WELG -  ÖZEL | DERSIM – Düzgün Baba sadece bir dağ, bir ziyaret ya da coğrafi bir mekan değildir. Düzgün Baba, Kızılbaş Alevilerin yüzyıllardır Hak ile kurduğu bağın, rızalığın, ikrarın ve yolun yaşayan hafızasıdır. Bu nedenle burada yaşanan her değişim, yalnızca bir yapılaşma ya da idari karar olarak görülemez. Son yıllarda Düzgün Baba Ziyaretgahı etrafında yaşanan gelişmeler, inancın nasıl korunacağı, kim tarafından temsil edileceği ve kutsal mekanların ekonomik çıkarlara teslim edilip edilmeyeceği konusunda ciddi soruları da beraberinde getiriyor.

Bugün birçok canın dile getirdiği ortak kaygı şudur: Düzgün Baba'nda yaşananlar yalnızca Düzgün Baba ile sınırlı değildir. Bu tartışma, Kızılbaş Alevi yolunun geleceğine ilişkin daha büyük bir hakikat arayışının parçasıdır.

Eskiden Yol Vardı, Beton Yoktu

Düzgün Baba'ya çıkanlar iyi bilir.

Bugün görülen yapıların, işletmelerin ve ticari hareketliliğin hiçbiri yıllar önce yoktu.

Canlar lokmalarını sırtına alır, kurbanını getirir, niyazını verir, Hak ile baş başa kalırdı. Kimse kimsenin nasıl niyaz verdiğine karışmazdı. Kimin ayakkabısını nerede çıkardığına, lokmasını nasıl pay ettiği ya da cemini nasıl yürüttüğüne dair bir dayatma bulunmazdı.

En ağır kış günlerinde bile talipler Pirleriyle dağın yolunu tutar, kar altında cem yürütülür, lokmalar paylaşılırdı.

Çünkü Düzgün Baba'nın özü dağ değil, yoldu.

Mekan Düzenlendi, Sonra Para Konuşmaya Başladı

Zamanla ziyaretgahın iki tarafına yapılan cemevleriyle birlikte düzenli hizmet anlayışı oluştu.

Başlangıçta bunun olumlu olduğu düşünüldü.

Ancak kısa süre içinde başka bir gerçek ortaya çıktı.

Düzgün Baba yalnızca ziyaret edilen kutsal bir mekan olmaktan çıkıp ekonomik hareketliliğin merkezlerinden biri haline geldi.

Avrupa başta olmak üzere dünyanın birçok ülkesinden gelen binlerce ziyaretçi bölge ekonomisini büyüttü.

Büyüyen para ise beraberinde paylaşım kavgasını getirdi.

Bir dönem kurbanların yol üzerinde farklı kişiler tarafından alındığı konuşuldu.

Daha sonra kurban kesimleri cemevlerine taşındı.

Ardından işletmeler, çay ocakları, gelir paylaşımı ve ekonomik hakimiyet tartışmaları başladı.

Bugün konuşulan mesele artık yalnızca hizmet değildir.

Konuşulan mesele, kutsal bir ziyaretin ekonomik kazanç alanına dönüşüp dönüşmediğidir.

Kutsal Mekanda Kan Döküldü

Bu tartışmalar yalnızca sözde kalmadı.

Geçmiş yıllarda çay ocağı işletmesi nedeniyle aynı aile içinde yaşanan anlaşmazlık ölümle sonuçlandı.

Daha sonra "gömü var" söylentileriyle yapılan kaçak kazılar yeni silahlı olayların yaşanmasına neden oldu.

Bir inancın en kutsal mekanlarından biri, yıllar içinde mahkeme dosyalarıyla, adli soruşturmalarla ve ekonomik hesaplarla anılmaya başlandı.

Sorulması gereken soru tam da burada başlıyor.

Hak mekanı neden rant mekanına dönüştü?

Hasret Gültekin Kaldırıldı, Yeni Semboller Getirildi

Düzgün Baba'ndaki tartışmalar yalnızca ekonomiyle sınırlı kalmadı.

Bir dönem bu toprakların sesi olan Hasret Gültekin adına dikilen anıt kaldırıldı.

Yerine, İslam tarihindeki iktidar ve saltanat mücadelesi sürecinde Kerbela'da katledilen İmam Hüseyin'in resmi yerleştirildi. Oysa Dersim'in toprağı, 1938'de Kızılbaş oldukları, Kürt oldukları ve devletin dayattığı siyasal-dini düzene boyun eğmedikleri için katledilen on binlerce insanın kanını ve hafızasını hala taşımaktadır. Bu topraklarda 40-50 bin canın acısı hala canlıyken, ziyaretgahın girişine İslam tarihinin önemli bir figürünün resminin yerleştirilmesi, Kızılbaş inancının kendi tarihsel belleğiyle ne kadar örtüşmektedir?

Düzgün Baba, Kızılbaş Alevilerin kadim hakikat mekanlarından biridir. Bu mekanın önüne, İslam tarihine ait bir figürün yerleştirilmesi, Dersim'de inancı, kimliği ve yolu uğruna katledilen canların hatırasına nasıl bir anlam yüklemektedir? 1938'de bu topraklara düşen kan henüz hafızalardan silinmemişken, kemikleri hala bu dağlarda yatan insanların sessiz tanıklığı karşısında bu tercih gerçekten sorgulanmayı hak etmiyor mu?

Bu soru, herhangi bir kişiye yönelik değil; Kızılbaş Alevi yolunun kendi tarihsel hafızasını, inancını ve kutsal mekanlarını nasıl koruyacağına dair bir hakikat sorusudur.

Oysa Düzgün Baba, hiçbir dönemde heykellerle, anıtlarla ya da dışarıdan taşınan sembollerle var olmadı.

Bu yolun hafızası taştadır, sudadır, dağdadır, ocaktadır.

Kızılbaş inancında mekanın kendisi zaten canlıdır.

Hakikatin yaşadığı yere sonradan kimlik yüklemeye çalışmak, o mekanın binlerce yıllık belleğini değiştirmeye çalışmaktır.

Kızılbaş Yolunun Hafızası Korunmalı

Dersim yalnızca bir coğrafya değildir.

1937-38'de on binlerce can bu topraklarda katledildi.

Ocaklar dağıtıldı.

Pirler sürgün edildi.

Dil susturuldu.

Yol yasaklandı.

Bugün geriye kalan en güçlü hafıza ise ziyaretlerdir.

Bu nedenle Düzgün Baba yalnızca bugünün değil, geçmişten geleceğe uzanan ortak emanettir.

Hiçbir kişi, hiçbir kurum ve hiçbir yapı bu ortak hafızanın sahibi değildir.

Sahibi yalnızca yoldur.

Düzgün Baba'nın korunması; taşının, suyunun, ağacının ve doğal dokusunun korunması kadar, Kızılbaş Alevi hakikatinin de korunması anlamına gelir.

Bugün yaşanan tartışmalar gösteriyor ki mesele yalnızca bir ziyaretgah değildir.

Asıl mesele, Kızılbaş Alevi yolunun kendi hafızasını ve hakikatini kendi iradesiyle yaşatıp yaşatamayacağıdır.

Devam edecek... - 2

@welgmedya