WELG | STRAZBURG — Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Büyük Dairesi, Osman Kavala’nın ikinci başvurusunda Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki altı hakkı ihlal ettiğine hükmetti. Mahkeme, Kavala’nın mümkün olan en kısa sürede serbest bırakılmasını ve mahkûmiyetinin sonuçlarının ortadan kaldırılmasını istedi.

AİHM Büyük Dairesi, 2017’den bu yana cezaevinde bulunan Kavala’nın başvurusunu 15’e karşı iki oyla karara bağladı.

Mahkeme; ifade özgürlüğü, toplantı ve örgütlenme özgürlüğü, adil yargılanma hakkı, özgürlük ve güvenlik hakkı ile insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele yasağının ihlal edildiğine karar verdi.

AİHM ayrıca Kavala’ya yönelik tedbirlerin, kendisini insan hakları faaliyetleri ve Gezi Parkı protestolarındaki rolü nedeniyle cezalandırma ve susturma amacı taşıdığı sonucuna vardı. Bu nedenle AİHS’nin 18’inci maddesinin de ihlal edildiğine hükmetti. AİHM’nin resmî kararı

Mahkûmiyet “Hükümsüz” Sayılmalı

Büyük Daire, Kavala’nın yargılanmasında “açık bir adalet inkârı” yaşandığını belirtti.

Kararda, Kavala’nın mahkûmiyetinin büyük ölçüde bağlamsal ve yeterince kişiselleştirilmemiş çıkarımlara dayandığı, sivil toplum çalışmaları ile barışçıl Gezi Parkı gösterilerine desteğinin son derece ağır bir suçun unsurlarıyla eş tutulduğu kaydedildi.

AİHM, Kavala hakkındaki mahkûmiyetin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi bakımından “hükümsüz” kabul edilmesi ve doğurduğu sonuçların ortadan kaldırılması gerektiğini bildirdi.

“Mümkün Olan En Kısa Sürede Tahliye Edilmeli”

Mahkeme, Kavala’nın 10 Aralık 2019’dan bu yana devam eden özgürlükten yoksun bırakılmasının keyfî olduğu sonucuna vardı.

Yetkililerin Kavala’nın tutukluluğunu sürdürmek için farklı gerekçeler aradığını ve iç hukukun gereklerini aşmaya çalıştığını belirten AİHM, Türkiye’nin Kavala’yı mümkün olan en kısa sürede serbest bırakmasını istedi.

Büyük Daire kararları kesin ve taraf devletler açısından hukuken bağlayıcı nitelik taşıyor. Kararın uygulanması Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi tarafından denetlenecek.

Ağırlaştırılmış Müebbet Cezasına İhlal Kararı

AİHM, tahliye veya etkili bir yeniden değerlendirme olanağı içermeyen ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının insanlık dışı ya da aşağılayıcı muamele yasağıyla bağdaşmadığına karar verdi.

Mahkeme, bu nedenle AİHS’nin 3’üncü maddesinin ihlal edildiğini belirtti.

Kararda, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezaları için etkili bir gözden geçirme mekanizması oluşturulması gerektiğine de dikkat çekildi.

Türkiye 70 Bin Euro Tazminat Ödeyecek

AİHM, Türkiye’nin Kavala’ya manevi zarar karşılığında 70 bin euro tazminat ödemesine hükmetti.

Mahkeme ayrıca Türkiye’nin yargılama giderleri ve masraflar için 43 bin 342 euro 57 sent ödemesine karar verdi.

AİHM Altı İhlal Tespit Etti

Resmî karara göre ihlal tespit edilen hükümler şöyle:

. AİHS’nin 3’üncü maddesi: İnsanlık dışı veya aşağılayıcı muamele yasağı

. AİHS’nin 5’inci maddesi: Özgürlük ve güvenlik hakkı

. AİHS’nin 6’ncı maddesi: Adil yargılanma hakkı

. AİHS’nin 10’uncu maddesi: İfade özgürlüğü

. AİHS’nin 11’inci maddesi: Toplantı ve örgütlenme özgürlüğü

. AİHS’nin 18’inci maddesi: Haklara getirilen kısıtlamaların amacı dışında kullanılması

Mahkeme, başvuruda ileri sürülmesine rağmen AİHS’nin 7’nci maddesi yerine 18’inci madde kapsamında ihlal kararı verdi.

Kavala 2017’den Beri Cezaevinde

Osman Kavala, 18 Ekim 2017’de gözaltına alınmasının ardından 1 Kasım 2017’de tutuklandı.

İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi, 25 Nisan 2022’de Kavala’yı Gezi Parkı eylemleriyle bağlantılı olarak “hükümeti ortadan kaldırmaya teşebbüs” suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırdı.

Yargıtay 3. Ceza Dairesi, 28 Eylül 2023’te cezayı onadı. Kavala’nın avukatları 18 Ocak 2024’te AİHM’ye ikinci başvuruyu yaptı.

Dosya 16 Aralık 2025’te 17 yargıçtan oluşan Büyük Daireye gönderildi. Duruşma 25 Mart 2026’da Strazburg’da gerçekleştirildi.

@welgmedya