WELG – Mezopotamya haber ajansından,  Ömer İbrahimoğlu’nun haberine göre İmralı F Tipi Yüksek Güvenlikli Cezaevi’nde tutulan Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın “umut hakkı”na dair tartışmalar sürerken, Özgürlük için Hukukçular Derneği (ÖHD) önemli bir uyarıda bulundu. ÖHD Eş Genel Başkanı Serhat Çakmak, umut hakkına ilişkin düzenleme yapılmaması halinde Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’ne bildirimde bulunacaklarını ve Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne de toplu başvuru hazırlığında olduklarını açıkladı.

AİHM Kararına Rağmen Adım Atılmadı

“Umut hakkı”, ağırlaştırılmış müebbet ya da müebbet hapis cezası verilen mahpusların koşullu salıverilme hakkından yararlanamaması durumunda devreye giren temel bir insan hakkı olarak tanımlanıyor. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), 18 Mart 2014’te Abdullah Öcalan’ın şartlı salıverilme hakkı olmaksızın ağırlaştırılmış müebbet hapse mahkûm edilmesini, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne aykırı bulmuştu. Ancak aradan geçen 11 yıla rağmen Türkiye bu karara uygun herhangi bir yasal düzenleme gerçekleştirmedi.

Komite'den Türkiye'ye 1 Yıllık Süre: Süreç İşlemiyor

AİHM kararlarının uygulanıp uygulanmadığını denetleyen Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, 17-19 Eylül 2024 tarihleri arasında yaptığı toplantıda Türkiye'ye Eylül 2025'e kadar süre tanımıştı. Ancak bu süreye rağmen şimdiye kadar umut hakkı kapsamında herhangi bir düzenleme yapılmadı. Temmuz 2024’te çok sayıda insan hakları örgütü, Bakanlar Komitesi’ne başvurarak gerekli mevzuat değişikliklerinin yapılması için çağrıda bulunulmasını talep etmişti.

Serhat Çakmak: "AİHM Kararları Derhal Uygulanmalı"

ÖHD Eş Genel Başkanı Serhat Çakmak, “Umut hakkı” meselesinin politik nedenlerle uygulanmadığını söyledi. Özellikle Abdullah Öcalan’ın bu haktan faydalanmasının önüne geçilmek istendiğini belirten Çakmak, şu ifadeleri kullandı:

“Türkiye halen AİHM kararlarını uygulamamak için direniyor. Bu kararlar siyasi gerekçelerle bir malzeme haline getiriliyor. Adalet Bakanı yakın zamanda umut hakkına ilişkin düzenleme olmadığını söyledi. Ancak gözden kaçırılan bir şey var: AİHM kararları derhal uygulanması gereken bağlayıcı kararlardır. Anayasa'nın 90. maddesi uyarınca da uluslararası sözleşmeler, iç hukuk kurallarının üzerindedir.”

Toplu Başvuru Hazırlığı: Meclis ve Komiteye Bildirim Gündemde

ÖHD'nin öncülüğünde oluşturulan hukukçular grubu, umut hakkıyla ilgili bir taslak çalışması hazırladı. Çakmak, bu taslağın hem Meclis'e sunulmak üzere hazırlandığını hem de Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’ne yapılacak yeni bir bildirimle destekleneceğini belirtti:

“Şu an için tüm detayları açıklamamız doğru olmaz ama Meclis bünyesinde yapılması gereken değişiklikler için hukuki bir zemin oluşturduk. Koşullar oluşursa kurumsal ve bireysel başvurularla Meclis’e başvurabiliriz. Eylül 2025'e kadar tanınan süre dolmadan önce, Komiteye Türkiye’nin bugüne kadar ne yaptığını sormak için yeni bir bildirimde bulunacağız.”

“Umut Hakkı İçin İnfaz Yasası Değiştirilmeli”

Serhat Çakmak, umut hakkının hayata geçirilebilmesi için iç hukukta özellikle infaz yasasında değişiklik yapılması gerektiğini vurguladı. Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alan mahpusların belli bir süre sonra özgürlüklerine kavuşabilme ihtimalinin hukuki güvence altına alınması gerektiğini belirtti.

"Yeni Süreçte Umut Hakkı Hayati Önemde"

Çakmak, Abdullah Öcalan’ın yeni süreçte demokratik çözüm için rol üstlenebilmesi açısından umut hakkının hayati bir eşik olduğunu da ifade etti:

“ÖHD olarak, birlikte çalıştığımız hukuk kurumları ve insan hakları savunucularıyla umut hakkı etrafında bir kamuoyu yaratmaya devam edeceğiz. Hem Meclis’e hem de Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’ne yönelik hukuki başvuru sürecimizi sürdüreceğiz.”

@welgmedya.com