WELG – Özel Haber | Yüz yıllardır baskılara, sürgünlere, katliamlara ve inkâra rağmen varlığını sürdüren bir inanç var: Kızılbaş Aleviliği. Ne camisi var ne ezanı. Ne Arapça dua ne de beş vakit namaz. Bu toprakların en kadim halklarından biri olan Aleviler, binlerce yıldır doğayla kurdukları kutsal bağla yaşamı kutsar; güneşi selamlar, suyu hürmetle içer, ateşi evladı gibi korur, nefesi sözle yüceltir.

Ancak bugün, bu kadim inanç; imam dedeler, Arapça dualar ve Sünni-İslami ritüeller aracılığıyla sistematik bir asimilasyona maruz kalıyor. İnancın özü bozulurken, şekilsel uygulamalar öne çıkarılıyor. Hakikatin üstü, ritüel maskeleriyle örtülüyor.

Alevilikte Kutsal Olan: Işık, Su, Ateş, Hava ve Can

Alevilik bir inanç sistemidir. Ancak bu sistem, devletlerin dar mezhep kalıplarına sığmaz. Kur’an merkezli değil; cem merkezlidir. Alevilikte ibadet, Allah’a secde değil; hakikate yöneliştir. Bu yöneliş cemde, semahta, nefeste, sazdadır. Yol vardır, erkân vardır. Esas olan; eline, beline, diline sahip olmaktır.

Alevilikte kadın-erkek ayrımı yoktur; can vardır. Kadın da meydandadır, erkek de. Çünkü Hakk’ın aynasında cinsiyet değil, niyet görünür.

Işık

Güneşin doğuşuyla birlikte Alevi yüzünü doğuya döner ve dua eder. Çünkü ışık, hakikatin simgesidir. Bilgelik, aydınlanma ve vicdan, ışığın özüdür. Karanlık bilinçsizliktir; ışık, hakikate uyanıştır.

Su

Su, yaşamın özüdür. Alevilikte özellikle kaynağına özel önem verilir kutsaldır; çevresi temiz tutulur. Su bedeni arındırdığı kadar, toplumu da arındırır. Suya saygı göstermek, yaşama ve hakka saygı göstermektir.

Ateş

Ateş, yalnızca bir ısı kaynağı değil, evin kalbidir. Ocakta yanan ateş, söndürülmez; üzerine su dökülmez. Alevi öğretisinde güneşin sunduğu bu ateş, evrene can verirken, insan bedeninde de yaşamın dengesini kurar.
Bilimsel olarak da bu anlayış doğrulanır: İnsan bedeninin sağlıklı sıcaklık aralığı 36.5–37°C’dir. Isının düşmesi hipotermiye, yükselmesi hipertermiye neden olur. Alevilikte ateş, hem kozmik enerji hem içsel dengedir.

Hava (Nefes)

Hava, sadece fiziksel solunum değil; nefesin, sözün ve hakikatin taşıyıcısıdır. Cemlerde okunan nefesler, yalnızca birer ezgi değil; öğretinin kalbidir. Alevi için her nefes, hakka bir yakarıştır. Havanın temizliği, hem doğanın hem sözün temizliğidir.

Can

Ve bütün bu unsurların merkezinde can vardır. Can olmak, yalnızca insan olmak değil; doğayla, evrenle, rızalıkla bir yaşam kurmaktır. Alevilikte her varlık kutsaldır. Dağ, taş, kurt, kuş… Hepsi bu evrenin dengeli birer parçasıdır. Alevi piri şöyle der:

“Eğer aç kalmış bir kurt, süründen bir koyununu yemişse, kızma. Bil ki onun da yaşam hakkı vardır.”

Yol Erkân Bozulursa, Yol da Bozulur

Ne yazık ki Alevilik bugün yalnızca dışarıdan değil, içeriden de bozuluyor. Özellikle Türkiye’den Avrupa’ya gönderilen “imam dede”ler, inancı İslami ritüellerle örtmeye başladı. Alevilikte yeri olmayan “imam” sıfatı, giderek yaygınlaştırılıyor. Halbuki Alevilikte ruhban sınıfı yoktur; yol önde gider, canlar ardı sıra gelir.

Cemlerde Arapça dualar okunuyor, Hakk’a uğurlamalar cami usulüyle yapılıyor. Kadın-erkek ayrı ayrı saf tutuyor. Dualar minareden yankılanır gibi seslendiriliyor.

Eğer bir hakka yürüme erkânı saf tutularak, Arapça dualarla, kadın-erkek ayrıştırılarak, haremlik-selamlık bir düzende yapılıyorsa; bilin ki orada Alevilik değil, asimilasyon vardır.

Bu, Sünniliğe öykünen bir taklit ibadet biçimidir ve Aleviliğin özüne aykırıdır.

Sistematik Asimilasyon: Avrupa’daki Aleviler Hedefte

Avrupa’ya göç eden Aleviler, yalnızca kültürel kopuş değil; aynı zamanda kurumsal asimilasyon tehlikesiyle karşı karşıya. Devlet destekli dini yapılar, Aleviliği “İslam’ın bir mezhebi” olarak göstermeye çalışıyor. Bu yönde oluşturulan eğitimler, dini yayınlar ve imam destekli cem faaliyetleri genç kuşaklar üzerinde etkili olmaya başladı.

Hz. Ali ve 12 İmamlar üzerinden kurulan propaganda diliyle Alevi gençliğe “Sen de Hz. Ali’yi seviyorsun, o zaman namaz kılmalısın” deniyor. Bu da gençleri, Alevilikten İslami formlara yönlendiren bir tuzak oluşturuyor.

Halbuki Hz. Ali, Alevilikte bir inanç sembolü değil; hakikatin ve adaletin temsilidir.

Hatırlamak Zorundayız: Alevilik Bir İnançtır

2013 yılında Avusturya’da Alevilik, bağımsız bir inanç olarak resmen tanındı. Bu tanınma, Aleviliğin İslam içi bir mezhep değil; kendine özgü, bağımsız bir inanç sistemi olduğunu ortaya koydu. Ancak bu kazanımın içi, bugün bazı kurumlar eliyle boşaltılma tehlikesiyle karşı karşıya.

Bu inanç, 15 yıl süren mücadeleyle, bilimsel belgelerle, halkın direnişiyle kazanıldı. Şimdi bu kazanımı korumak her Alevi bireyin sorumluluğudur.

Son Söz Yerine: Alevilik, Rızalıkla Yaşayan Bir Hakikat Yoludur

Alevilik, sadece bir ritüel değil; bir yaşam felsefesidir. Şekilden çok özün, gösterişten çok içtenliğin, biattan çok aklın ve vicdanın yoludur. Şekilcilik bu yolu kurutur; asimilasyon bu yolu boğar.

Bugün yapılması gereken, şekilciliğe ve yozlaşmaya karşı durmaktır. Cem meydanında el ele, dil bir, gönül bir olmaktır. Aksi halde, bu kadim inanç; tarih kitaplarında folklorik bir not, siyasi vitrinlerde egzotik bir motif olmaktan öteye geçemez.

Ama unutmamak gerekir:

Bir gün ışık doğar, ateş yanar, su akar, nefes yükselir…
Ve Alevi yine kalkar, güneşe döner yüzünü. Çünkü hakikat hep aydınlanmayla gelir.

Mehmet Ali Demir

@welgmedya.com