WELG | Ankara – Türkiye ekonomisinde bir süredir devam eden daralma, imalat sanayinde tarihsel bir krize dönüşmüş durumda. Üretimin pek çok ilde durması, atölye ve fabrikaların borç yükü altında çalışamaz hale gelmesi ve işletmelerin birer birer kapanması ekonomideki çöküşün boyutlarını gözler önüne seriyor. Üretim yalnızca yavaşlamıyor; ülkenin dört bir yanında makineler, ekipmanlar ve üretim araçları borç nedeniyle haczediliyor, icra dairelerinde toplu satışa çıkarılıyor. Ekonominin bel kemiği olan KOBİ’ler ağır borçluluk nedeniyle ayakta duramaz hale gelirken, işsizlik dalgası hızla büyüyor.

Konkordato Patlaması: 3 bin 591 Başvuru ile Kritik Eşik Aşıldı

Temmuz 2018’den bu yana konkordato ilanlarında yaşanan artış, ekonomideki darlığın en somut göstergelerinden biri haline geldi. Konkordatotakip’in verilerine göre sadece inşaat sektöründe 501 şirket konkordato ilan ederken, bunu 351 şirketle tekstil ve 127 şirketle metal sanayi takip etti. Aynı dönemde 3 bin 591 bireysel şirketin konkordato başvurusu yapmış olması, üretim ağının geniş bir kesiminde finansal kapasitenin çöktüğünü gösteriyor. Gıda, mobilya ve giyim sektörlerinde de yüzlerce şirketin mahkemelerden konkordato mühleti alması, krizin münferit olmadığını; aksine, tüm üretim zincirine yayıldığını ortaya koyuyor. Krediye erişimin zorlaşması ve yüksek faiz yükü, işletmelerin borç çevirme kabiliyetini sıfırlamış durumda. Bu nedenle icra dairelerinde her gün onlarca araç, makine ve üretim ekipmanı açık artırmaya çıkıyor.

Ticari Kredilerde Tasfiye Riski Rekor Seviyeye Ulaştı

Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi’nin eylül raporu, ticari kredilerdeki alarm verici artışı çarpıcı şekilde ortaya koyuyor. Tasfiye olunacak alacakların geçen yılın aynı ayına göre yüzde 40 artması, işletmelerin kredi geri ödeme kapasitesinin belirgin biçimde zayıfladığını gösterirken, ticari kredilerin toplam hacminin 16,9 trilyon liraya ulaşmış olması finansal sistemdeki yükü ağırlaştırıyor. İmalat sanayi 5 trilyon 298 milyar liralık kredi borcuyla en büyük payı taşırken, inşaat sektörünün 1 trilyon 568 milyar liralık borç yükü de sürdürülemez seviyelere işaret ediyor. Tasfiye edilecek kredilerde yaşanan artışın imalatta yüzde 123, inşaatta ise yüzde 44 seviyesine çıkması, her iki sektörün de ödeme gücünün hızla eridiğini gösteren kritik bir veri olarak öne çıkıyor.

Türkiye Genelinde Üretim Araçları İcraya Düştü: “Sanayi Makinesi Patlaması”

Borçluluk ve finansal çöküşün en görünür etkisi, UYAP’ta her gün artan icradan satış ilanlarıyla ortaya çıkıyor. Ülke genelinde en az 110 farklı sanayi makinesi için icra ilanı yayımlanmış durumda; ancak toplu satışlar da hesaba katıldığında bu sayının binlere ulaştığı görülüyor. Tekirdağ’dan Samsun’a, Bursa’dan Çanakkale’ye kadar birçok ilde inşaat malzemeleri, üretim ekipmanları ve sanayi makineleri icra daireleri tarafından satışa hazırlanıyor. Antalya’da yüzlerce boya türü 630 bin liralık muhammen bedelle satışa çıkarılırken, Bursa’da fabrikalardan haczedilen makineler 3 milyon 900 bin liralık değerle ihale bekliyor. Malatya’da tonlarca inşaat malzemesi, bakır folyo ve emaye tel 5 milyonun üzerinde bir fiyatla açık artırmaya hazırlanıyor. Tekstil sektöründe de tablo aynı; tela makinelerinden iplik sarma tezgâhlarına, dikiş makinelerinden overlok sistemlerine kadar yüzlercesi icra yoluyla el değiştiriyor.

Tekstil Sektörü İflas Dalgasının Merkezinde

Türkiye’nin en önemli tekstil merkezlerinden biri olan Bursa’da toplam 26 milyon lirayı aşan yedi büyük toplu satış ilanı bulunuyor. İstanbul Bakırköy’de bir tekstil atölyesinden haczedilen 93 adet makine ise 1 milyon 288 bin liralık toplam bedelle satışa çıkarılmış durumda. UYAP verilerine göre tüm icradan satışa çıkarılan makinelerin yüzde 35’ten fazlasını tekstil makineleri oluşturuyor. Bu oran, tekstilin yaşadığı finansal kırılmanın derinliğini açıkça ortaya koyuyor. İzmir’de mobilya ve ahşap sanayi makineleri, Ankara’da torna ve kaynak sistemleri, borç nedeniyle üretim yapılan tesislerde bekleyen onlarca makine ile birlikte icra sürecinde satışa hazırlanıyor.

Sanayide Alarm: “Hızla Daralan Değil, Hızla Çöken Bir Üretim Yapısı”

Ekonomistler, sanayide yaşanan bu tabloyu “daralma” olarak değil, açık bir “çöküş” olarak değerlendiriyor. Üretimin durması, işletmelerin borç yapılarını kaybetmesi, on binlerce çalışanın işsiz kalması ve üretim araçlarının icra yoluyla parçalanarak satılması, Türkiye’nin üretim kapasitesinin kalıcı hasar riskiyle karşı karşıya olduğunu ortaya koyuyor. Kredi kanallarının kapanması, faizlerin yükselmesi ve maliyetlerin sürdürülemez seviyelere çıkması, birçok işletme için iflas dışında seçenek bırakmıyor. Uzmanlara göre bu süreç durdurulamazsa, Türkiye’nin önümüzdeki yıllarda ekonomik toparlanması çok daha zor bir hale gelecek.

@welgmedya.com