WELG | ALEVİ TOPLUMU- Pir Mehmet Turan, Baki Düzgün’ün Facebook hesabında yayımladığı “Alevilik köksüz değildir, Mehmet Turan’a itirazım” başlıklı yazıya yanıt verdi. Aleviliğin kökleri, Buyruklar, ocak geleneği ve yol erkânına ilişkin görüşlerini açıklayan Turan, “Eski köyün başka inançların cenderesinde ezilerek şekillendirilmiş âdetlerini ve üzeri toz toprakla örtülmüş gerçeklerini gün yüzüne çıkarmaya çalışıyoruz” dedi.

Pir Mehmet Turan’ın Yanıtının Tamamı

Baki Düzgün’ün Facebook sayfasında 5 gün önce yayımladığı “Alevilik köksüz değildir, Mehmet Turan’a itirazım” başlıklı yazısına yanıtımdır.

Alevi yol ve erkânına dair yaptığımız inceleme ve araştırmalar sonucunda vardığımız düşüncelere itirazlarını kaleme alan Baki Düzgün, yazısına, Aleviliğin tarihine dair söylemlerimizi hangi buyruklara, erkân metinlerine ve hangi ocağın aktardığı bilgilere dayandırdığımızı merak ederek başlamış.

Özellikle belirtelim ki 700 yıllık Hünkâr Hacı Bektaş Veli ardası olan ve ziyaretgâhının kitabesinde

“Der Makamı Evliyadır,
Kıl ziyaret bu Sultan’a,
Hacı Bektaş Hulefası,
Erişmiş gurb-i rahmana.”

dizeleri yazılı bulunan Şah Ahmet Sultan Ocağı’nın hizmetkârları olarak, aklımız erdiğinden bu yana ocak büyüklerimizin her ortamda ve cemlerde dile getirdiği “Erenler, biz ışık tayifesiyiz.” sözlerini kulağımıza küpe eyledik. Bu sözün derinliğinin peşine düşerek vardığımız sonuçla, her şey gibi yolumuzun da kökünün ışığa, Işk’a ve Aşk’a dayandığını içselleştirerek yetiştik.

Hünkâr’ın “Ara-Bul” sözü, bizleri araştırmaya ve sorgulayarak öğrenmeye teşvik etti. Bu süreç, bize anlatılan ve genel ortamlarda, cemlerde baskın din ve inancın söylemleriyle aktarılan Aleviliğin bize ait olmadığı; korumak ve korunmak amacıyla yapılan takiyyelerle dolu olduğu kanısıyla buluşmamıza vesile oldu.

Yolumuzun ve erkânımızın ilk hizmeti olan Çerağ’ın ana kaynağına, ateşe ve ışığa ulaştığımızda, üzeri küllerle örtülmüş gerçeklerin altını eşeleyerek şunu anladık: Evet, biz ışık tayifesiyiz. Aslımız da, kökümüz de ve yolumuz da ışıktan dedik. Ardından, Aleviliğin 1400 yıllık İslam’ın içinden çıkmış bir mezhep olmadığı; on binlerce yıldır erenlerin yürüdüğü, yürüdükçe öğrendiği ve yolun henüz başında olduğunu fark ederek öğrenmeye devam ettiği, önsüz ve sonsuz bir yol olduğu gerçeğiyle karşılaştık. Biz de yürümeye ve aramaya devam ediyoruz.

Buyruklara gelirsek, her ne kadar eserin ön sözünde İmam Cafer’e ait olduğu belirtilse ve metin içerisinde “İmam Cafer Hazretleri buyuruyor ki” şeklinde aktarımlar yapılsa da tarihsel unsurlar, bu aidiyetin sorgulanmasını gerektirmektedir. İmam Cafer döneminde On İki İmam kavramı henüz oluşmamışken metnin birçok yerinde On İki İmam’dan söz edilmesi, Hacı Bektaş Veli’nin kendisinden yüzyıllar önce yaşamış İmam Cafer’e atfedilen metinlerde, gülbenklerde anılması ve Osmanlı’da 17. yüzyılın başlarında yaşamış Bekri Mustafa’nın anlatılarda yer alması bunun örnekleridir.

Aslında, Alevilere yol göstermek amacıyla yazılmış olan Buyrukların içeriğinin tamamıyla İslami kurallara bağlı olarak egemenler tarafından Vakanivüs’lere yazdırıldığı pek çok Buyruk örneği incelendiğinde açık olarak görülmektedir.

Öyleyse Buyruklar ve bu anlatılar üzerinden Aleviliği nerede bulup Aleviliğin hangi değerlerinden söz edebiliriz? Hünkâr’ın Hak’a yürümesinden çok sonra kaleme alınmış olan Vilayetname, Alevilik ve Bektaşilik adına neyi yansıtmaktadır ve Alevilerin yaşamında ne ölçüde etkilidir? Aleviler Vilayetname’yi tanıyor, okuyor ve sorguluyor mu? Bu sorulara yanıt aramadan, alışılmış kabulleri sorgulamadan ve bu kısır döngüyü kırmadan gerçeğe ulaşmak mümkün değildir.

Diyoruz ki “Alevilik, İslam’ın gerçek özüdür.” gibi iddialı bir sözün gerçeği yansıtmadığı ortadadır. Küçük bir zümrenin dile getirdiği bu söz, peygamberi, kitabı, inanılarak uyulması ve yerine getirilmesi gereken şartları olan din-i İslam’a ve bu dini kabullenmiş yaklaşık iki milyar Müslümana yapılan büyük bir densizlik ve hatadır.

Hz. Muhammed ve Ehlibeyt’i, Hz. Ali ve onun soyundan gelen On İki İmam da İslam dininin yayıcılarıdır; Müslümandırlar, Alevi değillerdir. Buradan hareketle, Aleviliğin bir “Allah-Muhammed-Ali” yolu olmadığı; yaratılış anlayışından ziyade varoluş anlayışıyla şekillenmiş bir edep, erkân ve ilim-irfan yolu olduğu apaçık karşımıza çıkmaktadır. Şah İsmail Hatayi’nin kendi kök ataları olarak gördüğü On İki İmam’a ve onların nesline hitaben söylediği nefesler ve şiirler, her ne kadar cemlerde Alevi nefesleriymiş gibi okunsa da Alevilerin asimile edilmesine en büyük zemini hazırlayan dizelerdir.

Şah İsmail bir Şii’dir. Şiilik Alevilik değildir; Alevilik de Şiilik değildir. Şiilik, İslam içerisindeki Ali taraftarlarının oluşturduğu bir hizip olan Şia’nın çizgisidir. Yukarıda belirttiğim, Aleviliğin İslam olmadığı ve Alevilerin de Müslüman olmadığı yönündeki düşüncelerimin en açık kanıtlarını, Piri Er canımızın yayımlanmış olan “Alevilerin Çıkmazları” adlı son kitabında belgeleriyle bulabilir ve okuyabilirsiniz.

Elbette bu yolun gereğini haykırdıkları için asılan, yüzülen, kesilen ve yakılarak katledilen bilgelerin ve pirlerin yüreğimizdeki yerleri ve acıları asla silinmeyecektir. Ancak Alevilik; matem tutarak, ağlayıp sızlayarak, cemlerde insanlara dizlerini dövdürerek onları umutsuzluğa düşüren; cennet menfaatiyle kandırıp cehennem ateşinin cezasıyla korkutarak iman ettiren bir tapım dini değildir.

Alevilik, ilmin, irfanın, edebin ve erkânın öğrenildiği ve öğretildiği bir yoldur. Hünkâr’ın “İlimden gidilmeyen yolun sonu karanlıktır.” sözünün gereğini özümsemiş; çalışmayı ve öğrenmeyi ibadet sayan, ışığa ve aydınlığa doğru yürüyen sonsuz bir yolun adıdır.

Yolumuz rızalık ve paylaşım yoludur. Bu konuda Baki Düzgün’ün iddia ettiği gibi kimsenin cemden rızalığı, ikrardan sorumluluğu ve öğretiden, tarihsel hafızayı ayırmak gibi bir derdi yoktur; olamaz da. Baki Düzgün’ün bu konudaki tavrı, “Zorunlu din dersleri kaldırılsın.” dediğimizde birilerinin “Dinden ne istiyorsunuz?” diyerek tribüne oynama ve halkı galeyana getirme çabasına çok benzemektedir.

Baki Düzgün, fakire itiraz ederken “Eski köye yeni âdet mi getiriyorsun?” demek istiyorsa şunu söylemek isterim: Biz eski köye yeni âdet getirmiyoruz; eski köyün başka inançların cenderesinde ezilerek şekillendirilmiş âdetlerini ve üzeri toz toprakla örtülmüş gerçeklerini gün yüzüne çıkarmaya çalışıyoruz.

Sözlerime şu dizelerle bir virgül koymak istiyorum:

“Bütün evren semah döner,
Aşkından güneşler yanar.
Aslına ermektir hüner,
Beş vakitle avunmayız.”

dizelerinin sahibi Hüdai can, durumumuzu şu cümlelerle çok yerinde betimlemiştir:

“Kendimize olan güvensizliğimiz, kendimizden olana güvenmemizi engelliyor. Gerçeği kendi dışımızda aradığımızdan hem gerçeğe hem kendimize yabancılaşıyoruz.”

Kendimize güvenmek ve gerçeklerle buluşmak dileğiyle, gül cemallerinize Aşkolsun.

Mehmet Turan

@welgmedya.com