Türkiye cezaevlerinde 3 bin çocuk bulunuyor. Fakat çoğu yetişkinlerin bulunduğu hapishanelerde kalıyor.

Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği(CISST) adli kuruluşun hazırladığı rapora göre, Türkiye`de toplam 7 tane Kapalı Çocuk İnfaz Koruma Kurumu ve 4 tane de Eğitim Evleri denilen, Hüküm alan çocukların bulunduğu İnfaz kurumları var. Fakat kapasite yetmediği için çocuklar yetişkinlerin kaldığı hapishanelerde kalıyorlar. Bu hapishanelerde yetişkinlerle aynı koğuşlarda kalmaları sakıncalı olduğundan çocuklar çoğunlukla tek kişilik hücrelerde tutuluyorlar.

Bunun dışında çocukların ailelerinden uzak şehirlerdeki hapishanelere gönderilmeleri de ayrıca bir sorun teşkil ediyor. Aynı durum yetişkinler için de geçerli bir sorun. Fakat çocuk tutuklular tekli hücrelerde kaldıklarından yada yetişkinlerle aynı hücrelerde kaldıklarından dolayı çeşitli psikolojik sorunlar yaşayabiliyorlar. Ailelerinden uzak şehirlerde olmaları ve ailelerinin her görüşte yanlarına gelememeleri de ayrıca psikolojilerinin bozulmasına sebep oluyor.

Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği (CISST) Hapiste Çocuk Ağı Temsilcisi Cansu Şekerci, Adalet Bakanlığı`na “Biz dernek olarak, ‘Türkiye’de kaç mahpus çocuk var, bunlar hangi kurumlarda tutuluyor?’ sorularını sorduğumuzda‘bu iç işleyiştir, size bilgi veremeyiz’ diyorlar” dedi. Raporda cezaevindeki çocukların eğitim hakkının da ihlal edildiğinin altı çizildi: “Çocuk ve gençlik kapalı ceza infaz kurumlarındaki tutuklu çocuklar, üzerlerine atılı suç henüz mahkeme kararıyla tespit edilmemiş olsa dahi masumiyet karinesi göz ardı edilerek hapsedilmenin ağır koşullarıyla karşılaşmakta, öğretimlerini bırakmak zorunda kalmaktadır. Yargılama sürelerinin uzunluğu ve tutuklamanın sıklıkla başvurulan bir yol olması dikkate alındığında hapis cezalarının eğitim hakkını doğrudan engellediğini söylemek yerinde olacaktır. Çocukların hüküm aldıktan sonra geçtikleri eğitim evlerinde öğretime dahil olmaları mümkün olsa da pek çok çocuğun açık öğretime yazıldığı ya da açık öğretimi de tercih etmediği görülmektedir. Belirli suç tipleriyle ilişkilendirilerek özgürlüğünden yoksun bırakılan çocukların OHAL döneminde OHAL KHK’ler vasıtasıyla sınava giriş haklarının engellenmesi, çocuklar için eğitim hakkının açık ihlali olmasının yanında ayrımcılık yasağının da ihlali anlamına gelmektedir. Özellikle açıktan okuyan çocukların kurum içinde eğitimlerine destek verebilecek herhangi bir kurs bulunmamaktadır. Öğretime dair yalnızca okuma yazma kursları verilmektedir.” denildi.

Cezaevlerinde çocukların infaz koruma memurları tarafından maruz kaldıkları şiddet de raporda geniş bir şekilde ifade edildi: “Çocukların kapatılmanın tetiklediği şiddet eğiliminden dolayı yaşanan akran zorbalıkları, hapishanelerde sıklıkla karşılaşılan çocukların kendilerine zarar verme davranışlarını tetiklemektedir. Ayrıca çocukların hücre cezası yasak olmasına rağmen uzun süreler tek başlarına hücre tipi ortamlarda tutulmaları, haklarında uygulanan disiplin cezalarına dair gerekli bilgiye ve itiraz hakkına erişememeleri Uluslararası Hukukla bağdaşmamaktadır“ denildi.

Annelerinin cezalarına mahkum olan çocukların yaşadığı hak gaspı devletin bir başka ayıbı. Hak İnsiyatifi Derneği`nin araştırma verilerine göre Türkiye`de 743 çocuk anneleri cezaevinde diye kendileri de cezaevinde yaşıyor. Bu çocukların 543 tanesi 0-3 yasında yani bebek, 200 tanesi 4-6 yaş grubunda. Bunların dışında 35 tane de hamile kadın bulunuyor Türkiye hapishanelerinde.

Evlerinde, sokakta arkadaşları ile oynamaları, eğitime hazırlanmaları gereken çocuklar, annelerinin cezalarının bitmesini bekliyorlar. Büyütmesi gereken bebekleri olan annelerin cezalarında tecavüzcülere yada katillere yapılan indirimler uygulanmıyor, erteleme dahi düşünülmüyor.

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 16/4. maddesi şöyle diyor: Hapis cezasının infazı, gebe olan veya doğurduğu tarihten itibaren 6 ay geçmemiş bulunan kadınlar hakkında geri bırakılır. Yasaların istisnasız herkese uygulanması gerektiği hukukun en temel ilkelerinden birisidir.

Kendileri için Millet Meclisini, Anayasa Mahkemesini hiçe sayıp yasalar çıkaran iktidar, halkın sorunları karşısında kendi koyduğu yasayı bile uygulamıyor. Hatta uluslararası hukukun gereklilikleri de, bu uygulama ile ihlal edilmiş oluyor.

Bilgi:BM Bangkok Kuralları,(48-52. Maddeler; hamile, emziren ve çocuğuyla birlikte hapishanede kalan kadınlara ilişkin düzenlemeler içeriyor.) tutuklu ve hükümlü kadınların hapishane şartlarıyla ilgili ayrıntılı düzenlemelere yer veriyor. Bu metinlere göre; hamile, yeni doğum yapmış,emzirme döneminde,çocuklarıyla kalan mahpuslara, ihtiyaçlarına uygun yaklaşımlarda bulunularak insanı koşullar sağlanmalı, çocuklar uzmanlar tarafından takip edilmelidir. Annesiyle birlikte tutulan çocuk, asla bir mahpus muamelesi görmemelidir.

Haber: Özkut Özkan