Gazeteci Çağdaş Gökbel İle Yayınlanacak kitabı üzerine Sohbet Ettik

İstanbul Arel Üniversitesi Gazetecilik Bölümü’nden 2015 yılında mezun olduktan sonra, gazeteciliğe ABC gazetesinde röportajlarıyla başladı. Daha sonra birçok gazetede çalışan Çağdaş, İrlanda’ya yerleşmeye karar verdi. Independent Türkçe servisi için İrlanda’dan haber yollayan yazar aynı zaman da ATGB’nin İrlanda temsilciliği görevini yürütüyor. SOL gazetesinde de köşe yazarlığı yapan Gökbel, şimdiye kadar, bir uluslararası ve bir de yerel iki akademik makale kaleme aldı.
 Tarih: 26-11-2020 12:35:26   Güncelleme: 26-11-2020 14:15:26
Gazeteci Çağdaş Gökbel İle Yayınlanacak kitabı üzerine Sohbet Ettik

Tanıtım metnine baktığımda kitabın sadece WestWorld (Batı Dünyası) dizisinin analizinden ibaret olmadığını gördüm. ‘İdeoloji nedir?’ Aynı zamanda bu soruya da yanıt arıyorsun. Artık Avrupa’da yaşıyorsun. Avrupa’dan baktığında sence ideoloji nedir?

Bu gerçekten güzel ve yanıtlaması zor bir soru. İdeoloji, Türkçe karşılığı yetersiz olan bir kavram. Kitapta bu sorunu aşmaya dönük çabaları da ele aldım. Elbette bu sorunu çözmeye dönük çabaların içerisinde 80’sonrası TDK yok. Türk Dil Kurumu, askeri cunta döneminde çökertilmiş bir kurum. Bugün, içinde bulunduğu durum ise tam anlamıyla utanç verici. Aynı kurum 80’öncesinde, Türkçeye olması gerektiği gibi önemli katkılarda bulunmuş. Gelelim esas soruya yani Avrupa’ya.

Aydınlanma döneminde Avrupa’da güçlü ideolojiler ve siyasi anlayışlar ortaya çıktı. Bu tarihi en erken 16. Yüzyıldan başlatabiliriz. Sınıflı toplumların doğal seyri olarak karşıt kutuplar çarpıştı. Bir tarafta otoriteyi ayakta tutmak için çaba harcayanlar, diğer tarafta otoriteyi devirmek ve insanlığa yeni ufuklar açabilmek için mücadele edenler. Bu mücadele değişmedi, hatta yaşadığımız yüzyılda giderek daha fazla keskinleşmeye başladı. Hikâyenin sonuna atlayacak olursak Francis Fukuyama, ‘İdeolojilerin ve Tarihin Sonu’ derken gerçek anlamda saçmalamıştır. Şimdilerde ‘ben öyle demek istemedim’ diyor. Berlin duvarının yıkılması, Sovyetler Birliği’nin çöküşü her şeyin son bulduğu bir evre olmadı. Tam tersine bir başlangıç ve ideolojik savaşın güçleneceği yeni bir çağın müjdecisidir. Bu yeni çağ, işçi sınıfı için bir cehennem, aynı zamanda geçmiş mücadeleleri hatırlamak için ya da yeni devrimler çağı için bir müjde. David Harvey’den yola çıkarsak, dizginlerinden boşanan kapitalizm gezegenimizi ve insanlığın geleceğini tehdit ediyor. Irkçılık, iklim krizi ve salgın hastalıklar ‘kapitalizmin oluşturduğu ideolojik rüya’ devam ettiği müddetçe yakamızı bırakmayacak.

Irkçılık, sömürü ve diğer olguları hesaba katarsak Avrupa’nın ideolojisini nasıl tanımlarsın?

Bence bu soruya en iyi yanıtı Orhan Gökdemir ‘Aydınlanma Tarikatı’ ve ‘Din ve Devrim’ kitaplarında veriyor. Ben, onun açtığı yoldan devam edeyim. Kendi kitabımı hazırlarken bu eserleri incelemiş olmayı isterdim. Aydınlanma meselesi madalyonun iki farklı yüzü gibi. Bir taraftan sahiplenmeniz, diğer taraftan bu deneyimi aşıp üzerine yeni şeyler inşa etmeniz gerekiyor. Tipik bir diyalektik yasasıdır, durduğumuz an geri gitmeye başlıyoruz. Bir de buna Aydınlanmanın sınıfsal karakterini eklemek gerekiyor. Aydınlanma düşünürleri doğal olarak ayrıcalıklı insanlardan oluşuyordu. O dönemin toplumsal koşulları gereği böyleydi. Ancak Rousseau gibi istisnalar buradaki kırılmaları derinleştirdi ve Aydınlanma eleştirisi bir nevi bu aydınlanmanın aşılmasını sağladı. Buradaki esas sıkıntı İngiliz Aydınlanmasının bu düşünsel savaştan galip çıkması ve yeni biçimiyle Amerikan merkezli kültür endüstrisi ile yaşamaya devam etmesi.

Avrupa eğitim sistemi çocuklarımıza olmadık yalanlar söylüyor. İnsanlığın düşünsel gelişimi Antik Yunan mucizesinden ibaretmiş gibi gösteriliyor. Martin Bernal, ‘Kara Atena’ isimli kitabında bu ideolojik eğilime karşı güçlü eleştiriler getiriyor. Çocuklarımızı bu düşüncelerle tanıştırmak zorundayız. Aydınlanma Mısır ve Mezopotamya’yı keşfetme cüretini gösterebildiği için gerçekten bir ‘Aydınlanmaydı’. Kapitalizm geliştikçe ve ilerledikçe bu aydınlanmadan rahatsız oldu. Bunun için önce Avrupa’nın ufku daraltılmalıydı. Yerel düzeyde kalan her fikir ‘ırkçı’ olmak zorunda. Özetle bu bakış açısı ırkçılığa teşnedir diyebiliriz. Jeremy Bentham, gibi örnekler zamanımızın tüm ideolojik halesine etki etmiş kişilerdir. John Fowles’ın sözleri ile ifade etmek gerekirse: ‘Bu İngilizler liberalizm maskesi takmış faşistlerdir’. Neticede geldiğimiz noktada çıkarcı bencil bireycilik insanın doğası olarak kabul ediliyor. Avrupa ideolojisi dediğiniz şey sömürüyü erdem olarak kabul eden bir öğretidir.

Peki, bu ideoloji nasıl yenilir?

Tam olarak karşılıklı bir çarpışma tasavvur etmek ya da yenme ve yenişme üzerine bir tanımlama yapmak doğru değil. Ancak ‘Batı Dünyası’ tüm insanlığa kendi yapay antagonizmasını dayattı. Esas antagonizma neydi? İşçi sınıfı ve burjuvazi arasındaki çatışmaydı. Sömürünün devam edebilmesi için bu çatışma başka çatışmalarla örtülmelidir. İdeoloji burada devreye girer. Doğu ve Batı çatışması suni ve tehlikeli bir çatışmadır. Bugün, Avrupa aydını olarak gördüğünüz kişiler, bazı isimleri ayrıştırarak söylüyorum; burnunun ucunu bile göremez haldeler. Özellikle sosyal bilimlerden bahsediyorsak akademinin Türkiye’den farklı olduğunu söylemek zor. Şimdi, burada itiraz edenler, histeri krizlerine girenler olacaktır. Bu bir aşağılık psikolojisi, doğulu olarak görülen bir aydının onlara bir şey anlatmasından nefret ediyorlar. Bu nefret kaynağını biraz önce bahsettiğim ırkçı ideolojiden alıyor. Tam bu noktada histeri krizine girenlerin bizim coğrafyamızın insanlarının olması çok daha acı. Avrupa’nın düşünsel üstünlüğünü kabul ettiğinizde, onun bir sömürgesi ya da bir kolu olduğunuzu da kabul ediyorsunuz. Bu söylediklerime kızanlar Avrupa’da özellikle sosyal bilimler alanında yine Avrupalı akademisyenlerin yaptıkları eleştirileri okusunlar. Bazılarını benim kitapta okuyacaklardır.

Bu çok acı bir şey, sözünüzü güçlendirmek için yine ‘Batılı’ insanların tanıklığına başvuruyorsunuz. Bu sözümden şu anlaşılmasın nitelikli yabancı kaynaklara başvurmak ve buradan bilimsel çalışmanızı güçlendirmek kaçınılmaz ve doğru olan biricik yöntemlerden sadece birisidir. Anlatmak istediğim doğulu insanın, batılı insana bir şey öğretemeyeceği onun kaderi gereği cahil olduğu ideolojik bir anlatı. Konu geniş olduğu için ideoloji meselesinde saatlerce konuşsak bir şeyler hep eksik kalacaktır. Umarım okurlar ne dediğimizi doğru bir biçimde anlayacaktır.

Tüm bu ‘ideoloji’ tarihinin sonunda bir de popüler bir diziyi analiz etmeniz bence çok doğru olmuş. Westworld, (Batı Dünyası) dizisinde izleyiciye empoze edilmeye çalışılan mesajları bize biraz anlatabilir misiniz?

Okuru kitap okumaya teşvik etmek için bu soruya sınırlı bir yanıt vermem gerektiğini düşünüyorum. Esasında yukarıda konuştuğumuz mesajlar izleyiciye aktarılıyor. Kültür endüstrisinin alemet-i farikası ürünlerinin standart olmasıdır. Yani elinizde bir şablon vardır ve filminizi rahatlıkla bu şablona göre çekebilirsiniz. Bu bazı ön kabulleri gerektirir. Bu ön kabuller: İnsan doğası gereği vahşi ve çıkarcıdır. Onu yönlendiren aslında bilinci değil, bilinç dışındaki karanlık güdülerdir vb. Irkçılık, dizginlenmeyen şiddet ve kadının konumu yine kapitalist yaşamın temel kodlarına göre düzenlenir.

Westworld (Batı Dünyası) dizisi biraz da gelecekteki robotların hikayesini anlatıyor. Sizce gelecekte robotlar hayatımızı nasıl etkileyecek?

Esas kritik noktalardan biri bence bu. Kitabı bugün yazıyor olsaydım İngiltere Genel Kurmay Başkanı Nick Carter’ın açıklamalarına kesinlikle yer verirdim. Carter, 2030 yılında 30 bin robot askerin İngiliz ordusunda görev alabileceğini söylüyor. Kırılma anına yaklaştığımızın işaretlerinden sadece birisi. Teknoloji normal koşullarda ‘devrimci’ bir etkiye sahiptir. Ancak teknoloji bir sınıf iktidarının tekelindeyse etkisi o zaman tam tersi oluyor. O teknoloji otoriteleri yani erki korumak için seferber ediliyor. Burada komplo teorilerine kapı açmak istemem. Bu teoriler kapitalist ideolojiyi besleyen ve insanları umutsuzluğa sürükleyen bir işleve sahip.

 

Ancak şunu söyleyebilirim geliştirilecek robotlar hiç de hayal edildiği gibi sırtımızdaki yükü almayabilir. Marx’ı dikkate alacak olursak, teknoloji geliştikçe işçilerin sömürüsü azalmıyor tam tersine artıyor. Ev temizlik robotları, ameliyathane robotları gibi araçlara bakarak sevinen bir kitleyi anlamak gerçekten zor. Sağlığın paralı olduğu bir sistemde son teknoloji sistemleri toplum için kullanabileceklerini düşünmek gerçekten hayalcilik. O kadar uzağa gitmeyelim Covid-19 aşısını üreteceği iddia edilen Amerikalı şirketler sizce bu aşıları insanlığın yararına sunacaklar mı? Bunu ücretsiz bir biçimde tüm insanlığın erişimine açacaklar mı? Bu sorunun yanıtı ‘Hayır’ ise ona göre önlemler almak ve mücadele etmek gerekir. Gelecekte yaşamlarımızı etkilemesi muhtemel robotların da buna benzer bir işlevi olacaktır.

  Bu haber 941 defa okunmuştur.   Editör: Haber merkezi   Kaynak: welgmedya
  YORUMLAR 0 Yorum YORUM YAP
Bu Haber'e ilk yorum yapan siz olun.
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  DİĞER KİTAP Haberleri
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 23 15 5 3 47 18 48 +29
2 Beşiktaş 23 15 5 3 50 26 48 +24
3 Fenerbahçe 23 15 5 3 45 25 48 +20
4 Trabzonspor 24 13 5 6 31 24 45 +7
5 Alanyaspor 23 12 6 5 40 23 41 +17
6 Hatayspor 23 11 7 5 39 29 38 +10
7 Gaziantep FK 24 10 6 8 37 29 38 +8
8 Fatih Karagümrük 23 10 6 7 36 29 37 +7
9 Antalyaspor 23 7 6 10 23 28 31 -5
10 Yeni Malatyaspor 23 7 8 8 29 30 29 -1
11 Sivasspor 23 6 7 10 26 29 28 -3
12 Göztepe 23 6 9 8 32 30 26 +2
13 Kasımpaşa 23 7 11 5 25 36 26 -11
14 Çaykur Rizespor 24 6 10 8 29 41 26 -12
15 Kayserispor 24 6 11 7 17 28 25 -11
16 BB Erzurumspor 24 6 11 7 23 36 25 -13
17 Konyaspor 22 6 10 6 27 28 24 -1
18 Başakşehir FK 23 6 11 6 27 41 24 -14
19 Gençlerbirliği 22 5 12 5 20 41 20 -21
20 MKE Ankaragücü 23 5 14 4 26 39 19 -13
21 Denizlispor 23 4 13 6 22 41 18 -19
Takım O G M B A Y P AV
1 Giresunspor 20 13 2 5 32 14 44 +18
2 Samsunspor 21 12 2 7 34 20 43 +14
3 İstanbulspor 21 12 5 4 44 25 40 +19
4 Adana Demirspor 20 11 5 4 35 19 37 +16
5 Altınordu 21 11 6 4 31 28 37 +3
6 Tuzlaspor 20 11 6 3 31 27 36 +4
7 Altay 20 11 7 2 36 20 35 +16
8 Ankara Keçiörengücü 20 10 6 4 25 14 34 +11
9 Bursaspor 20 9 8 3 35 32 30 +3
10 Bandırmaspor 21 9 9 3 26 24 30 +2
11 Ümraniyespor 21 7 8 6 26 31 27 -5
12 Adanaspor 20 7 10 3 29 26 24 +3
13 Boluspor 20 5 11 4 20 26 19 -6
14 Balıkesirspor 20 5 11 4 19 31 19 -12
15 Menemenspor 20 4 9 7 20 34 19 -14
16 Akhisarspor 21 5 12 4 18 32 19 -14
17 Ankaraspor 21 3 14 4 13 36 13 -23
18 Eskişehirspor 21 0 14 7 12 47 4 -35
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 23 16 2 5 51 18 53 +33
2 Van Spor 22 13 5 4 35 20 43 +15
3 Kırşehir Belediyespor 22 11 4 7 31 15 40 +16
4 Sakaryaspor 22 11 4 7 37 23 40 +14
5 Bodrumspor 23 11 6 6 51 32 39 +19
6 Turgutluspor 22 13 9 0 29 34 39 -5
7 Kırklarelispor 22 9 3 10 27 16 37 +11
8 Pazarspor 22 10 8 4 35 31 34 +4
9 Serik Belediyespor 22 8 6 8 33 31 32 +2
10 Tarsus İdman Yurdu 22 8 8 6 30 26 30 +4
11 Pendikspor 22 9 11 2 36 26 29 +10
12 Etimesgut Belediyespor 22 7 8 7 23 22 28 +1
13 Sivas Belediyespor 22 6 7 9 35 29 27 +6
14 Karacabey Belediyespor 22 7 9 6 24 25 27 -1
15 1922 Konyaspor 22 6 11 5 27 28 23 -1
16 Mamak FK 22 6 12 4 23 56 22 -33
17 Elazığspor 22 7 12 3 30 42 21 -12
18 Kastamonuspor 22 5 12 5 19 33 20 -14
19 Bayburt Özel İdare Spor 22 6 14 2 23 39 20 -16
20 Kardemir Karabükspor 22 1 19 2 9 62 2 -53
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 18 12 2 4 25 12 40 +13
2 1928 Bucaspor 18 11 2 5 36 13 38 +23
3 Yeşilyurt Belediyespor 18 11 5 2 28 12 35 +16
4 Arnavutköy Belediye 18 9 5 4 25 17 31 +8
5 Ofspor 18 8 5 5 25 23 29 +2
6 Belediye Derincespor 18 7 4 7 28 16 28 +12
7 Edirnespor 18 6 6 6 23 23 24 0
8 Fatsa Belediyespor 18 6 6 6 15 17 24 -2
9 Artvin Hopaspor 18 7 8 3 25 32 24 -7
10 Kızılcabölükspor 18 5 7 6 19 23 21 -4
11 Nevşehir Belediyespor 18 5 8 5 18 17 20 +1
12 1877 Alemdağspor 18 5 9 4 22 30 19 -8
13 Payasspor 18 4 9 5 19 26 17 -7
14 Antalya Kemerspor 18 4 9 5 16 30 17 -14
15 Çankaya FK 18 5 11 2 13 29 17 -16
16 Manisaspor 18 1 10 7 12 29 10 -17
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 13/02/2021 Fatih Karagümrük vs Fenerbahçe
 14/02/2021 Konyaspor vs Denizlispor
 14/02/2021 Galatasaray vs Kasımpaşa
 14/02/2021 Göztepe vs Başakşehir FK
 14/02/2021 Hatayspor vs Alanyaspor
 15/02/2021 Gençlerbirliği vs Beşiktaş
 15/02/2021 Antalyaspor vs Yeni Malatyaspor
 19/02/2021 Başakşehir FK vs Trabzonspor
 20/02/2021 Kasımpaşa vs Fatih Karagümrük
 20/02/2021 Denizlispor vs Gençlerbirliği
 20/02/2021 Denizlispor - Gençlerbirliği Gençlerbirliği ligdeki son 6 maçında hiç kazanamadı  Denizlispor yenilmez
 20/02/2021 Alanyaspor - Galatasaray Galatasaray ligdeki son 5 maçını kazandı  Galatasaray kazanır
 20/02/2021 Alanyaspor - Galatasaray Alanyaspor ligdeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Alanyaspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 13/02/2021 Altay vs Ankara Keçiörengücü
 14/02/2021 Boluspor vs Giresunspor
 14/02/2021 Menemenspor vs Balıkesirspor
 14/02/2021 Adanaspor vs Adana Demirspor
 15/02/2021 Bursaspor vs Tuzlaspor
 19/02/2021 Ankara Keçiörengücü vs Ümraniyespor
 19/02/2021 Eskişehirspor vs Bandırmaspor
 19/02/2021 Adana Demirspor vs Altay
 20/02/2021 Menemenspor vs Akhisarspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 14/02/2021 Etimesgut Belediyespor vs Pendikspor
 14/02/2021 Kardemir Karabükspor vs Bayburt Özel İdare Spor
 14/02/2021 Kastamonuspor vs Mamak FK
 14/02/2021 Kırklarelispor vs Sakaryaspor
 14/02/2021 Serik Belediyespor vs Sivas Belediyespor
 14/02/2021 Tarsus İdman Yurdu vs Karacabey Belediyespor
 14/02/2021 Turgutluspor vs Elazığspor
 14/02/2021 Van Spor vs Pazarspor
 14/02/2021 1922 Konyaspor vs Kırşehir Belediyespor
 18/02/2021 Bayburt Özel İdare Spor vs Turgutluspor
 18/02/2021 Pendikspor - Kastamonuspor Pendikspor ligdeki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Pendikspor yenilmez
 18/02/2021 Kırşehir Belediyespor - Eyüpspor Kırşehir Belediyespor ligde evindeki son 7 maçında hiç kaybetmedi  Kırşehir Belediyespor yenilmez
 18/02/2021 Mamak FK - 1922 Konyaspor 1922 Konyaspor ligde deplasmandaki son 7 maçında hiç kazanamadı  Mamak FK yenilmez
 18/02/2021 Bodrumspor - Tarsus İdman Yurdu Bodrumspor ligdeki son 11 maçında hiç kaybetmedi  Bodrumspor yenilmez
 18/02/2021 Sakaryaspor - Van Spor Sakaryaspor ligdeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Sakaryaspor yenilmez
 18/02/2021 Kırşehir Belediyespor - Eyüpspor Eyüpspor ligdeki son 11 maçında hiç kaybetmedi  Eyüpspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 17/02/2021 Manisaspor vs Payasspor
 17/02/2021 Artvin Hopaspor vs Diyarbekirspor
 17/02/2021 Çankaya FK vs Fatsa Belediyespor
 17/02/2021 Kızılcabölükspor vs Antalya Kemerspor
 17/02/2021 Nevşehir Belediyespor vs Ofspor
 17/02/2021 Yeşilyurt Belediyespor vs Edirnespor
 17/02/2021 1877 Alemdağspor vs Belediye Derincespor
 17/02/2021 1928 Bucaspor vs Arnavutköy Belediye
 17/02/2021 Yeşilyurt Belediyespor - Edirnespor Yeşilyurt Belediyespor ligdeki son 7 maçını kazandı  Yeşilyurt Belediyespor kazanır
 17/02/2021 1928 Bucaspor - Arnavutköy Belediye 1928 Bucaspor ligdeki son 9 maçında hiç kaybetmedi  1928 Bucaspor yenilmez
HABER ARŞİVİ
GAZETEMİZ
Tüm Anketler
Web sitemize nasıl ulaştınız?
ŞANS OYUNLARI
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI