​

WELG - ÖZEL| Ankara - 1 Kasım 2025 tarihinde kamuoyuna açıklanan “Alevi-Bektaşi Güç Birliği Platformu Raporu”, görünüşte Alevi toplumunun taleplerini dile getiriyor gibi sunulsa da, içeriğiyle inanç bağımsızlığının devlet gözetimine devredilmesi anlamına gelen, Aleviliği bürokratik bir çerçeveye hapsetmeyi hedefleyen bir metin olarak tartışma yarattı.

167 kurumun imzasıyla yayımlanan rapor, “Cumhurbaşkanı Erdoğan ve MHP Genel Başkanı Bahçeli’nin Alevi-Bektaşi toplumuna yönelik adımlarını memnuniyetle karşılıyoruz” cümlesiyle başlıyor. Ancak metnin ilerleyen bölümleri, Aleviliğin özündeki devletten bağımsızlık, eşit yurttaşlık ve inanç özgürlüğü ilkelerini sistematik biçimde reddeden bir yaklaşımı ortaya koyuyor.

“Eşit Yurttaşlık” Kavramını Reddeden Bir Metin

Raporun en çarpıcı bölümlerinden biri, Alevi mücadelesinin en temel talebi olan “eşit yurttaşlık” kavramının açıkça reddedilmesi:

“Eşit yurttaşlık kavramına şüpheyle bakıyor ve bu söylemi reddediyoruz.”

Bu ifade, yalnızca Alevi toplumu değil, tüm demokratik çevreler açısından bir anayasal geriye gidişin habercisi. Çünkü Aleviler, Osmanlı’dan bugüne kadar süregelen ayrımcılığa karşı devletle eşit yurttaşlık temelinde ilişki kurmayı savunmuşlardır. Raporun bu talebi reddetmesi, Aleviliği “devletin bir alt kimliği” haline getirme çabası olarak görülüyor.

Cemevlerinin “Devletle Eşgüdümlü İbadet Alanı”na Dönüştürülmesi

Rapor, 2022’de çıkarılan yasa sonrası cemevlerinin yasal statüye kavuştuğunu belirtiyor; fakat bu statünün bağımsız ibadet mekanı değil, devlet tarafından denetlenen bir “kültür alanı” olarak tanımlandığını görmezden geliyor.

Dahası, Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı’nın doğrudan Cumhurbaşkanlığı’na bağlanması talebi, inanç özerkliğinin ortadan kaldırılması anlamına geliyor. Alevi inanç sisteminde “pir-mürşid-rehber” üçlüsü halkın rızalığıyla oluşurken, bu yapı devlet atamasıyla belirlenen bir hiyerarşiye indirgenmiş durumda.

Aleviliği Sünni İslam İçine Çekme Stratejisi

Raporun girişinde Diyanet İşleri Başkanlığı’na atıfta bulunulması ve “Alevi-Sünni kardeşliğini güçlendirecek çalışmalar” vurgusu, Aleviliğin ayrı bir inanç olarak değil, İslam’ın folklorik bir uzantısı olarak ele alındığını açıkça gösteriyor.

Metinde yer alan şu ifade, asimilasyon politikasını meşrulaştırıyor:

“Diyanet İşleri Başkanlığı’nın Alevi-Bektaşi toplumu ile kucaklaşmada daha fazla sorumluluk üstlenmesini bekliyoruz.”

Oysa Alevi toplumu yıllardır Diyanet’in kaldırılmasını ya da tüm inançlar için eşit temsile dönüştürülmesini savunuyor. Rapor ise tam tersine, Diyanet’in otoritesini güçlendiren bir yol haritası çiziyor.

“Halife Ali Değil, Yol’un Ali’si” Diyenlere ve Yurtdışı Alevi Örgütlenmelerine Yönelik Yeni Düşmanlık

Raporun en tartışmalı bölümlerinden biri, Aleviliği Halife Ali’den ayırarak kendi “Ali” anlayışını savunan özgür Alevi topluluklarını ve özellikle Avrupa’daki örgütlenmeleri açıkça hedef alması. Metin, “Ali’siz Alevilik” ifadesiyle bu çevreleri “inkârcılık”la suçluyor, ayrıca “çıkış noktası Avrupa’dır” diyerek yurtdışındaki Alevi örgütlenmelerini devlet denetimine alınması gereken tehdit unsuru gibi sunuyor.

Bu söylem, sadece düşünce ve inanç özgürlüğüne değil, diaspora Aleviliğinin özerk yapısına da doğrudan saldırı anlamına geliyor. Rapor, devletin bu yapılara karşı “ağırlığını koyması” gerektiğini savunarak, Avrupa’daki özgür Alevi kurumlarını kriminalize etmeye çalışıyor. Oysa Avrupa’da faaliyet gösteren Alevi kurumları, 40 yılı aşkın süredir hem asimilasyona karşı kültürel direnişin, hem de inancın demokratik, laik ve evrensel değerlerle buluşmasının merkezinde yer alıyor.

Alevilerin kendi “Ali”sini,  yani Halife Ali değil, Yol’un Ali’sini,  sahiplenmesi, tarihsel olarak hiçbir iktidarın belirleyemediği bir hakikat çizgisinin ifadesidir. Bu Ali, sarayın halifesi değil, mazlumun dostudur; iktidarın gölgesine sığınmaz, o gölgeye karşı direnir.

Bu nedenle, devletin himayesinde hazırlanan bu raporun “Ali’siz Alevilik” yaftasıyla hem Aleviliğin içsel yorum çeşitliliğini hedef alması hem de yurtdışı örgütlenmeleri düşmanlaştırması, Aleviliği tek bir resmî kalıba sıkıştırma girişimidir.

Kızılbaş geleneği, devletin Ali’sine değil, Yol’un Ali’sine inanır.
Ve o yol; sınır, coğrafya, iktidar tanımaz, Hak’tan, halktan ve adaletten yana yürür.

Alevi Kimliğinin Siyaset Üstü Kılıfla Siyasallaştırılması

Raporun sonuç bölümünde, Alevi toplumunun taleplerinin “siyaset üstü bir devlet meselesi” olduğu belirtiliyor. Ancak bu ifade, Alevi toplumunun siyasi iradesizleştirilmesinin önünü açıyor.
Alevilik, tarih boyunca iktidarın dışında ve ona karşı gelişmiş bir toplumsal vicdandır. Dolayısıyla “devletle bütünleşme” çağrısı, Aleviliğin varoluş nedenine aykırıdır.

Eleştiriler: “Devletle Bütünleşme Değil, İnançla Yozlaşma”

Bağımsız Alevi çevreleri ve “Frei Aleviler” (Özgür Aleviler) bu raporu “Kızılbaş geleneğine ihanet” olarak nitelendiriyor.
Bir inanç önderi, WELG’e yaptığı değerlendirmede şu ifadeleri kullandı:

“Bu metin, Aleviliği devletin şefkatli kollarına teslim etme metnidir. Bizim yolumuz devletten değil, Hak’tandır. Kızılbaşlık, biat değil, direniş kültürüdür.”

Sonuç: Alevilik Devletin Dairesine Sığmaz

Bu rapor, Aleviliği eşitlik, özgürlük ve vicdan temellerinden koparıp bürokratik bir kimlik formuna indirgemeye çalışıyor.
Ancak Alevilik; Pir Sultan’ın darağacındaki sözüyle, Seyit Rıza’nın meydandaki onuruyla, Hızır Paşa’ya karşı duran halk iradesiyle yaşar.

Hiçbir “başkanlık” kararnamesi, bu direniş çizgisini silemez.
Alevilik, devletin değil, halkın vicdanında yaşamaya devam edecektir.

Tamamını burada okuyabilirsiniz.

https://drive.google.com/file/d/1uj2gIcOoaMKHKN1XJ954Hs80HvEBJ0EY/view?usp=sharing

@welgmedya.com