WELG | Ankara – Avrupa Alevi Birlikleri Konfederasyonu (AABK) Onursal Başkanı Turgut Öker, Alevi hareketinin bugün yürüttüğü tartışmalara dair dikkat çekici bir değerlendirme yayımladı. Yaklaşık kırk yıla yaklaşan örgütlenme deneyimiyle konuşan Öker, Alevilik üzerine konuşurken yöntemin ve kuralın önemli olduğunu ancak her şeyden önce niyetin belirleyici olduğunu vurguladı. Öker’e göre Alevi toplumu, tarihinin en ağır kırılmalarından biri olan Madımak Katliamı sonrasında bir varlık-yokluk eşiğinden geçti ve o günün asıl ihtiyacı “kim daha doğru biliyor” tartışması değil, toplumu ayakta tutmaktı.

“Madımak’tan sonra önümüzde yakılmış canlar, susturulmuş bir toplum vardı”

Öker, Madımak sonrası dönemin Alevi toplumu açısından bir travma olduğu kadar bir yön tayini dönemi olduğuna işaret etti. O süreçte parçalanmış bir toplum ve dağılmış bir Alevilik gerçeği bulunduğunu hatırlatan Öker, Alevi kurumlarının birbirleriyle uğraşmak yerine toplumun geleceğini kurmaya odaklandığını ifade etti. “Yöresel farkları kaşımaya, ocakları yarıştırmaya, kuşakları karşı karşıya getirmeye odaklanmadık” diyen Öker, bu tercihin temelinde Aleviliğin örgütlü varoluş ihtiyacının yattığını belirtti.

“Örgütsüz Alevilik her zaman savunmasızdır”

Turgut Öker’in değerlendirmesinde en net vurgulardan biri örgütlenme oldu. Aleviliğin tarih boyunca baskı, inkâr ve asimilasyona maruz kaldığını hatırlatan Öker, bu nedenle örgütsüzlüğün Alevi toplumunu her dönemde savunmasız bıraktığını söyledi. Öker, Alevi kurumlarının o dönemde bütün enerjisini toplumu derleyip toparlamaya, ortak bir hat kurmaya ve güçlü bir yapı oluşturmaya verdiğini ifade etti.

“Alevilik mezhep değildir, tarikat hiç değildir”

Öker açıklamasında Alevi hareketinin yıllar içinde kurduğu temel siyasal ve inançsal çizgiyi de açık biçimde hatırlattı:
“Alevilik İslam’ın bir mezhebi değildir, bir tarikat hiç değildir. Alevilik İslam’dan ayrı, kendine özgü bir inançtır.”
Bu yaklaşımın bir slogan değil, bilinçli ve stratejik bir duruş olduğunu vurgulayan Öker, Alevi hak mücadelesinin de bu duruş üzerinden yürütüldüğünü kaydetti.

1995 sonrası hukuki mücadele: Haklar bu çizgiyle alındı

Öker’e göre 1995’ten itibaren hukuksal alanda atılan bütün adımlar, Aleviliğin bağımsız inanç kimliğini esas alan bu çizgi üzerinden atıldı. Ancak Öker, mücadeleyi romantize etmeden açık bir özeleştiri de sundu: Pratik her zaman bu duruşla birebir örtüşmedi. Öker’e göre ana gövde, köyden taşınan geleneksel Aleviliği olduğu gibi örgütlenmeye taşıdı ve bu durum zaman zaman dönüşümü zorlaştırdı. “Biz hukuksal alanda ileri giderken, pratikte çoğu zaman bu yükle yürümek zorunda kaldık” sözleriyle bu gerilimi tarif etti.

Almanya’da ilk cemler ve “dedelik” gerçeği

Öker’in dikkat çektiği bir diğer başlık ise Avrupa’daki örgütlenmenin başlangıç yılları oldu. 1980’lerin sonlarında Almanya’da cemlerin yeni yeni yapılmaya başladığını hatırlatan Öker, o dönemde cem yürüten tek kişinin Türkiye’den çağrılan Şinasi Koç Dede olduğunu belirtti. Öker, o yıllarda dedeliğin bugünkü gibi bir meslek, geçim kaynağı ya da kariyer alanı olmadığını vurguladı. Kutsal ocak mensuplarının önemli bir kısmında Aleviliğin bağımsız bir inanç dünyası bilincinin olmadığını söyleyen Öker, pratikte geleneksel yapıyla yürümek zorunda kalındığını ifade etti.

“Çelişkiyi inkâr etmeden yürüdük: Kopuş değil süreç”

Öker’e göre en kritik noktalardan biri şuydu: Bir yandan hukuken “Alevilik bağımsız bir inançtır” çizgisi savunulurken, diğer yandan geleneksel pratiklerin ağırlığıyla yürünüyordu. Öker bu durumu “çelişki” olarak tanımladı ancak bunun inkâr edilmediğini, kopuş yerine sürecin esas alındığını söyledi. Toplumu kaybetmeden dönüşmeyi seçtiklerini belirten Öker; kadınların posta oturması, cem erkânındaki değişim ve hakka uğurlamalarda İslami terminolojiden uzaklaşma çabalarının büyük emeklerle yürütüldüğünü fakat yine de eksik kaldığını ifade etti.

“Öz-eleştiriden korkmuyoruz”

Öker açıklamasında, görevi bırakmalarının üzerinden uzun zaman geçtiğini hatırlatarak, bugün savunma refleksiyle değil açık bir yüzleşmeyle konuşabildiklerini belirtti. “Biz ne yaptıysak doğrudur” anlayışını reddeden Öker, Aleviliğin sorgulayan bir inanç olduğunu, yüzleşmekten kaçmayacağını söyledi.

“Alevi hareketini dibe sürükleyenlerin bu tartışmayı yapma zemini yok”

Turgut Öker’in mesajının en sert bölümü ise güncel Alevi hareketine dönük uyarıydı. Öker, örgütsel güveni yıkan, yolsuzluk ve görevi kötüye kullanma iddialarıyla anılan yapıların bu tartışmayı yürütmesinin ahlaki ve siyasal zeminden yoksun olduğunu ifade etti. Bu tartışmanın, sicili temiz, toplum nezdinde itibarı olan ve söz ile eylemi örtüşen kadroların sorumluluğu olduğunu vurguladı.

Öker değerlendirmesini şu çizgiyle tamamladı:
“Alevilik mücadelesi koltukla değil; inançla, emekle ve duruşla yürütülür.”

@welgmedya.com