WELG | Aşağı Avusturya – Avusturya’nın Waldviertel bölgesinde yaşanan bir vaka, sağlık sistemindeki “tasarruf” ve “ihale” düzeninin insan hayatını nasıl doğrudan etkileyebildiğini bir kez daha gözler önüne serdi. Kautzen’de buz pateni yaparken ağır yaralanan 21 yaşındaki bir genç, doğru hastaneye sevk edilebilmek için saatlerce acı içinde beklemek zorunda kaldı. Olayda en çarpıcı detay ise, olay yerine gelen Kızılhaç’ın (Rotes Kreuz) hastayı götürememesi oldu; çünkü eyalet sağlık kurumu tarafından yapılan yeni sözleşme nedeniyle bu tür sevklerin “yetkisi” artık başka bir kuruma verilmişti.

“Bacağım Yana Doğru Sallanıyordu, Dayanılmazdı”

Sınır kasabası Kautzen’deki bir gölette buz üstünde paten yapan genç ağır bir kaza geçirdi. Kaval kemiği (tibia) ve baldır kemiği (fibula) kırılmıştı. Acil çağrı sonrası Kızılhaç kısa sürede olay yerine ulaştı ve genci ilk etapta Gmünd Hastanesi’ne götürdü. Ancak burada sistemin işlememesi, yaralıyı bir tedavi sürecine değil, adeta bir “çile yolculuğuna” sürükledi.

Genç, yaşadıklarını şu sözlerle anlattı: Klinik personelinin nazik olduğunu, kendisine güçlü ağrı kesiciler verildiğini, bacağının soğutulduğunu ve röntgen çekildiğini söyledi. Ancak bacağının artık yana doğru eğilmiş halde sallandığını, en küçük bir harekette bile “cehennem gibi” acı hissettiğini ve ağrı kesiciyle bile yalnızca kıpırdamadan durabilirse dayanabildiğini belirtti.

Gmünd Hastanesi’nde Doktor Yok İddiası

İddialara göre Gmünd Hastanesi’nde yılbaşı itibarıyla bazı hizmetler ciddi şekilde azaltıldı. Bu nedenle genç hastaneye ulaştığında ortada doktor bulunmadığı, tedavi ve ameliyat imkanının olmadığı bilgisi kendisine iletildi. Yaralının asıl ameliyatının yapılabilmesi için yaklaşık 50 dakika uzaklıktaki Horn Eyalet Kliniği’ne sevk edilmesi gerektiği söylendi.

Burada kritik olan, zamanla oluşacak şişliğin ameliyatı daha da zorlaştırabilecek olmasıydı. Yani bu sevk yalnızca bir “nakil” değil, tıbben zamanla yarışılan bir müdahale süreciydi.

Kızılhaç Oradaydı Ama Götüremedi: “İkincil Nakil Yetkisi”

Skandal tam da burada başladı. Çünkü Kızılhaç ekibi olay yerindeydi, hastayı Gmünd’e kadar getirmişti ve devam edip Horn’a götürmesi hayatî bir ihtiyaçtı. Ancak Kızılhaç’ın bunu yapmasına izin verilmedi. Bunun nedeni yeni imzalanan bir sözleşmeydi.

Eyalet Sağlık Ajansı’na (Landesgesundheitsagentur – LGA) bağlı hastaneler arasındaki “ikincil nakiller” için yılbaşından itibaren geçerli olacak şekilde özel yetki, Johanniter organizasyonuna verilmişti. Böylece Kızılhaç geri gönderildi ve Johanniter Unfallhilfe çağrıldı.

Johanniter’in Bölge Üssü Yok: 110 Kilometreden Geldiler

Sorun sadece yetki devri değildi; asıl felaket, seçilen sistemin sahadaki gerçeklikle örtüşmemesiydi. Johanniter’in Waldviertel bölgesinde bir üssü bulunmuyordu. En yakın merkez, Viyana yakınlarındaki Stockerau’daydı. Bu da demek oluyordu ki ambulans, yaralı genci almak için 110 kilometreden fazla yol yapmak zorundaydı.

Johanniter ekipleri yola çıksa da sadece Gmünd’e ulaşmaları yaklaşık 1,5 saat sürdü. Sonra yaralıyı alıp aynı yolu yeniden kat ederek yaklaşık 60 kilometre daha gidip Horn’a yöneldiler.

“Altı Saatlik Bekleyiş”: Sağlık Sisteminde İnsanlık Testi

21 yaşındaki yaralı genç, toplamda tam altı saat boyunca ameliyat olacağı “doğru hastaneye” sevk edilmeyi bekledi. Sistem, yaralı bir gencin dakikalar içinde alınması gereken sağlık hizmetini, ihale ve prosedürlerle saatlere yaydı. Genç, nihayet Horn’a ulaştığında ameliyatının hızlı, güler yüzlü ve uzman şekilde yapıldığını belirterek tek olumlu noktanın burası olduğunu ifade etti.

LGA Eleştirilere Kapalı: “En Uygun Teklif”

Olay kamuoyuna yansıyınca Eyalet Sağlık Ajansı LGA, sürecin mantığına dönük eleştirilere net bir yanıt vermekten kaçındı. LGA’nin savunması ise tartışmayı daha da büyüttü. Kuruma göre Johanniter “en uygun teklifi” vermişti ve bu nedenle sözleşmeyi almıştı.

Ancak soru şu: En uygun teklif, hastanın 200 kilometreyi aşan bir sevk zinciri içinde saatlerce acı çekmesini mi gerektiriyor? Üstelik kurum, Johanniter’in acil vakalara bakmadığını belirtti. Bu noktada, saatler süren dayanılmaz ağrının ve ciddi kırığın “acil durum” sayılıp sayılmadığı tartışması kamuoyunda öfke yarattı.

Bu olay, Avusturya’da sağlık hizmetinin giderek “yönetmelik – ihale – maliyet hesabı” üçgenine sıkıştığını; insanın, hastanın ve acil ihtiyacın ise çoğu zaman sistemin merkezinden uzaklaştığını gösteren çarpıcı bir örnek olarak kayda geçti.

@welgmedya.com