Suriye’de çözüm arayışı için Türkiye, Rusya, Fransa ve Almanya’nın katılımıyla İstanbul’da dörtlü zirve düzenlendi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde Vahdettin Köşkü’nde düzenlecek zirveye Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Almanya Başbakanı Angela Merkel’in yanı sıra Birleşmiş Milletler (BM) Suriye özel temsilcisi Steffan de Mistura da katıldı.

Astana görüşmelerindeki garantör ülkeler arasında Rusya ve Türkiye ile birlikte yer alan İran ise bugünkü zirvede yer almadı.

2 saat 45 dakika süren zirvede, İdlib mutabakatı ve bölgedeki son gelişmeler ele alındı.

Suriye’ye insani yardım sağlanması, taslak anayasa için hazırlıklar ve Suriye’nin yeniden inşası da ele alınan diğer konular arasında yer aldı.

Zirvenin ardından dört lider, ortak basın toplantısı düzenledi. Liderlerin açıklamalarından öne çıkanlar şöyle:

Recep Tayyip Erdoğan

• Sahada tam olarak ateşkesin sağlanması gerekiyor.
• Siyasi süreçte somut adımlar atılmasının altını çizdik.
• Suriye kaynaklı terör tehdidini ele aldık. İşbirliğinin artırılması konusunda mutabık kaldık.
• Sahada yeni emrivakileri kabul etmeyeceğiz.
• Suriye halkına insani yardım konusunda mutabık kaldık.
• Bu görüşmelerden İran’ı da bilgilendireceğiz.

​

Vladimir Putin

• Suriye’nin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı duyulmalı, Suriye halkı kendi kaderini kendileri tayin etmeli.
• Suriye adım adım barışa doğru ilerliyor. Suriye’de çözüm ancak diplomasi yoluyla mümkün olabilir.
• Suriye radikal unsurlardan tamamen temizlenmeli.
• İdlib’de silahsızlandırılmış bölgenin geçici bir tedbir olduğunu düşünüyoruz. Hem muhalifler hem silahlı güçlerin çekilmesi için çalışma yapılmasını bekliyoruz.
• İnsani yardım konusuna da odaklandık. Mültecilerin ülkeye dönüşleri konuşuldu.

​

Emmanuel Macron

• İdlib’e yapılacak bir saldırı insani konular konusunda kabul edilemez.
• İdlib’de kalıcı ve sürdürebilir bir ateşkesin olmasına önem veriyoruz.
• İnsani yardım koridorlarının oluşturulması gerekiyor.
• Anayasa komitesinin bir an önce toplanması gerekiyor.
• Sivil toplum kuruluşlarının işbirliği gerekiyor.

​

Angela Merkel

• Sadece askeri değil, siyasi bir çözüm hayata geçirilmeli.
• Soruna BM kapsamında siyasi bir çözüm bulmalıyız.
• Bütün Suriye halkının oy kullanabileceği bir seçim yapılmalıdır.
• Sığınmacıların ülkelerine geri dönmesi konusunu el aldık. BM ile bu konuda sıkı bir işbirliği yapılmalı.

​

Ortak bildiri

Suriye konulu dörtlü zirvenin ardından ortak bildiri de yayımlandı.

Yayımlanan bildiride, “Suriye’nin egemenliği, bağımsızlığı ve toprak bütünlüğü ile BM Şartı’nın amaç ve ilkelerine olan kuvvetli taahhütlerini teyit etmişlerdir” denildi.

Gecikmeli başladı

Zirve öncesi liderler arasındaki ikili görüşmelerin uzaması nedeniyle dörtlü zirve gecikmeli başlamıştı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın zirve başlangıcında yaptığı konuşmasının kısa bir bölümü basına açılmıştı.

Erdoğan zirveye ilişkin “Suriyeli kardeşlerimiz başta olmak üzere tüm dünyanın gözleri şu anda bu toplantımıza yönelmiş durumda. Samimi ve yapıcı bir anlayışla hareket ederek bu beklentileri boşa çıkarmayacağımıza inanıyorum. Suriye, Sayın Putin ile istişarelerimizde en öncelikli konular arasında yer alıyor. Sayın Macron ve Sayın Merkel’le de yakın temasta olmaya, kendilerini süreç hakkında bilgilendirmeye daima özen gösterdik” demişti.

Zirve öncesi ikili görüşmeler

İstanbul’a ilk gelen Almanya Başbakanı Merkel’le ikili bir görüşme gerçekleştiren Erdoğan, daha sonra da Rusya Devlet Başkanı Putin ile bir araya gelmişti.

Erdoğan son olarak ise Fransa Cumhurbaşkanı Macron’la bir görüşme gerçekleştirmişti.

Lavrov-Çavuşoğlu görüşmesi

Diğer yandan dörtlü zirve öncesi Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’la bir görüşme gerçekleştirmişti.

İdlib mutabakatı

Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Putin 17 Eylül’de Suriye’nin İdlib kentinde hükümet ile silahlı muhalif örgütlerin elindeki kesimler arasında silahtan arındırılmış bir bölge kurulmasına karar vermişti.

Eylül ayında varılan İdlib mutabakatında uzlaşılan maddeler şöyleydi:

• İdlib etrafında Suriye ordusu ile silahlı grupları ayıran 15-20 km derinliğinde silahsızlandırılmış tampon bölgeler oluşturulacak

​

• 10 Ekim’e kadar bölgedeki tank, roketatar ve havan gibi ağır silahlar teslim edilecek

​

• ‘Radikal terörist örgütler’ 15 Ekim’e kadar silahsızlandırılmış bölgeden çekilecek

​

• 2018 sonuna kadar M4 (Halep-Lazkiye) ve M5 (Halep-Hama) otoyollarının güvenliği sağlanıp trafiğe açılacak

​

• Silahsızlandırılan bölgelerde denetimden Türk ve Rus askerleri sorumlu olacak​

​

• Türkiye, İdlib’deki gözlem noktalarını güçlendirecek

Mutabakatta verilen sürelerin dolmasına rağmen bazı maddelerin ne kadar uygulandığına ve hangi örgütlerin silahları teslim ettiğine ilişkin henüz net bir açıklama yok.