WELG | Tahran – ABD merkezli Human Rights Activists News Agency (İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı – HRANA), İran’da ülke geneline yayılan protestolarda hayatını kaybedenlerin sayısının 2 bin 500’ü aştığını açıkladı. Analistler, bu rakamın İran’da son on yıllardaki protesto ve toplumsal huzursuzluk dalgalarında yaşanan can kayıplarını açık ara geride bıraktığını ve ülkenin 1979 İslam Devrimi dönemindeki kaosu hatırlatan bir tabloya sürüklendiğini değerlendiriyor.

“HRANA: 2 Bin 403 Protestocu, 147 Hükümet Bağlantılı Kayıp”

HRANA’nın paylaştığı veriye göre toplam can kaybının 2 bin 403’ü protestocu, 147’si hükümetle bağlantılı kişiler olarak kayıtlara geçti. Ayrıca ölenler arasında 12 çocuğun bulunduğu, protestolara katılmadığı belirtilen 9 sivilin de yaşamını yitirdiği bildirildi.

Ajansa göre gözaltına alınanların sayısı ise 18 bin 100’ü aşmış durumda.

“İletişim Kısıtlamaları Gevşetildi: Günler Sonra İlk Telefon Teması”

Açıklamanın, İran yönetiminin protestolara karşı yürüttüğü baskı sürecinde uyguladığı internet ve iletişim kısıtlamalarını kısmen gevşetmesinin ardından gelmesi dikkat çekti. İddiaya göre İranlılar günler sonra ilk kez yurt dışıyla telefon bağlantısı kurabildi.

Tanıklar, kısa mesajlaşmanın (SMS) hâlâ çalışmadığını, internet erişiminin ise yalnızca devletin onay verdiği sitelerle sınırlı olduğunu, yurt dışına bağlantının büyük ölçüde engellendiğini aktardı.

“Devlet Televizyonundan İlk Resmî Kabul: ‘Çok Sayıda Şehit Var’”

İran devlet televizyonu salı günü, ölümlere ilişkin ilk kez resmî bir kabule yer vererek bir yetkilinin ülkede “çok sayıda şehit” bulunduğunu söylediğini aktardı. Bu ifade, İran yönetiminin protestolardaki can kaybı konusunda ilk kez kamuoyu önünde dolaylı da olsa konuşması olarak yorumlandı.

“Trump: ‘Protestoya Devam Edin, Kurumları Ele Geçirin!’”

Can kayıplarının artmasıyla birlikte ABD Başkanı Donald Trump, İran’daki göstericilere protestoları sürdürme çağrısında bulundu. Truth Social üzerinden açıklama yapan Trump:

“İranlı vatanseverler, protestoya devam edin, kurumlarınızı ele geçirin!” ifadelerini kullandı.

Trump ayrıca protestocuların öldürülmesinin durmaması halinde İranlı yetkililerle tüm görüşmeleri iptal ettiğini belirterek “yardım yolda” mesajı verdi.

“Trump’ın Açıklamaları: Askerî Müdahale Tartışmasını Büyüttü”

Trump’ın çıkışı, uluslararası kamuoyunda “ABD yönetimi askeri müdahaleyi gündeme alır mı?” sorularını da güçlendirdi. Trump, salı akşamı gazetecilere yaptığı açıklamada yönetiminin “gereğine göre” hareket etmeden önce öldürülenlerin sayısına ilişkin doğru bir rapor beklediklerini söyledi.

“İran’dan Sert Karşılık: Larijani ‘Başlıca Katiller’ Diyerek İsim Verdi”

Trump’ın açıklamalarına İran cephesinden çok sert yanıt geldi. İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Ali Larijani, açıklamasında Trump ve İsrail Başbakanı Netanyahu’yu hedef alarak:

“İran halkının başlıca katillerinin isimlerini açıklıyoruz: 1- Trump, 2- İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu” dedi.

“Mahsa Amini Protestolarının Dört Katı: ‘Rakam Hâlâ İhtiyatlı’”

HRANA’dan Skylar Thompson ise açıklanan sayının özellikle sarsıcı olduğunu belirterek, sadece iki haftada yaşanan can kayıplarının 2022’deki Mahsa Amini protestolarında aylar süren bilançonun dört katına ulaştığını ifade etti.

Thompson, ölü sayısının daha da artabileceği uyarısında bulunarak, “Dehşete kapıldık, ancak bu rakamın hâlâ ihtiyatlı olduğunu düşünüyoruz” dedi.

“Tahran’dan Tanıklıklar: Yanmış Binalar, Parçalanmış ATM’ler”

Günler sonra dış dünyaya ulaşabilen bazı tanıklar, başkent Tahran’da yoğun güvenlik varlığından söz ederek yakılmış hükümet binaları, parçalanmış ATM’ler ve sokaklarda çok az insan olduğunu anlattı.

Aktivistler ise çarşamba günü Starlink’in İran’da ücretsiz hizmet sunduğunun duyurulduğunu bildirdi.

@welgmedya.com