WELG | HACIBEKTAŞ - Türkiye’de laikliğin aşındırıldığı, eşit yurttaşlık ilkesinin yok sayıldığı ve Aleviliğin devlet eliyle tanımlanmak istendiği bir dönemde sekiz büyük Alevi kurumu tarihî bir çağrı yaptı. Kurumlar, Alevi toplumunun ortak iradesini oluşturmak ve hak mücadelesini güçlendirmek amacıyla bütün canları 15 Ağustos Cumartesi günü Hacıbektaş’ta düzenlenecek Alevi Birlik Meydanı’na davet etti.

Alevi Bektaşi Federasyonu, Alevi Kültür Dernekleri, Avrupa Alevi Birlikleri Konfederasyonu, Avrupa Arap Alevileri Federasyonu, Demokratik Alevi Dernekleri, Hacı Bektaş Veli Anadolu Kültür Vakfı, Pir Sultan Abdal Kültür Derneği ve Türkiye Alevi Federasyonu tarafından yapılan ortak çağrı, Alevi hareketinin geleceği açısından önemli bir dönüm noktasına işaret ediyor.

“Gelin canlar bir olalım, iri olalım, diri olalım” şiarıyla yapılacak buluşma, 15 Ağustos 2026 Cumartesi günü saat 15.00’te Hacıbektaş Belediyesi Konferans Salonu’nda gerçekleştirilecek.

Birlik bugün tarihsel bir zorunluluktur

Aleviler yüzyıllar boyunca katliamlara, sürgünlere, inkâra, asimilasyona ve ayrımcılığa rağmen yolunu yaşatmayı başardı. Ocaklar, dergâhlar, cemler ve toplumsal dayanışma geleneği, devletin bütün baskılarına karşı Alevi toplumunun hafızasını bugüne taşıdı.

Ancak bugün Aleviler yeni ve ağır bir kuşatmayla karşı karşıya. Cemevleri hâlâ resmî olarak ibadethane kabul edilmiyor. Zorunlu din dersleri devam ediyor. Alevi köylerine cami yapılması politikası sürdürülüyor. Geçmişte gerçekleştirilen katliamlarla gerçek anlamda yüzleşilmiyor, failler ve siyasi sorumluluklar açığa çıkarılmıyor.

Devlet, Alevilerin eşit yurttaşlık taleplerini kabul etmek yerine Aleviliği kendi bürokrasisi içerisinde yeniden tanımlamaya çalışıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde kurulan Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı da Alevi toplumunun bağımsız örgütlenmesini tanımaktan çok, inancı devlet denetimine alma girişimi olarak görülüyor.

Bu koşullarda birlik, romantik bir temenni değil; inancı, kimliği ve demokratik kazanımları korumak için tarihsel bir zorunluluktur.

Aleviliği devlet değil, Aleviler tanımlar

Aleviliği tek bir kalıba sıkıştırma girişimlerine karşı en açık tutum alınmalıdır: Aleviliği iktidar, Diyanet, bakanlıklar veya siyasi partiler tanımlayamaz. Aleviliğin sahibi Alevilerdir.

Alevilik farklı dilleri, coğrafyaları, ocakları, erkânları ve sürekleri içinde barındırır. Bu farklılıklar bölünmenin değil, tarihsel zenginliğin kaynağıdır. “Yol bir, sürek bin bir” sözü tam da bu çoğulculuğu anlatır.

Birlik, bütün kurumların aynılaşması veya tek bir merkezden yönetilmesi anlamına gelmemelidir. Hiçbir ocak, dernek, vakıf ya da federasyon diğerinin üzerinde konumlandırılmamalıdır. Kurulması amaçlanan Temsilciler Meclisi de yeni bir hiyerarşi değil; farklılıkların eşit biçimde söz üretebildiği ortak bir meydan olmalıdır.

Kurumlar toplumdan kopuk kalamaz

Alevi kurumları uzun yıllardır Avrupa’da ve Türkiye’de önemli bir hak mücadelesi yürüttü. Cemevlerinin kurulmasından Alevi inancının tanınmasına, katliamların unutulmamasından laikliğin savunulmasına kadar büyük bir toplumsal birikim yaratıldı.

Ancak kurumlar arasındaki rekabet, temsil tartışmaları ve kişisel ikbal arayışları Alevi hareketini zaman zaman zayıflattı. Özellikle gençlerin ve kadınların karar süreçlerinden yeterince dışlandığı yönündeki eleştiriler görmezden gelinemez.

Birlik çağrısının anlamlı olabilmesi için yalnızca kurum yöneticilerinin bir araya gelmesi yeterli değildir. Kadınların, gençlerin, inanç önderlerinin, sanatçıların, akademisyenlerin, emekçilerin ve örgütsüz Alevilerin doğrudan söz ve karar sahibi olması gerekir.

Alevi toplumu adına konuşan ama toplumun taleplerini dinlemeyen, kurumları kişisel makam olarak gören anlayışın geride bırakılması şarttır. Birlik, tabandan yükselen demokratik iradeyle kurulursa kalıcı olabilir.

Ortak mücadele eşit yurttaşlık temelinde kurulmalı

Alevilerin sorunu yalnızca inançsal haklarla sınırlı değildir. Laikliğin tasfiyesi, yargının siyasallaşması, seçilmiş iradenin yok sayılması, kadın haklarına saldırılar, yoksulluk, savaş politikaları ve doğanın talanı Alevi toplumunu da doğrudan etkiliyor.

Bu nedenle kurulacak ortak irade; cemevlerinin ibadethane olarak tanınmasının yanında zorunlu din derslerinin kaldırılmasını, Diyanet İşleri Başkanlığının mevcut yapısının sorgulanmasını ve devletin bütün inançlara eşit mesafede durmasını savunmalıdır.

Madımak’tan Maraş’a, Çorum’dan Gazi’ye ve Dersim’e uzanan katliamlarla yüzleşme talebi ortak mücadelenin vazgeçilmez bir parçası olmalıdır. Alevi çocuklarının gelecek güvencesi, demokratik ve laik bir toplum düzeninden ayrı düşünülemez.

Alevilerin hak mücadelesi Kürtlerin, kadınların, emekçilerin, gençlerin, göçmenlerin, Hristiyanların, Êzidîlerin ve ayrımcılığa uğrayan bütün toplumsal kesimlerin özgürlük mücadelesinden koparılamaz. Alevi yolu zalimin karşısında, mazlumun yanında durmayı gerektirir.

Temsilciler Meclisi bağımsız olmalı

Çağrıcı kurumların önerdiği Temsilciler Meclisi hiçbir kamu kurumunun, siyasi partinin veya özel yapının etkisi altında kalmamalıdır. Alevi toplumunun iradesi iktidarların seçim hesabına, muhalefet partilerinin oy beklentisine veya kişisel siyasi kariyerlere teslim edilemez.

Devletle veya siyasi aktörlerle yapılacak görüşmelerde hangi taleplerin savunulacağına Alevi toplumu birlikte karar vermelidir. Temsil yetkisi kapalı kapılar ardında dağıtılmamalı; açık, şeffaf, demokratik ve denetlenebilir mekanizmalar kurulmalıdır.

Temsilciler Meclisi ancak kurumların tüzel kişiliklerini, ocakların tarihsel özgünlüğünü ve farklı süreklerin eşitliğini güvence altına alırsa gerçek bir ortak iradenin adresi olabilir.

Birlik eleştirisiz yan yana gelmek değildir

Birlik çağrısını değerli ve tarihî buluyoruz. Ancak gerçek birlik, sorunların üzerini örtmek veya kurumlar arasındaki farklılıkları yok saymak değildir.

Birlik; rızalıkla, eşitlikle, açıklıkla ve hesap verebilirlikle kurulmalıdır. Kadınların, gençlerin ve farklı Alevi topluluklarının temsili güvence altına alınmalıdır. Kararlar birkaç yöneticinin değil, bütün canların ortak iradesiyle alınmalıdır.

Hacıbektaş’ta kurulacak meydan, yalnızca bir toplantı olarak kalmamalı. Türkiye’den Avrupa’ya ve dünyanın farklı bölgelerine uzanan Alevi toplumunun ortak sözünü üretecek kalıcı, demokratik ve bağımsız bir örgütlenmenin başlangıcı olmalıdır.

Bugün ayrışmayı değil dayanışmayı, rekabeti değil rızalığı, tekçiliği değil çoğulculuğu büyütme zamanıdır. Alevi toplumunun gücü saraylardan, bakanlıklardan veya siyasi partilerden değil; ocaklarından, meydanlarından ve ortak mücadelesinden gelir.

Ocaklarımız ayrı olsa da közümüz birdir. Süreklerimiz bin bir olsa da yolumuz birdir. Yol cümleden uludur ve yol, bugün bütün canları birlik meydanına çağırmaktadır.

@welgmedya