WELG | Washington – ABD Başkanı Donald Trump, İran’daki protestoları gerekçe göstererek daha önce defalarca askeri müdahaleyle tehdit ettiği Tahran yönetimine karşı bu kez ekonomik yaptırım kartını devreye soktu. Trump, kendi sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, İran ile ticaret yapan her ülkeye ABD ile gerçekleştirecekleri ticarette yüzde 25 gümrük vergisi uygulanacağını duyurdu. Trump’ın paylaşımında kararın “hemen yürürlüğe gireceği” belirtilirken, yaptırımın kapsamı ve uygulanma biçimi konusunda ise ayrıntı verilmedi.

“Trump: ‘Talimat kesin ve geri dönülmez’”

Trump’ın Truth Social üzerinden yaptığı açıklama, kısa ve sert ifadelerle yayımlandı. ABD Başkanı paylaşımında, “Şu andan itibaren geçerli olmak üzere İran’la ticaret yapan her ülke ABD’yle yaptığı ticaret için yüzde 25 gümrük vergisi ödeyecek. Bu talimat kesin ve geri dönülmezdir” dedi. Paylaşımın sonunda ise “Konuya ilginiz için teşekkür ederim” ifadesi yer aldı. Bu açıklama, Trump’ın İran’ı hedef alan yeni baskı hattının yalnızca Tahran’ı değil, İran ile ekonomik ilişki sürdüren ülkeleri de cezalandırmayı amaçladığını ortaya koydu.

“Yeni vergi ek mi olacak, yoksa sabit mi?”

Trump’ın duyurduğu yüzde 25’lik gümrük vergisinin, halihazırda uygulanan vergilerin üzerine eklenip eklenmeyeceği netleşmedi. Paylaşımda, verginin ek bir yaptırım mı yoksa tek başına sabit bir oran mı olacağı belirtilmediği için, uluslararası ticarette hangi ürün gruplarının ve hangi oranların etkileneceği belirsizliğini koruyor. Bu durum, İran’la ticaret yapan ülkelerde “ABD pazarına giriş maliyetleri daha da artacak mı?” sorusunu gündeme taşıdı.

“Türkiye de yaptırım zincirine takılabilir”

Trump’ın açıklaması Türkiye açısından da kritik bir başlık açtı. Türkiye, İran’la ticaret yapan ülkeler arasında yer alıyor ve ABD’nin Türkiye’ye yönelik halihazırda uyguladığı gümrük tarifesi oranı yüzde 15 düzeyinde bulunuyor. Trump’ın paylaşımı yalnızca bu ifadeler üzerinden değerlendirildiğinde, Türkiye’nin İran’la ticaret ilişkisini sürdürmesi halinde ABD ile ticarette ek mali yükle karşı karşıya kalabileceği öngörülüyor. Ancak bunun “mevcut yüzde 15’in üzerine mi ekleneceği” yoksa “toplam oranın yüzde 25’e mi sabitleneceği” konusu resmi düzeyde açıklanmış değil.

“Türkiye-İran ticareti 2024’te 5,68 milyar dolar”

Türkiye ile İran arasındaki ticaret hacmi, son yıllarda dalgalı bir seyir izledi. Dışişleri Bakanlığı verilerine göre iki ülke arasındaki ticaret hacmi 2021’de 5,59 milyar dolar, 2022’de 6,42 milyar dolar, 2023’te 5,49 milyar dolar ve 2024 yılında ise 5,68 milyar dolar olarak kaydedildi. Bu tablo, Türkiye’nin İran ile ekonomik ilişkilerinin sürdüğünü ve Trump’ın hedeflediği “ticaret yapan ülkeler” listesindeki ülkelerden biri olabileceğini gösteriyor.

“İran’a baskı tırmanıyor”

Trump’ın yeni gümrük vergisi tehdidi, İran’a yönelik baskının yalnızca askeri söylemlerle değil ekonomik araçlarla da derinleştirileceğini ortaya koyuyor. Washington yönetimi, İran’daki protestoları gerekçe göstererek Tahran’ı sıkıştırırken, bu kez yaptırım hattını İran’la ticaret yapan ülkelere doğru genişletmiş oldu. Bu adımın, hem uluslararası ticaret dengelerine hem de Türkiye’nin ABD ile ekonomik ilişkilerine nasıl yansıyacağı önümüzdeki günlerde netleşecek.

@welgmedya.com