WELG | Şam – Suriye İnsan Hakları Topluluğu (AHRS), Suriye’de dini ve etnik azınlıklara ait ev, arazi ve diğer mülklere el konulduğunu açıkladı. AHRS, Birleşmiş Milletler ve Batılı hükümetlere çağrıda bulunarak mülkiyet haklarının güvence altına alınmasını, el konulan mülklerin sahiplerine iade edilmesini ve Suriye’ye yönelik sınır dışı işlemlerinin durdurulmasını istedi.

Suriye’de mülkiyet hakkı ihlalleri uzun süredir insan hakları kuruluşlarının gündeminde bulunuyor. Human Rights Watch (HRW), daha önce özellikle Kuzey Suriye’de özel mülklere el koyma, yağmalama ve mülk sahiplerinin haklarının ihlal edilmesine ilişkin vakaları belgelemişti. 2026 yılında da Afrin’de yaşanan sistematik mülkiyet hakkı ihlalleri Birleşmiş Milletler’in ilgili özel raportörlerine taşındı.

Azınlıkların Evlerine Başka Nüfus Yerleştiriliyor

AHRS’nin açıklamasına göre Kuzey Suriye’den getirilen bazı aileler, dini ve etnik azınlık mensuplarının boşaltmak zorunda kaldıkları evlere yerleştiriliyor.

Örgüt ayrıca bazı bölgelerde halka mezhepsel aidiyetlerinin sorulduğu anket ve nüfus sayımları yapıldığını, elde edilen bilgilerin mülkiyet kayıtları üzerinde gerçekleştirilen işlemlerde kullanıldığını bildirdi.

AHRS, yaşanan sürecin yalnızca bireysel mülkiyet hakkını değil, bölgenin demografik yapısını da etkilediğini belirterek uluslararası kurumların müdahale etmesini istedi.

Mülklerin “Savaş Ganimeti” Olarak Dağıtıldığı Açıklandı

AHRS, azınlıklara ait bazı ev, arazi ve tarımsal alanlara el konulduğunu ve bunların “savaş ganimeti” anlayışıyla başka kişilere dağıtıldığını açıkladı.

Örgüt, söz konusu uygulamaların İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin mülkiyet hakkını güvence altına alan 17’nci maddesine ve uluslararası insancıl hukuka aykırı olduğunu belirtti.

Suriye’de özel mülklere el konulması yeni bir sorun değil. Human Rights Watch, daha önce Kuzey Suriye’de sivillere ait ev, işyeri ve arazilere el konulduğu vakaları belgeledi. HRW’nin kapsamlı raporunda özel mülke el koyma, yağmalama ve gasp dahil çeşitli ihlaller kayıt altına alındı.

“İktifa” Şirketi Gündemde

AHRS’nin açıklamasında “İktifa” adlı tarımsal yatırım şirketine de dikkat çekildi.

Örgüt, azınlıklara ait bazı araziler ve tarımsal ürünlere ilişkin işlemlerin şirket üzerinden yürütüldüğünü belirterek Şam yönetiminin bu uygulamaları durdurması için uluslararası baskı yapılmasını istedi.

İktifa’nın Suriye’de faaliyet gösteren bir tarımsal yatırım şirketi olduğu resmi kaynaklarda da yer alıyor. Suriye resmi haber ajansı SANA, Mayıs 2026’da Tarım Bakanlığı’na atanan Basel Hafız El-Suveydan’ın geçmiş görevleri arasında “İktifa”, “El-Hadra” ve “Giras” tarımsal yatırım şirketlerinin genel müdürlüğünü sıraladı.

29 Eylül’de yayımlanan başka bir haberde ise İktifa’nın Hama kırsalında Alevi nüfusun yerinden edildiği bazı köylerdeki zeytin ürünleri için açık artırma ilan ettiği bildirildi. Haberde söz konusu tarım arazilerinin yerinden edilen Alevilere ait olduğu belirtildi. Bu kaynağın kullandığı daha geniş siyasi ve cezai nitelemeler bağımsız biçimde doğrulanmış değil.

Mülkler Yasal Sahiplerine İade Edilsin

AHRS, el konulan ev, arazi ve diğer mülklerin dini veya etnik kimlik ayrımı yapılmaksızın yasal sahiplerine iade edilmesini istedi.

Örgüt ayrıca savaş ve çatışmalar nedeniyle evlerini terk etmek zorunda kalan kişilerin geri dönüşlerinin güvence altına alınması gerektiğini belirtti.

Geri dönenlerin güvenliğinin uluslararası mekanizmalar tarafından izlenmesini isteyen AHRS, mülkiyet hakkının korunmasının Suriye’de kalıcı ve güvenli geri dönüşün temel şartlarından biri olduğunu vurguladı.

BM ve Batılı Hükümetlere Çağrı

AHRS, Birleşmiş Milletler Suriye Araştırma Komisyonu başta olmak üzere uluslararası kuruluşları mülkiyet hakkı ihlallerini araştırmaya çağırdı.

Örgüt, özellikle dini ve etnik azınlıkların güvenliği konusunda ciddi sorunların sürdüğünü belirterek Avrupa ülkeleri ve diğer devletlerden Suriye’ye yönelik zorunlu geri gönderme ve sınır dışı kararlarını durdurmalarını istedi.

AHRS daha önce de Aleviler, Kürtler ve diğer topluluklara yönelik hak ihlallerinin araştırılması için uluslararası mekanizmaların devreye girmesi çağrısında bulunmuştu. Haziran 2026’da AHRS’nin de aralarında bulunduğu kuruluşların hazırladığı ve 606 kurumun destek verdiği rapor TBMM’de siyasi partilere sunulmuştu.

AHRS’nin son çağrısı, Suriye’de savaşın ardından mülkiyet hakkı, yerinden edilen nüfusun geri dönüşü ve azınlıkların güvenliğinin ülkenin yeniden yapılanma sürecindeki temel sorunlardan biri olmaya devam ettiğini bir kez daha gündeme taşıdı.

@welgmedya.com