Dersim'in Büyük Bilgesi FİRİK BAWA ( video)

Seni sevenlerin can içinde canısın / Aşıklar katredir sen ummanısın / Gönül bir gemidir sen dümenisin / Yelken açmak ister bu dervişlerin” ..... Virani
 Tarih: 11-07-2018 14:49:56   Güncelleme: 11-07-2018 15:52:56
Dersim'in Büyük Bilgesi FİRİK BAWA  ( video)

Seni sevenlerin can içinde canısın /
Aşıklar katredir sen ummanısın / 
Gönül bir gemidir sen dümenisin /
Yelken açmak ister bu dervişlerin” ..... Virani

 

Aslen Dersim Ovacık’lı ve Devreş Cemal ocağının bir bireyi, asıl adı Seyfi Firik Dede olan Firik Bava yaşamı boyunca Alevi Kızılbaş geleneğine, yol’una, ritüellere ve öğretisine göre yaşayan ve bu öğretiyi topluma da sözleriyle, şiirleriyle ileten bir bilgedir. O, Alevi Kızılbaş sözlü geleneğinin en önemli temsilcilerinden biridir ve her Kızılbaş gibi devletin, sistemin, egemenlerin zulüm dünyasındaki acılardan tatmış, bu büyük acılarla sayısız kere yüz yüze gelmiştir.

 

Hem belki de dünyanın en büyük acısını yaşamıştır Firik Dede. Oğlu Behzat Firik, abisiyle birlikte evlerinden ‘arananların  yerini göstermeleri” gerekçesiyle evlerinden alınırlar.

 

Aranan kişilerle ilgili herhangi bir bilgileri olmadığını söylediklerinde de bir ormanda işkenceye tabi tutulurlar. Behzat Firik abisinin gözleri önünde bir ağaca bağlanır, ağacın etrafında ateşler yakılır ve sonra bizzat “kulaksız yüzbaşı” diye tanınan faşist işkenceci, katil Aytekin İçmez tarafından gözlerine kasatura ile mil çekilerek ve diri diri yakılarak öldürülür. Ve Firik Baba bu acıyı son nefesine kadar asla unutmadı, unutamadı. Oğlunun ölümünden sonra yas tutup sakallarını hiç kesmedi. Yaşadığı süre boyunca Firik Dede’nin bir kez bile olsun gülümsemediği bilinir.

 

Firik Dede ve babası, 1925 yılındaki “Tekke ve Zaviyelerin Kapatılması Kanunu” ile sadece Alevi Dergâhlarının kapatıldığı, Alevi Kızılbaş “Ana”, “Baba”, “Dede” ve “Pir”lerinin üfürükçü, muskacılarla aynıymış gibi kabul edildiği, bu yol önderlerinin yakalanıp gözaltına alındığı, mahkemelerde yargılandığı, Cem törenlerinin yasaklandığı dönemlerde de Cem düzenlediler. Defalarca gözaltına alınırlar. Ama asla kararlılıklarından, yol’dan ödün vermezler.

 

Ben, Firik Baba’yı tanımadığım, görmediğim halde yaşamımda çok ayrı ve değerli bir yeri vardır. 2004 yılında İstanbul’da düzenlenen bir gecede sunuculuk yaparken, Grup Munzur’un sound check işlemi birkaç dakika süreceğinden ben de Haydar Oğur’un “Dersim Kaç Behzat’ça Yangındır” şiirini okuyarak sunumu sürdürdüm. Şiir Behzat Firik’in nasıl yakılarak öldürüldüğünü anlatıyordu.

 

 Şiir hüzünlüydü, acı yüklüydü ve uzundu. Ancak binlerce kişinin olduğu salondan sadece 15-20 kişi bu şiiri dinlemek, bitmesini beklemek yerine, saygısız bir tavırla Grup Munzur’un bir an önce sahneye çıkması için şiiri ıslıklamaya başladılar.

 

Israrlı ıslıklar ve alkışlar devam edince de, şiiri okumayı bırakarak bu düşüncesiz birkaç kişiye gerekli tepkiyi verdim ve sonra şiiri sonuna kadar okuyup bitirdim. Zira şairin dediği gibi “her ölüm erken ölümdü”, ama abisinin gözlerinin önünde ağaca bağlandıktan sonra yakılarak katledilen Behzat Firik’in katledilmesi bambaşka bir ölümdü. Evet, “her ölüm kalleşçeydi”, ama Behzat’ı öldürenler tarifsiz kalleştiler. Onların kalleşliklerinin tarifi yoktu, olamazdı. Ve böylesine bir acıyı anlatan şiir dinleme sabrını göstermeyenlere asla toleranslı davranmam söz konusu olamazdı.

 

Sanırım o ıslıkları çalanlar sonra yaptıklarından utanmışlardır.. Zira tanrılar, tanrıçalar bile Behzat Firik’in ölüm şeklinden utanmışlardır. Ve Firik Bava oğlunu yitirdikten sonra konuşmayarak, susarak en büyük direniş derslerinden birisini vermiştir.

 

Firik Dede salt bir Alevi Kızılbaş halk bilgesi, dedesi değildir. O aynı zamanda 106 yıllık ömrü boyunca gördüğü, yaşadığı sevinçlerin, direnişlerin ve acıların da tarihi şahididir. Dersim tarihinin belleğidir.

 

O, Dersim soykırımını yaşayan ve bunu sonraki kuşaklara da aktarandır. O’nun söylediği her söz, hayata bakışı bile birçok derslerle doludur. Bunu kendisiyle ilgili yapılan belgesel filmde görüp, kendisiyle sohbet eden ve tanıyanlardan dinleyince daha iyi anlıyoruz.

 

 Firik Dede için “İnsan-ı Kamil” adında bir belgesele imza atan yönetmen Buket Aydın, Firik dedeyi anlatırken “Bir kat yatak, bir kuzine, bir saz ve dört duvar” tanımını yapar. Bu tanımla, hem yaşamının, hem yaşamını sürdürdüğü mekanın dünya mallarından nasıl arınmış bir yaşam sürdürmüş olduğunu anlıyoruz.

 

Firik Dede’nin oğlu Behzat Firik’in katledildiği günkü acı haykırışları, çığlıkları 1938 Dersim soykırımındaki acının çığlıklarıyla birleşir, o acılarla özdeşleşir, içine kapanır ve o günden sonra Firik Dede hep susar.

 

Firik Dede, geride sadece acılarını, suskunluğunu bırakıp gitmedi. O giderken bize tüm bilgeliğini, şarkılarını ve Dersim’deki bir Cem törenindeki görüntüleri ve "değerlerinizi samancılara, tenekecilere satmayın, sarraflara satın" sözleriyle de Kızılbaş yolu ve öğretisini sözde değil, gerçek anlamda içselleştirmemizin gerekliliğini gösterip anlattı bize.

 

10 Temmuz 2007 tarihinde Hak’ka uğurladığımız ve koskoca, görkemli, aynı zam hüznün, acının, direnişin hiç eksilmediği bir tarihin tanığı, önemli bir yol önderi bu büyük bilgenin ve insan-ı kamil sayılan Firik Dedenin anısı önünde saygıyla eğiliyorum.

 

Erdal Yıldırım

Etiketler merkelden bomba
  Bu haber 3825 defa okunmuştur.
  YORUMLAR 0 Yorum YORUM YAP
Bu Haber'e ilk yorum yapan siz olun.
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  DİĞER YAŞAM Haberleri
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Beşiktaş 29 20 5 4 63 30 64 +33
2 Galatasaray 31 19 8 4 61 30 61 +31
3 Fenerbahçe 30 18 7 5 54 31 59 +23
4 Trabzonspor 31 16 7 8 39 30 56 +9
5 Alanyaspor 30 14 9 7 48 29 49 +19
6 Hatayspor 30 14 9 7 51 36 49 +15
7 Gaziantep FK 30 12 7 11 44 34 47 +10
8 Fatih Karagümrük 31 12 10 9 46 38 45 +8
9 Sivasspor 30 9 7 14 37 35 41 +2
10 Göztepe 31 10 11 10 44 42 40 +2
11 Antalyaspor 30 8 7 15 29 36 39 -7
12 Konyaspor 29 9 11 9 35 35 36 0
13 Çaykur Rizespor 30 8 11 11 36 47 35 -11
14 Yeni Malatyaspor 29 7 11 11 37 41 32 -4
15 Kayserispor 30 8 14 8 23 39 32 -16
16 Kasımpaşa 30 8 15 7 33 47 31 -14
17 Başakşehir FK 30 7 14 9 32 48 30 -16
18 MKE Ankaragücü 29 8 16 5 35 49 29 -14
19 BB Erzurumspor 30 6 15 9 28 49 27 -21
20 Gençlerbirliği 29 7 16 6 26 51 27 -25
21 Denizlispor 29 6 16 7 26 50 25 -24
Takım O G M B A Y P AV
1 Giresunspor 28 17 5 6 42 20 57 +22
2 Samsunspor 28 15 4 9 44 26 54 +18
3 Adana Demirspor 28 15 6 7 47 24 52 +23
4 Altay 27 16 9 2 52 29 50 +23
5 Altınordu 27 14 6 7 40 33 49 +7
6 İstanbulspor 28 14 8 6 49 30 48 +19
7 Ankara Keçiörengücü 28 13 8 7 34 20 46 +14
8 Tuzlaspor 28 12 11 5 36 41 41 -5
9 Bursaspor 27 12 11 4 45 41 40 +4
10 Bandırmaspor 27 11 11 5 34 33 38 +1
11 Ümraniyespor 27 10 10 7 32 35 37 -3
12 Boluspor 27 9 13 5 28 30 32 -2
13 Balıkesirspor 27 7 12 8 28 39 29 -11
14 Adanaspor 27 7 13 7 35 40 28 -5
15 Menemenspor 27 6 11 10 29 44 28 -15
16 Akhisarspor 28 7 17 4 29 48 25 -19
17 Ankaraspor 28 4 17 7 22 47 19 -25
18 Eskişehirspor 27 1 18 8 16 62 8 -46
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 31 23 2 6 70 21 75 +49
2 Van Spor 31 17 8 6 51 28 57 +23
3 Sakaryaspor 31 15 4 12 50 29 57 +21
4 Kırşehir Belediyespor 31 16 7 8 44 25 56 +19
5 Kırklarelispor 31 14 5 12 44 25 54 +19
6 Etimesgut Belediyespor 31 15 9 7 51 26 52 +25
7 Bodrumspor 31 15 9 7 64 41 52 +23
8 Turgutluspor 31 15 12 4 40 43 49 -3
9 Tarsus İdman Yurdu 31 12 10 9 49 41 45 +8
10 Serik Belediyespor 31 11 8 12 44 39 45 +5
11 Karacabey Belediyespor 31 12 12 7 40 35 43 +5
12 Pendikspor 31 12 15 4 50 42 40 +8
13 Pazarspor 31 11 15 5 50 53 38 -3
14 Sivas Belediyespor 31 8 10 13 42 40 37 +2
15 1922 Konyaspor 31 9 15 7 38 40 34 -2
16 Bayburt Özel İdare Spor 31 10 17 4 38 52 34 -14
17 Kastamonuspor 31 7 14 10 26 45 31 -19
18 Elazığspor 31 8 18 5 40 62 26 -22
19 Mamak FK 31 6 19 6 28 91 24 -63
20 Kardemir Karabükspor 31 1 28 2 10 91 2 -81
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 25 17 2 6 35 15 57 +20
2 1928 Bucaspor 25 16 2 7 48 16 55 +32
3 Yeşilyurt Belediyespor 25 15 6 4 42 20 49 +22
4 Ofspor 25 12 5 8 37 27 44 +10
5 Arnavutköy Belediye 25 12 6 7 37 25 43 +12
6 Belediye Derincespor 25 10 5 10 36 21 40 +15
7 Artvin Hopaspor 25 9 9 7 35 35 34 0
8 Edirnespor 25 8 9 8 29 30 32 -1
9 Fatsa Belediyespor 25 8 9 8 18 23 32 -5
10 1877 Alemdağspor 25 8 12 5 32 41 29 -9
11 Kızılcabölükspor 25 6 10 9 23 28 27 -5
12 Nevşehir Belediyespor 25 7 13 5 25 27 26 -2
13 Payasspor 25 5 13 7 26 42 22 -16
14 Çankaya FK 25 6 15 4 17 41 22 -24
15 Antalya Kemerspor 25 5 14 6 21 41 21 -20
16 Manisaspor 25 1 15 9 16 45 12 -29
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/04/2021 Alanyaspor vs Gençlerbirliği
 04/04/2021 Başakşehir FK vs Yeni Malatyaspor
 04/04/2021 MKE Ankaragücü vs Antalyaspor (H:1)
 04/04/2021 Kasımpaşa vs Beşiktaş
 05/04/2021 Fenerbahçe vs Denizlispor
 06/04/2021 Fatih Karagümrük vs Hatayspor
 06/04/2021 Göztepe vs Çaykur Rizespor
 06/04/2021 Trabzonspor vs Kayserispor
 07/04/2021 Gençlerbirliği vs BB Erzurumspor
 07/04/2021 Konyaspor vs MKE Ankaragücü
 08/04/2021 Denizlispor - Kasımpaşa Kasımpaşa ligde deplasmandaki son 6 maçında hiç kazanamadı  Denizlispor yenilmez
 08/04/2021 Yeni Malatyaspor - Fenerbahçe Fenerbahçe ligde deplasmandaki son 8 maçında hiç kaybetmedi  Fenerbahçe yenilmez
 08/04/2021 Yeni Malatyaspor - Fenerbahçe Yeni Malatyaspor ligdeki son 10 maçında hiç kazanamadı  Fenerbahçe yenilmez
 10/04/2021 Çaykur Rizespor - Trabzonspor Trabzonspor ligde deplasmandaki son 13 maçında hiç kaybetmedi  Trabzonspor yenilmez
 11/04/2021 Sivasspor - Konyaspor Sivasspor ligde evindeki son 10 maçında hiç kaybetmedi  Sivasspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/04/2021 Menemenspor vs Ümraniyespor
 04/04/2021 Balıkesirspor vs Bandırmaspor
 05/04/2021 Bursaspor vs Altay
 09/04/2021 Ankara Keçiörengücü vs Altınordu
 09/04/2021 Eskişehirspor vs Giresunspor
 09/04/2021 İstanbulspor vs Tuzlaspor
 10/04/2021 Altay vs Boluspor
 10/04/2021 Bandırmaspor vs Menemenspor
 10/04/2021 Samsunspor vs Balıkesirspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 07/04/2021 Bayburt Özel İdare Spor vs Pazarspor
 07/04/2021 Elazığspor vs Sakaryaspor
 07/04/2021 Etimesgut Belediyespor vs Eyüpspor
 07/04/2021 Kardemir Karabükspor vs Kırklarelispor
 07/04/2021 Kastamonuspor vs 1922 Konyaspor
 07/04/2021 Mamak FK vs Bodrumspor
 07/04/2021 Pendikspor vs Karacabey Belediyespor
 07/04/2021 Serik Belediyespor vs Van Spor
 07/04/2021 Sivas Belediyespor vs Kırşehir Belediyespor
 07/04/2021 Turgutluspor vs Tarsus İdman Yurdu
 07/04/2021 Etimesgut Belediyespor - Eyüpspor Etimesgut Belediyespor ligde evindeki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Etimesgut Belediyespor yenilmez
 07/04/2021 Sivas Belediyespor - Kırşehir Belediyespor Kırşehir Belediyespor ligdeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Kırşehir Belediyespor yenilmez
 11/04/2021 Kırşehir Belediyespor - Mamak FK Kırşehir Belediyespor ligdeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Kırşehir Belediyespor yenilmez
 11/04/2021 Kırklarelispor - Turgutluspor Turgutluspor ligdeki son 5 maçında hiç kazanamadı  Kırklarelispor yenilmez
 11/04/2021 1922 Konyaspor - Sivas Belediyespor Sivas Belediyespor ligdeki son 6 maçında hiç kazanamadı  1922 Konyaspor yenilmez
 11/04/2021 Kırklarelispor - Turgutluspor Kırklarelispor ligdeki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Kırklarelispor yenilmez
 11/04/2021 Van Spor - Kardemir Karabükspor Kardemir Karabükspor ligdeki son 9 maçını kaybetti  Van Spor kazanır
 11/04/2021 Pazarspor - Serik Belediyespor Serik Belediyespor ligde deplasmandaki son 10 maçında hiç kazanamadı  Pazarspor yenilmez
 11/04/2021 Kırşehir Belediyespor - Mamak FK Mamak FK ligdeki son 11 maçında hiç kazanamadı  Kırşehir Belediyespor yenilmez
 11/04/2021 Sakaryaspor - Bayburt Özel İdare Spor Sakaryaspor ligdeki son 14 maçında hiç kaybetmedi  Sakaryaspor yenilmez
 11/04/2021 Eyüpspor - Kastamonuspor Eyüpspor ligdeki son 19 maçında hiç kaybetmedi  Eyüpspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 08/04/2021 Arnavutköy Belediye vs Fatsa Belediyespor
 08/04/2021 Artvin Hopaspor vs Nevşehir Belediyespor
 08/04/2021 Belediye Derincespor vs Edirnespor
 08/04/2021 Diyarbekirspor vs Antalya Kemerspor
 08/04/2021 Manisaspor vs Çankaya FK
 08/04/2021 Payasspor vs Ofspor
 08/04/2021 1877 Alemdağspor vs Kızılcabölükspor
 08/04/2021 1928 Bucaspor vs Yeşilyurt Belediyespor
 08/04/2021 Artvin Hopaspor - Nevşehir Belediyespor Artvin Hopaspor ligde evindeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Artvin Hopaspor yenilmez
 08/04/2021 Artvin Hopaspor - Nevşehir Belediyespor Nevşehir Belediyespor ligde deplasmandaki son 5 maçında hiç kazanamadı  Artvin Hopaspor yenilmez
 08/04/2021 Manisaspor - Çankaya FK Çankaya FK ligde deplasmandaki son 6 maçında hiç kazanamadı  Manisaspor yenilmez
HABER ARŞİVİ
GAZETEMİZ
Tüm Anketler
Web sitemize nasıl ulaştınız?
ŞANS OYUNLARI
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI