WELG | Tahran – İran’da ekonomik çöküşle başlayan ve rejim karşıtı sloganlarla büyüyen protestolar yeni bir aşamaya girdi. Tahran başta olmak üzere birçok kentte kitlesel gösterilerin yayılması üzerine İran yönetimi ülke genelinde tam karartma uygulamasına geçti. İnternet ve telefon hatları kesilirken, İran hava sahası da tamamen kapatıldı.

Ekonomik Çöküş Protestoları Tetikledi

İran’da büyük ölçüde örgütsüz biçimde gelişen protesto dalgası, ülkenin para birimi riyalin ABD doları karşısında rekor düzeyde değer kaybetmesi sonrası geçtiğimiz aralık ayında başladı. Hayat pahalılığı, işsizlik ve yoksullaşma, toplumsal öfkeyi kısa sürede sokaklara taşıdı.

Pehlevi’nin Çağrısı Sonrası Sokaklar Doldu

Görgü tanıklarının aktardığına göre, İran’ın sürgündeki veliaht prensi Rıza Pehlevi’nin perşembe ve cuma günleri için yaptığı kitlesel gösteri çağrısının ardından Tahran’da binlerce kişi evlerinden sloganlar atarak sokaklara çıktı. Akşam saat 20.00 itibarıyla birçok mahallede protestolar yoğunlaştı.

Atılan sloganlar arasında “Diktatöre ölüm”, “İslam Cumhuriyeti’ne ölüm” ve dikkat çekici biçimde “Bu son savaş! Pehlevi geri dönecek!” ifadeleri yer aldı. Şah rejimi lehine sloganların atılması, rejime karşı öfkenin ulaştığı noktayı gözler önüne serdi.

İletişim Kesildi: İnternet ve Telefonlar Susturuldu

Protestoların başlamasının hemen ardından İran genelinde internet erişimi ve telefon hatları kesildi. İnternet altyapı şirketi Cloudflare ile internet gözlem grubu NetBlocks, kesintileri doğruladı ve bunun doğrudan İran hükümetinin müdahalesiyle gerçekleştiğini bildirdi.

Dubai’den İran’daki sabit ve mobil hatlara yapılan aramaların tamamı başarısız oldu. Geçmişte benzer kesintilerin ardından sert güvenlik operasyonlarının geldiği biliniyor.

Hava Sahası Tamamen Kapalı

Gelişmeler bununla da sınırlı kalmadı. İran yönetimi, ülke hava sahasını tamamen kapattı. Kararın gerekçesine ilişkin resmi bir açıklama yapılmazken, adım olası iç karışıklıklar ve güvenlik endişeleriyle ilişkilendiriliyor.

Ölü Sayısı Artıyor, Gözaltılar Binleri Aştı

ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı’na göre protestolarla bağlantılı şiddet olaylarında şu ana kadar en az 39 kişi hayatını kaybetti, 2 bin 260’tan fazla kişi gözaltına alındı. Birçok kentte pazar yerleri kepenk kapatarak protestolara dolaylı destek verdi.

Rejim Baskı Altında, Protestolar Lidersiz

Gösterilerin büyümesi, sivil hükümet ve dini lider Ayetullah Ali Hamaney üzerindeki baskıyı artırırken, protesto hareketi hâlâ net bir liderlikten yoksun. Uzmanlar, Pehlevi’nin çağrısının süreci nasıl etkileyeceğinin belirsiz olduğunu vurguluyor.

Washington merkezli Atlantic Council’den İran uzmanı Nate Swanson, geçmiş protestoların “inandırıcı bir alternatif liderliğin yokluğu” nedeniyle zayıfladığını hatırlatarak, İran’daki güvenlik aygıtının potansiyel liderleri ya tutukladığını ya da sürgüne zorladığını belirtiyor.

Drone ve Sert Müdahale Hazırlığı

Rejime yakın Kayhan gazetesi, güvenlik güçlerinin protestocuları tespit etmek için drone kullanacağını öne süren görüntüler yayımladı. Yetkililer, protestoların genel boyutuna dair henüz kapsamlı bir resmi açıklama yapmadı.

Uluslararası Tepkiler

ABD Başkanı Donald Trump, geçtiğimiz günlerde İran’ın barışçıl protestoculara şiddet uygulaması halinde ABD’nin “yardıma koşacağını” söylemişti. İran Dışişleri Bakanlığı bu açıklamayı “ikiyüzlü” olarak nitelendirdi.

Avrupa Parlamentosu Başkanı Roberta Metsola ise, “İran halkı protesto etmiyor, haykırıyor. Avrupa onları duyuyor, dünya onları duyuyor” diyerek destek mesajı paylaştı.

İran’da uygulanan tam karartma, hava sahasının kapatılması ve iletişimin kesilmesi, ülkede daha sert bir güvenlik aşamasına geçildiğinin işareti olarak değerlendiriliyor.

@welgmedya.com