalırken, İsrail’in Hizbullah’a yönelik saldırıları ve Suriye’deki hava operasyonları İran’ın bölgedeki nüfuzunu zayıflatıyor.

- İsrail ve İran, Suriye’de Türkiye’ye yakın bir rejimin oluşmasını istemiyor.

- İran, Türkiye’yi Azerbaycan’daki ayrılıkçı hareketleri desteklemekle suçluyor ve TRT’nin Farsça yayınlarının İran’da bir tehdit olarak görüldüğü belirtiliyor.

Rusya’nın Şam’a Dönüş Arayışı
Rusya, İran’ı ABD ile müzakere sürecine dahil etmeye çalışıyor. Kremlin’in Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da yapılan toplantıda ABD-İran görüşmelerine arabuluculuk teklif etmesi, Türkiye’nin bölgedeki hareket alanını kısıtlayabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Al Malla’ya göre, Türkiye giderek artan dış baskılarla karşı karşıya ve Ankara’nın Esad sonrası Suriye’de nasıl bir yol izleyeceği kritik bir soru olmaya devam ediyor.

Türkiye’nin Bölgedeki Denge Politikası Zorlaşıyor

Tüm bu gelişmeler, Türkiye’nin Ortadoğu’daki dengeleri yönetmesini daha da zorlaştırıyor. Hakan Fidan’ın açıklamalarının ardından yaşanan diplomatik kriz, Türkiye-İran ilişkilerinde daha büyük gerilimlerin habercisi olabilir.

Ankara ve Tahran’ın bu krizi nasıl yöneteceği ve Türkiye’nin bölgesel hedeflerini nasıl şekillendireceği önümüzdeki süreçte belirleyici olacak.

@welgmedya.com