WELG | ANKARA – DEM Parti Muş Milletvekili Sümeyye Boz, Türkiye’de bulunan mülteci kadınların insan ticareti, zorla evlendirme ve cinsel sömürüye maruz bırakıldığına dair basına yansıyan iddiaları TBMM gündemine taşıdı. Boz, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş’ın yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığı’na yazılı soru önergesi sundu.

Önergede, sahada çalışan sivil toplum örgütlerinin uzun süredir dile getirdiği vakalara dikkat çekilerek, bazı suç ağlarının dijital ağlar üzerinden organize edildiği, kadınların alıkonulduğu, satıldığı ya da zorla evlendirilerek görünmez kılındığı belirtiliyor. Boz, bu süreçlerde devletin koruyucu ve destekleyici mekanizmalarının fiilen devreye girmediği yönünde ciddi bulgular olduğunu vurguladı.

“Anayasa ve Uluslararası Sözleşmeler Hatırlatıldı”

Soru önergesinde, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 17. maddesi ile yaşam hakkı ve kişinin maddi-manevi bütünlüğünün güvence altına alındığı hatırlatıldı. Türkiye’nin taraf olduğu CEDAW ve Palermo Protokolü çerçevesinde devletin mağdurları koruma, barınma, psikososyal destek, sağlık ve hukuki yardım sağlama yükümlülüğü bulunduğu vurgulandı. Boz, İstanbul Sözleşmesi’nden çekilmiş olmanın da bu alandaki anayasal ve uluslararası sorumlulukları ortadan kaldırmadığını ifade etti.

“Sığınaklara Erişimde Engeller ve ‘Aile’ Eksenli Yaklaşım Eleştirisi”

Önergede, mülteci kadınların kadın sığınaklarına erişimde dil bariyeri, statü belirsizliği ve idari uygulamalar nedeniyle ciddi engellerle karşılaştığı; şiddet ve insan ticareti mağduru kadınların önemli bir kısmının “aile bütünlüğü”, “evlilik” ya da “kültürel hassasiyet” gerekçeleriyle birey olarak değil, aile içinde tanımlandığı belirtiliyor. Boz’a göre bu yaklaşım, kadınların maruz kaldığı ağır suçları görünmez kılıyor ve koruma mekanizmalarının dışında bırakıyor.

“Sınır Dışı Edilme Korkusu Başvuruyu Engelliyor”

Boz, sahadan gelen bilgilerin; mülteci kadınların sınır dışı edilme korkusu, misilleme tehdidi ve güvencesiz yaşam koşulları nedeniyle başvuru yapamadığını; başvuru yaptıklarında ise yeterli barınma ve uzun vadeli koruma sağlanmadığını ortaya koyduğunu belirterek, Bakanlığın koruyucu sosyal politika üretme yükümlülüğünün fiilen yerine getirilmediğini savundu.

Bakanlığa 9 Soru

Milletvekili Boz, Bakan Göktaş’ın yanıtlaması istemiyle önergede şu başlıkları sordu:

1. Son beş yılda insan ticareti, zorla evlendirme veya cinsel sömürü mağduru olarak başvuran mülteci kadın sayısı kaç?

2. Bu başvuruların kaçı sığınak/güvenli barınmaya yönlendirildi, kaçı reddedildi?

3. Sığınaklara erişimdeki fiili engelleri kaldırmak için hangi somut adımlar atıldı?

4. Çok dilli ve travma bilgili psikososyal destek mekanizmaları var mı?

5. Zorla evlendirme/evlilik adı altında alıkoyma şiddet ve insan ticareti olarak kabul ediliyor mu; saha personeline talimat/eğitim var mı?

6. “Aile bütünlüğü/evlilik” eksenli yaklaşımın korumasızlık yarattığı tespitine katılıyor musunuz; bu çerçeveden vazgeçilecek mi?

7. Sınır dışı edilme korkusu olmadan başvuru için hangi güvenceler var?

8. Kolluk ve yargı ile etkin yönlendirme ve takip sistemi bulunuyor mu?

9. Mağdurların destek süreçlerinden çıktıktan sonra izlenmesine yönelik mekanizma var mı?

Önergenin Bakanlık tarafından yanıtlanmasıyla, mülteci kadınlara yönelik koruma politikalarının ve uygulamadaki eksiklerin Meclis’te yeniden tartışılması bekleniyor.

@welgmedya.com